Hilversum: Benno Roozen en Jelle Boonstra, rechts, in het Instituut Beeld en Geluid. (FOTO:GPD/ Ton Kastermans)
ZWOLLE - Rtv-journalist Benno Roozen en de Stentor-journalist Jelle Boonstra
groeven, bewaarden en archiveerden zo'n 2400 radiotunes uit heden en
verleden en smeedden het tot het Tunesboek.
Speel de Stentor-Tuneskwis en maak kans op een gesigneerd Tunesboek!
Frits Spits noemt ze de 'slingers in mijn radiowerk'. Radiotunes zijn voor Jelle Boonstra en Benno Roozen vooral onuitwisbare sporen in ons collectief geheugen.
U spreekt met de voorzitter van het Genootschap Radiojingles en -tunes. Deze introductie had net even meer effect dan de vele telefoontjes van ene Jelle Boonstra of Benno Roozen op zoek naar een radiojingle. ,,Om van ons af te zijn, zetten de dj's ons soms op een dwaalspoor. Maar sinds het Genootschap worden we serieus genomen."
Jelle Boonstra (1957) en Benno Roozen (1959) ontmoetten elkaar bij het voormalig dagblad De Stem. Boonstra is 22 jaar journalist bij De Stentor, een van de Wegenerkranten, en Roozen werkt als rtv-journalist, onder meer voor Omroep Brabant. Zij vonden elkaar meteen in hun gekte.
Het verzamelen van radiotunes bleef bij hen niet beperkt tot puberale kronkel. ,,Dit boek heeft bestaansrecht", stelt Roozen eenvoudig vast. ,,Over alles is een boek gemaakt tot de achterpoten van de Coloradokever. Maar een boek over radiotunes was er nog niet. En alleen wij kunnen dit in kaart brengen. Het moest gebeuren."
Hun grote Tunesboek dat deze week uitkomt, bevat ruim 2400 herkenningsmelodietjes of zoals de Belgen zeggen 'kenwijsjes'. Van 1912 tot heden. Het boek is vooral een naslagwerk, een encyclopedische verzameling van feiten gelardeerd met stemmige en opmerkelijke wetenswaardigheden.
,,Veel tunes uit de begintijd bestaan uit blazersmuziek. Zij fungeren als de heraut die het nieuws van de koning aankondigt", licht Roozen toe. De Dik Voor Mekaarshow van André van Duin en Ferry de Groot begint zelfs met '76 Trombones' tegelijk van Henri Mancini uit 1963. De meest gedraaide tune aller tijden is natuurlijk: Gute Nacht, Freunde van Reinhard Mey in Met Het Oog Op Morgen. Wat Mey daarin nog te zeggen had, 'dauert eine Zigarette und ein letztes Glas im Stehn'. Maar toen Boonstra en Roozen van de zanger wilden weten of hij schatrijk is geworden van het nummer, had Mey geen tijd.
,,Een goede tune is vrolijk en vol verwachting. Je krijgt zin om verder te luisteren", schetst Boonstra opgewekt en hij imiteert de Veronica Top 40-tune. "Ta Tata Tatatatatatataaa ?Blue Tango uitgevoerd door Sid Ramin." Een van de aardigste anekdotes volgens het tweetal. ,,Het nummer is geschreven door Leroy Anderson. Hij had dan ook de rechten van de plaat. Maar het intro, dat in de tune belandde, was van Ramin zelf. Toen hij vorig jaar op de hoogte werd gesteld van het grote succes zei hij: Had ik het nou maar als twee separate delen laten registreren. Ik zal er nog lang over jammeren."
Het boek rept afwisselend over 'tunes' en 'jingles'. Voor insiders gesneden koek maar voor de leek minder duidelijk. ,,Een tune is praktisch altijd instrumentaal. Het is een herkenningsmelodie van programma of zender", vertelt Roozen. ,,En een jingle is per definitie gezongen. Zoals Kruip in de Huid van?een rubriek in de Avondspits."
