WARSCHAU - Om 8.20, enkele minuten voor de geplande landing in Smolensk, belde president Lech Kaczynski nog vanuit het Tupolev toestel met zijn tweelingbroer Jaroslaw. ‘Hij zei dat alles volgens plan verliep”, aldus Adam Bielan, Europarlementariër en een van de belangrijkste strategen van regeringspartij PiS(Recht en Gerechtigheid). Niet lang na dit telefoongesprek krijgt de vlucht een fatale wending.
Na de ramp met het Poolse regeringsvliegtuig, waarbij zaterdag 96 mensen omkwamen speculeren de Polen over de oorzaken van het ongeluk. Rondom de landingsbaan in Smolensk hangt zaterdagmorgen een dikke mist. ‘Ik heb de piloten aangeraden om uit te wijken”, aldus de Rus Pawel Plusin die vanuit de verkeerstoren contact met het vliegtuig onderhield.
De piloten besluiten om toch te landen. ‘Met een zicht van minder dan 500 meter, had dat nooit gemogen”, aldus de voormalige bevelhebber van de Poolse pilotentraining, Piotr Lukasiewicz. Gisteren (maandag) werd er druk gespeculeerd over ingrijpen door Kaczynski zelf; mogelijk heeft hij zich bemoeid met de beslissing om onder de slechte omstandigheden het toestel toch aan de grond te zetten. Bekend is dat hij eerder niet zachtzinnig omsprong met piloten die niet naar hem wilden luisteren.
Zo omschreef hij in augustus 2008 een piloot als lafaard en angsthaas omdat hij het tijdens de oorlog van Georgië met Rusland te gevaarlijk vond om in de Georgische hoofdstad Tbilisi te landen. De Poolse president wilde zijn steun aan de bevolking van Georgië betuigen en vloog samen met de staatshoofden van Litouwen en Estland en de premier van Letland richting Tbilisi. De piloot besloot vanwege de oorlogsdreiging in een buurland te landen, waarna de delegatie per auto naar Tbilisi moest. Kaczynski liet meereizende diplomaten weten bij terugkomst in Polen,‘de zaak op te zullen lossen’. De piloot werd ontslagen.
Naast de vele vragen over de oorzaak van de ramp, vinden de Polen het ook onbegrijpelijk dat er zoveel hoge functionarissen in één vliegtuig zaten. Sinds een vliegtuigongeluk in 2008 in eigen land, waarbij de toenmalige chef-staf en anderen uit de legertop omkwamen, zijn hierover nieuwe regels opgesteld binnen de krijgsmacht.
Generaal Gromoslaw Czempinski: ‘Over de hele wereld geldt de regel dat de belangrijkste personen uit een land niet samen in een vliegtuig reizen. Die procedures gelden ook voor internationale organisaties als de NAVO.” Het kabinet van de president heeft zich duidelijk niet aan die regels gehouden; de meeste passagiers waren persoonlijk door hem uitgenodigd om mee naar Rusland te vliegen. Czempinski: ‘Het is overigens niet de eerste keer dat deze regels in Polen zijn overtreden. Ik heb me al vaker bij een passagierslijst afgevraagd, hoe is het mogelijk dat al die mensen tegelijk reizen.” Inmiddels wordt achter de schermen druk gewerkt aan de invulling van de opengevallen posten. Een belangrijke rol is weggelegd voor Bronislaw Komorowski de voorzitter van de Tweede Kamer (Sejm). In zijn nieuwe functie als plaatsvervangend president zal hij vervroegde presidentsverkiezingen uitschrijven en een groot deel van de vervangers aanwijzen voor de bestuurders die bij de vliegramp zijn omgekomen. ‘Het is de rol van de politiek om in een ongewoon emotionele tijd toch rationele beslissingen te nemen. Een wereld die geregeerd wordt door emoties, is een wereld waarin burgers geen verweer hebben”,aldus Komorowski maandag.
U kon tot 12-05-2010 reageren op dit artikel.