APELDOORN - 'Hoop is een mooie vorm van verdoving'. 'Vertrouwen is wat vooraf gaat aan een mes in je rug.' 'We zijn allemaal blinden die bang zijn voor het donker.' Enkele mooie one-liners uit 'ApoCalypso', een nieuw stuk van de jonge toneelschrijver Jibbe Willems (1977). Vorige week ging het in première, 18 maart is het stuk te zien in Apeldoorn. Ze zijn er dus wel, maar het is af en toe zoeken naar mooie uitspraken in het stuk dat Het Syndicaat brengt.
Deze toneelgroep heeft nieuw Nederlands repertoire als inzet en heeft Jibbe Willems de ruimte van een drieluik gegeven om zijn taalvirtuositeit ten tonele te brengen. Virtuoos is 'ApoCalypso' zeker. Maar het is ook veel, heel veel tekst die soms maar met moeite doordringt. Dat ligt niet eens zo aan de zes acteurs, die in dit stuk totaal 22 personages tot leven brengen in een decor van een stad aan de rand van de afgrond. Met de acteurs zit het wel snor, die komen goed over als hoeren, zwervers, junkies, paupers en bezoekers van de Calypso bar. Ook Jesse, de hoerenzoon die solliciteert naar de functie van verlosser, komt geloofwaardig over. Jibbe Willems maalt er eigenlijk niet om. ,,Ik wilde met de tekst een wereld bouwen. En die wereld werd steeds groter en balanceert op de rand van de afgrond.'' Het speelt zich af in een stad, want Willems houdt van de dynamiek van de stad. Daar laat Willems Jesse (rol van Gerold Guthman) solliciteren naar de functie van 'de aangewezen persoon'. Willems: ,,Het is alweer zo'n 2000 jaar geleden dat de vorige verlosser langs kwam. Nu doet Jesse een open sollicitatie naar de functie. En dat is alleen interessant als de wereld ten onder gaat.'' Zo'n schimmige stadsromantiek vindt hij spannend: ,,Mensen die iets rauws over zich heen hebben vind ik interessanter dan nette mensen. Maar het is mijn romantiek en mijn beeld van de de werkelijkheid. Ik heb er geen research voor gedaan, hoewel ikzelf in het Spijkerkwartier in Arnhem woon.''
Jibbe Willems komt uit Arnhem, studeerde een jaar Nederlands in Groningen, gevolgd door een jaar geschiedenis. Deze studies bleken niet zijn ding te zijn. Hij ging naar de toneelschool in Maastricht, waar hij in 2003 afstudeerde als theatermaker. Hij voelt zich meer regisseur en schrijver dan acteur. ,,Als acteur vind ik mezelf niet goed genoeg. Als ik doorga, word ik nooit gelukkig. Maar het helpt voor mij als toneelschrijver wel dat ik op het podium heb gestaan. Ik voel aan welke dynamiek werkt in een scène.''
Schrijven voor toneel heeft zijn grote liefde: ,,Deze manier van schrijven is heel actief. Het is een manier van schrijven die je moet horen. Tegelijk kun je er meer mee dan in een film of met proza. Het is ook poëtischer. Het gaat hier, paradoxaal genoeg, om een reëel iemand, die een geconstrueerde vorm van taal tot leven brengt. Bovendien vind ik de collectieve gebeurtenis die toneel is veel interessanter. Je schrijft het wel in je eentje, maar wat je schrijft is eigenlijk een halffabricaat. De regisseur en acteurs laten het groeien en verrijken het. Dat vind ik mooi aan toneel.'' Schrijven is voor hem een mogelijkheid de meest bizarre fantasieën tot leven te kunnen brengen. ,,Met schrijven voor toneel ga je daar nog een stap verder in. Eigenlijk ben je een god als je schrijft.'' Maar met alle touwtjes in handen, laat hij nog een ranzige wereld zien, die niet bepaald vrolijk stemt. ,,Falen is interessanter dan slagen,'' zegt hij.
Toch eindigt 'Apocalypso' hoopgevend. Met een moeder die een slaapliedje voor een klein 'jochie' zingt. Er gloort dus hoop. Hoe het verder gaat met het kleintje, is te zien in 'Het derde testament' het laatste deel van Wilems' drieluik, die in 2009 op de planken komt.
- 'Apocalypso' van Jibbe Willems, door Het Syndicaat. Apeldoorn (18/3). Meer info: www.hetsyndicaat.com
U kon tot 29-03-2008 reageren op dit artikel.