Van dit populaire radioprogramma hebben de heren vorig jaar alle afleveringen gearchiveerd. ,,We liepen door het Instituut voor Beeld en Geluid en zagen dozenvol mastertapes van De Avondspits. Klaar voor de vuilniswagen. We mochten ze hebben, mits we ze dezelfde dag meenamen", lacht Boonstra. ,,Frits Spits zei nog: ik kijk niet terug." Tom Mulder gaf jaren geleden ook 21 dozen aan het Genootschap met dezelfde mededeling. ,,Maar hij kwam er wel op terug", zegt Roozen triomfantelijk. ,,Bij Mulders 25-jarige jubileum hebben we een verzamelband gemaakt. Daarvan gebruikt hij nu nog fragmenten."
Ode
Volgens Boonstra is de tune een mooi middel om de radiogeschiedenis in kaart te brengen. ,,Ze maken deel uit van ons collectieve geheugen. Maar onze collectie is bovenal een ode aan de radio. Het medium dat zoveel spannender is dan tv. Radio is louterend. Het is vaak jammer dat een radiostem op televisie verschijnt. Dan is de illusie verdwenen. Het bederft je eigen plaatje. Luister naar een programma als KRO's Goudmijn, dat is puur theater van de verbeelding. Welke tune?" Boonstra weet het onmiddellijk. ,,Believe me Now van Electric Light Orchestra uit 1977."
Het Tunesboek schreeuwt echter om een bijbehorende cd want veel melodietjes komen bovendrijven, maar heel veel ook niet. "Dat is de reden waarom het boek zo laat uitkomt", vertelt Roozen. ,,We hebben alles gedaan wat in onze mogelijkheden ligt. Maar de rechten van de tunes liggen bij muziekmaatschappijen. Als Universal of EMI meewerkt, gaat het lukken. De cd ligt persklaar, alles is gereed." De tune is niet dood maar heeft zijn beste tijd gehad, concluderen de mannen. De programmamaker van tegenwoordig heeft niets meer te maken met de tune. Tot in de jaren tachtig zocht de dj zijn eigen muziekjes, liefst zo onbekend mogelijk. ,,Dat veroorzaakte misschien chaos maar het was wel karakteristiek", stelt Roozen. ,,Nu is de tune een afgevlakt onderdeel van een gelikte huisstijl. Zo'n strak format is dodelijk."
Hun boek is beslist niet volledig stellen de makers vast. Het is een 'groeiboek' om met uitgever Vic van der Reijt te spreken. Met op de valreep de actie Red de Tune hebben de mannen nog veel gaten kunnen dichten. En op hun website kan men terecht met aanvullende informatie en nieuwe tunes. Het Genootschap draagt een logo met nep-Latijnse tekst: Archivare Necessare Est ofwel: Archiveren is noodzakelijk. Hun verzameling van 1800 uren tunes is nu nog privé-bezit maar zal terechtkomen in Het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Het tweetal erkent: ,,Een raar maar waardevol archiefje. "
Jelle Boonstra en Benno Roozen: Het Tunesboek. Nijgh & Van Ditmar , Euro 22,50. www.tunesboek.nl
Boekpresentatie 11/4 Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, met Tunesquiz a` gogo m.m.v. Leo Blokhuis, Ferry Maat, Felix Meurders en Frits Spits.
Boonstra en Roozen zijn dinsdagavond te zien in De Wereld Draait Door.
Tunes en Jingles in cijfers:
Bekendste: Top Veertig Tune (Sid Ramin- Blue Tango 1965 tot 2007. Van Veronica, Tros, VOO, RTL naar Radio 538).
Eerste: Leo Fall- Die Dollar Prinzessin (speeldoosversie bij eerste radiouitzending in 1919)
Langst Lopende: Run Rabbit Run (54 jaar bij Avro's Hersengymnastiek)
Meest gedraaide: Reinhard Mey- Gute Nacht, Freunde (Met het oog op Morgen. Stand op 1 maart 2007: 10.631 keer. Of 21.262 keer inclusief de eindtune).
Sorteer reacties
U kon tot 10-05-2007 reageren op dit artikel.