Drie mannen met een verleden aan de gereformeerde Vrije Universiteit in Amsterdam onderhandelen over een nieuwe regering. Vormen Balkenende, Bos en Rouvoet een ‘VU-kabinet’ met christelijke signatuur? ‘De vanzelfsprekendheid, dat je je maatschappelijk dienstbaar moet maken, dat krijg je mee op de VU“.
DEN HAAG - Ja, bijzonder is het wel, erkent prof. dr. Lex Bouter, rector-magnificus van de Vrije Universiteit. ‘We hebben natuurlijk een lange traditie van maatschappelijke betrokkenheid. We verschuilen ons niet in een ivoren toren.’- Jan Peter Balkenende studeerde aan de VU geschiedenis en Nederlands recht en hij doceerde er later ‘christelijk-sociaal denken’.
- Wouter Bos studeerde - cum laude - af in de economische wetenschappen en politicologie.
- En André Rouvoet volgde aan diezelfde Vrije Universiteit de studie rechten.
Besef
Wat heeft de VU de drie partijleiders, die allen een degelijke christelijke opvoeding genoten, mee kunnen geven? ‘Het besef dat je je talenten nooit alleen voor eigen gewin moet inzetten, maar voor een betere samenleving’, denkt PvdA-Kamerlid Jet Bussemaker. Bussemaker, politicologe, is zelf als onderzoeker werkzaam aan de VU. ‘Daar weten ze heel goed dat deze drie mannen van de Vrije Universiteit afkomstig zijn. Ze zijn er erg trots op.’ De VU kan een lange lijst voorleggen van bekende oud-studenten: van Gerrit Zalm, Wim Deetman, Pim Fortuyn, Piet Hein Donner en VVD-Kamerlid Laetitia Griffith tot schrijfster Marijke Höweler en het cabaretduo Lebbis en Jansen.
Bussemaker roemt de kleinschaligheid ‘waardoor studenten en docenten intensief contact met elkaar kunnen hebben’. VU-politicoloog André Krouwel beaamt dit: ‘Iedereen kent elkaar. Dat creëert een soort ‘wij-gevoel’. Die cultuur, dat gevoel een familie te zijn , bestaat echt. Ik vind dat fantastisch.’ Zo is het mogelijk dat je op bijeenkomsten voor oud-studenten de CPN-er Marius Ernsting kon zien dollen met Pim Fortuyn. ‘Wat studenten hier leren is om te zoeken naar wat mensen bindt, in plaats van naar wat hen scheidt’, vertelt Krouwel. ‘Politici als Bos, Balkenende en Rouvoet delen die cultuur. Marijnissen van de SP zal veel sneller de nadruk leggen op de verschillen. Bij de SP zoeken ze toch eerder naar de tomaat.’
In 1880 werd de Vrije Universiteit opgericht door een groep orthodoxe protestanten, onder leiding van het gereformeerde boegbeeld Abraham Kuyper. Kuyper, woordvoerder van de ‘kleine luyden’, geldt als belangrijke inspirator van Jan Peter Balkenende.
‘De traditie van Kuyper, die poging om geloof en wetenschap met elkaar te verbinden, zal de meeste huidige studenten niks meer zeggen’, denkt historicus Arie van Deursen, die een geschiedenis schreef van de universiteit. ‘Dat vind ik wel jammer, ja.’
Verplichting
De universiteit, die klein begon met vijf hoogleraren en vijf studenten, is allang niet meer een gereformeerd bolwerk. In de jaren ‘60/‘70 stond de VU te boek als ‘links’, tegenwoordig als ‘multicultureel’. ‘We trekken een hoog percentage allochtone studenten’, zegt rector Lex Bouter. ‘Onze studenten voelen zich in levensbeschouwelijk opzicht bij ons thuis, ook moslims. We bieden als enige een imamopleiding aan. Maar we onderwijzen ook over het joodse erfgoed.’
Bouter wil niet beweren dat de tijd rijp is voor idealistische politici, gevormd aan de VU, voor wie niet alleen economische stastistieken tellen. ‘Dat zou mooi zijn, maar het is zuiver speculatie. Maar die cultuur van rentmeesterschap delen Balkenende, Rouvoet en Bos wel. Neem Wouter Bos, die net als Zalm, elders veel meer zou kunnen verdienen. Hij voelt echter de verplichting om zich maatschappelijk dienstbaar te maken.’ Die mentaliteit krijgen studenten al vroeg mee. ‘Het zit ‘m in hele kleine dingen’, vertelt Bussemaker. ‘Het organiseren van kerstvertellingen bijvoorbeeld.’
André Krouwel roemt het VU-podium, dat in het land bijeenkomsten organiseert op het snijvlak van wetenschap, samenleving en levensbeschouwing. ‘Dan kom ik bijvoorbeeld in een buurthuis in Almere, wat heel verhelderend kan zijn. Je moet als wetenschapper verantwoording afleggen aan de samenleving, is het idee. Dat is een mooie roeping.’
ACHTERGROND x xz
