Jonge Bulgaren geven gehoor aan een internet oproep voor een snel protest (flash mob) en bouwen een muur van kartonnen dozen in het centrum van Sofia. De Bulgaarse politie is zwaar vertegenwoordigd en verricht een arrestatie. Foto GPD
SOFIA – In Bulgarije en Roemenië schieten weblogs als paddenstoelen uit de grond. De Bulgaarse politie, nog uitgerust met typemachines, is overrompeld en vecht met ouderwetse methoden tegen de steeds populairdere blogs.
Michel Bozgounov schrijft op zijn weblog meestal over vormgeving, fotograferen en fietsen. Incidenteel maakt hij ook een verslagje van een demonstratie waarin hij heeft meegelopen. Een paar weken nadat hij op zijn blog schreef over een protest tegen illegale bebouwing in een natuurgebied, viel bij zijn ouders een brief op de mat. Of Bozgounov bij de politie wilde komen. Waarom vermeldde de oproep niet.
De nietsvermoedende Bozgounov ging op 12 juli naar het bureau waar de politie eenheid voor bestrijding van georganiseerde misdaad op hem wachtte. 'De Bulgaarse FBI', omschrijft Bozgounov. Op tafel lag een dik dossier, waarin Bozgounov printjes van zijn en andere weblogs herkende.
,,Ze waarschuwden dat ik maar beter niet over de, in hun ogen illegale, protesten moest schrijven." Bozgounov kreeg het dringende 'advies' een verklaring te tekenen waarin hij bevestigt dat hij is gewaarschuwd. Hij zette zijn handtekening en ging verward naar huis. Een paar dagen later deed hij op zijn weblog verslag deze ervaring.
Sinds ruim een jaar is het hebben van een weblog in Bulgarije en buurland Roemenië in de mode. Een paar jaar nadat dit in Amerika en West-Europa gebeurde, schieten weblogs uit de nieuwe EU-lidstaten als paddenstoelen uit de grond. Het verhaal van Bozgounov voedde de spanning tussen de politie en de groeiende gemeenschap van geëngageerde internetgebruikers in Bulgarije.
Op talloze plekken in Bulgarije zijn deze zomer protesten en 'flash mobs' gehouden, snelle en ludieke acties. De organisatoren opereren volkomen buiten de vertrouwde kanalen als aanplakbiljetten en kranten om. Demonstranten worden over de acties geïnformeerd via mailing lists, sms en weblogs die verwijzen naar tijdelijke websites.
De autoriteiten zijn overrompeld door de plotseling aanwezige mondige burgers met hun snelle communicatie en schieten in het defensief. Bij de via weblogs georganiseerde flash mobs zijn agenten plots oververtegenwoordigd. Volgens het geruchtencircuit op internet zijn ook andere bloggers door de politie gemaand zich koest te houden, maar doen anderen wel het zwijgen toe. De politie zelf geeft geen commentaar.
,,De overheid wil overal controle over hebben, maar dat kan niet meer," zegt Nelly Ognyanova, professor mediarecht aan de universiteit van Sofia. Met 'offline middelen' wordt volgens Ognyanova gereageerd op wat op internet gebeurt. In de maanden voordat de bloggers werden gewaarschuwd, probeerde de politie internetgebruikers te arresteren die op een snelle manier bestanden uitwisselden. Ook werd een nieuwe wet tegen internetporno aangenomen. Beide pogingen leidden tot grote hilariteit onder bloggers en illustreerden volgens Ognyanova vooral de onkunde van de politie. ,,Het was puur voor de show. Omdat we nu EU-lid zijn wil de politie laten zien dat ze actief zijn."
In reactie op de groeiende invloed van de gemeenschap van webloggers, probeert de overheid de vrijheid van meningsuiting op internet in te perken, zegt de professor. ,,Ik ben vijftig. Ik herinner me hoe je onder het communisme moest nadenken over wat je schreef en zei. De meeste bloggers zijn opgegroeid in vrijheid en nemen zo'n gevecht tegen de autoriteiten minder zwaar op."
De webloggers zelf zijn niet onder de indruk. ,,Die bangmakerij van Michel Bozgounov is de typische ouderwetse intimiderende stijl van de Bulgaarse politie", zegt blogger Vasil Kolev minachtend. Hij is één van de velen die Bozgounov's verhaal over diens bezoek aan de politie direct overnam op zijn eigen website en deelnam aan een actie voor vrijheid van meningsuiting online. Binnen 24 uur was Bozgounov een nationale beroemdheid en werkte het effect van de politiewaarschuwing averechts.
De manier waarop de bloggers over de slecht betaalde agenten praten, grenst aan medelijden. Op veel politiebureaus is geen of zeer beperkt toegang tot internet. Een deel van het werk gebeurt nog op ouderwetse typemachines. 'ICT-analfabeten', zeggen de bloggers vanachter hun laptops met draadloos internet.
Bozgounov zelf is de schok allang te boven. ,,Ik schreef een paar dagen niets, daarna werd ik kwaad. Ik ben een gewone burger. De politie verspilt mijn belastinggeld aan onschuldige weblogs, terwijl ze grote criminelen gewoon laten lopen."
U kon tot 04-10-2007 reageren op dit artikel.