AMSTERDAM - Een dag voordat ze naar haar Franse vakantieadres vertrok,
haalde Ines Verbeek nog even een nieuw paspoort op het stadhuis. Niet omdat
haar oude verlopen was, maar omdat de Amsterdamse juriste gruwelt van de
nieuwe pas die de overheid vanaf 21 september uitgeeft. Daarin staat niet
alleen een foto, maar ook een vingerafdruk.
Zie ook:
"Ik vind dat van de zotte", zegt ze. "Waarom zou ik mijn
vingerafdruk moeten afgeven aan de staat? De overheid kan niet goed
motiveren waarom ze het wil, maar ze wil het wel. Dat is dubieus."
Verbeek heeft nóg een bezwaar: de afdruk wordt met instemming van de Tweede
Kamer ook opgeslagen in een landelijke databank. Volgens privacydeskundigen
zal niet alleen justitie die gebruiken bij opsporingsonderzoeken, maar
kunnen die gegevens te makkelijk in handen vallen van onbevoegden. Voor
hackers is immers geen computerbestand echt veilig, weten zij.
"
Ik wil niet dat andere mensen met mijn vingerafdrukken aan de slag kunnen gaan
en ik straks als verdachte uit het systeem rol", zegt Verbeek. "
Als je verdachte bent in een zaak waarbij jouw vingerafdrukken zijn
gevonden, sta je er niet goed voor."
De toevoeging van de
vingerafdruk in de pas is bedoeld om identiteitsfraude tegen te gaan, en het
gevolg van Europese regelgeving. Nederland knoopte daar uit eigen beweging
een nationale database aan vast. Vooral die koppeling stuit argwanende
burgers, juristen, wetenschappers op het gebied van biometrie tegen de
borst.
Volgens het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP)
brengt de maatregel een 'ernstig en waarschijnlijk onnodig risico voor de
persoonlijke levenssfeer mee, waartegen burgers zich niet kunnen wapenen'.
Desondanks heeft het parlement er vorige maand mee ingestemd.
Met
de invoering van de vingerafdruk in elk paspoort gaat de politiek verder op
het ingeslagen pad van de inperking van de privacy, meent Klaas van der
Kolk. "De controle op de burger zal steeds groter worden",
voorspelt de docent recht aan de Hogeschool Windesheim. "Straks is
iedereen verdacht."
Hij geeft lezingen, organiseert debatten
en probeert waar hij maar kan mensen te waarschuwen voor zijn 'hopeloze'
boodschap: de overheid knaagt aan onze vrijheden, en er is niemand die haar
tegenhoudt. Zijn gehoor geeft vaak niet thuis. Ik heb toch niks te verbergen
en ik wil veilig rondlopen, klinkt het dan.
Onbegrijpelijk, vindt
Van der Kolk. "Dan wantrouw je dus helemaal niemand."
Volgens hem biedt de overheid slechts schijnveiligheid, want niemand die kan
bewijzen dat door de toepassing van privacybeperkende maatregelen de
samenleving veiliger is geworden.
Van der Kolk vindt in het
Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM) een medestander. Het
comité, waar ruim achthonderd juristen lid van zijn, kaart het onderwerp
deze week aan bij het VN-comité voor de Mensenrechten in Genève.
Charles van der Hoog van Privacy First wil de uitkomst van die procedure niet
afwachten. "Ik roep alle burgers in Nederland op om nog voor 21
september een nieuw paspoort aan te vragen", zegt de econometrist.
Hij heeft niet alleen principiële bezwaren. "Er zijn ook technisch
zwakke punten. Een vingerafdruk is te vervalsen binnen tien minuten. Googel
maar eens. Dit gaat binnen drie jaar voor gigantische problemen zorgen."
Privacy First wil bij het Europese Hof voor de Rechten van de
Mens een klacht in te dienen. Ook de organisatie Vrijbit is bezig met
juridische stappen. "Het paspoort was ooit uitsluitend bedoeld als
reisdocument. Maar het kabinet heeft ze op een stiekeme manier omgevormd tot
persoonsbewijzen voor binnenlands maatschappelijk verkeer", zegt
voorzitter Miek Wijnberg. "Het lijkt wel of we in oorlog zijn."
Niet alleen kunnen de vingerafdrukken in verkeerde handen vallen, ook is er
een kans dat er op het stadhuis een fout wordt gemaakt. Biometrieonderzoeker
Annemarie Sprokkereef tekent aan dat het kabinet zelf rekening houdt met een
foutmarge van een half procent.
"Dat lijkt weinig, maar het
zijn er dan wel 75 per dag. In dat geval heb je problemen bij bijvoorbeeld
de douane."
Zelf heeft Sprokkereef haar nieuwe – afdrukloze –
identiteitsbewijs al in huis. Net als Ines Verbeek. Ze zucht. "Ik heb
inmiddels begrepen dat de Belastingdienst het niet leuker kan maken en dat
Nederland leeft met water. Dat Nederland
moet veranderen in een
politiestaat heb ik nog niet voorbij zien komen."
Sorteer reacties
