Cartoonist Bernard Willem Holtrop tussen enkele van zijn politieke tekeningen die een signaleerfunctie hebben. ‘Oplossingen heb ik niet, maar ik kan mensen wel wijzen op misstanden.’ Foto REMON HAAZEN
15 JULI 2006 - Iedere dag siert de Nederlandse cartoonist Willem de Franse krant Libération op met een scherpe tekening. Van cartoonrellen of kritiek wegens vulgariteit trekt hij zich niets aan. Een keuze aan tekeningen, vooral politieke, is deze zomer te zien in Centre Pompidou in Parijs.
PARIJS - ‘De komende weken hoef ik even niet die vervelende Chirac te tekenen’, zegt Bernard Willem Holtrop (66). In een café in de Parijse wijk Montparnasse vertelt de Nederlandse cartoonist, die kortweg signeert als Willem, over zijn Franse bestaan. Zes keer per week maakt Willem twee actuele tekeningen voor de linkse Franse krant Libération, waaruit de redactie er een kiest voor publicatie en daarnaast werkt hij voor het satirische weekblad Charlie Hebdo en HP De Tijd. Bijna veertig jaar geleden verruilde hij Nederland voor Parijs.
De zedenrevolutie van mei 1968 had zich daar net voltrokken en Willem leidde een aangenaam leven. Hij kon er meteen aan de slag bij het tijdschrift Hara-Kiri, dat inmiddels ter ziele is gegaan.
Hoewel hij socialisten en communisten nooit gespaard heeft, maakt hij veelal spotprenten waaruit een een sterke voorkeur voor links blijkt.
De kunst van zijn tekeningen is de schijnbare eenvoud, waarachter meer tijd en inspanning schuil gaan dan menigeen vermoedt.
Willem: ‘Het moet lijken alsof het uit de mouw is geschud. Maar tijdens een reisreportage maak ik heel veel schetsen, die ik vervolgens uitwerk in mijn hotel en bij een karikatuur kost vooral het bedenken veel tijd.’
Zijn politieke tekeningen hebben een signaleerfunctie. ‘De oplossingen heb ik ook niet’, zegt hij. ‘Maar ik kan mensen wel wijzen op misstanden. Dat doe ik uit engagement, anders zou ik wel iets anders tekenen.’
Juliana
De tekenaar staat bekend om zijn harde en vaak ranzige spotprenten. In Nederland leidde een tekening van de toenmalige koningin Juliana in 1965 tot hevige opschudding. Hij beeldde haar af als raamprostituee, met een prijskaartje van 5,2 miljoen gulden.
De politie nam de gehele oplage in beslag en arresteerde Willem, die er met een boete van afkwam. Ook Libération, waar veel mogelijk is, vindt zijn tekeningen soms wat ver gaan. Vooral over seksueel getinte tekeningen ontstaat soms enige ophef. ‘Lijken vinden ze prachtig, maar seks is niet netjes’, zegt hij.
Verder valt hem op dat de redactie bij de keuze tussen een spotprent uit het Midden-Oosten en een over een ander onderwerp, vaak kiest voor het andere onderwerp. Willem: ‘Het is een moeilijk terrein. Je bent of anti-Arabisch, of antisemiet als je erover tekent.’
Maar van kritiek trekt hij zich weinig aan. Libération stuurt de boze brieven zelden door, HP De Tijd vaak wel. ‘Zolang die psychopaat Willem er is, lees ik liever Elsevier’, citeert hij een lezer, niet zonder trots.
Recente evenementen als de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh of de zogenoemde cartoonrellen hebben Willems werk niet veranderd. Aanhangers van Fortuyn beschuldigden een groot deel van de media van ‘demonisering’. Ook Willem maakte kritische tekeningen over Fortuyn en nog veel vaker over de Franse nationalist Jean-Marie Le Pen.
De tekenaar vindt niet dat hij daarmee bijdraagt aan een haatcampagne en medeschuldig zou zijn aan een eventuele aanslag op Le Pen. ‘Er zijn ook mensen die een moord plegen, omdat ze dat op tv zien. Daar kun je een regisseur niet verantwoordelijk voor houden’, zegt hij.
De cartoonrellen afgelopen winter, waarbij boze moslims wereldwijd protesteerden tegen de publicatie van spotprenten van de profeet Mohammed in een Deense krant, vindt hij ‘erg opgeklopt’. Willem: ‘Een paar landen misbruiken die tekeningen voor hun eigen doeleinden.’
Mohammed
Zelf werkte hij niet mee aan een ‘Mohammed-special’ van Charlie Hebdo, maar eerder deinsde hij er niet voor terug de profeet af te beelden. Willem: ‘Dat leverde toen geen boze reacties op. Ik teken gewoon alles.’
Bezoekers moeten geen grootse overzichtstentoonstelling in Centre Pompidou verwachten. Wel geeft de expo een indruk van de veelzijdigheid van de tekenaar, met spotprenten, reportages en portretten. De reportages, vaak gemaakt in Oost-Europa, zijn indrukwekkend en tonen Willems oog voor kleine maar veelzeggende details.
Cartoons Bernard Willem Holtrop ofwel Willem: t/m 2/10 Centre Pompidou Parijs. ww.centrepompidou.fr
Sorteer reacties
U kon tot 07-07-2007 reageren op dit artikel.