De verdwenen Poolse gevechtspiloot Czeslaw Oberdak in het uniform van de Royal Air Force.
De auto van SS-chef Rauter na de aanslag. Hans Albin Rauter was de hoogste SS-er van Nederland. Foto GPD
1/4
KRAKAU/APELDOORN – Na ruim 64 jaar is eindelijk het mysterie van de
verdwenen Poolse gevechtspiloot Czeslaw Oberdak volledig ontrafeld. Al die
tijd was, tot verdriet van zijn familie, onduidelijk hoe hij was omgekomen
en waar hij is begraven.
Zie ook:
Dankzij intensief speurwerk van onder meer journalist Richard Schuurman uit
Lelystad, die tot 1997 voor deze krant werkte, en de nationale recherche is
nu het bewijs geleverd dat Csezlaw een van de 117 mannen is die op 8 maart
1945 bij de Woeste Hoeve is geëxecuteerd door de Duitsers als vergelding
voor de aanslag op SS-baas Hanns Rauter.
Lange tijd wees er al veel
op dat Csezlaw een van de twee nog niet geïdentificeerde slachtoffers was
van het bloedbad bij de Woeste Hoeve. Na al die jaren is dat nu via
DNA-onderzoek onomstotelijk vastgesteld. Voor Ludmila Kaczmarska, de
92-jarige zus van Oberdak, komt daarmee een grote wens in vervulling. Ze is
altijd blijven zoeken naar haar broer. Csezlaw kan, zeventig jaar nadat hij
uit Polen vertrok, eindelijk thuiskomen en worden bijgezet in het
familiegraf in Krakau.
Dat gebeurt vandaag, rond het middaguur, met
militaire eer van Nederland en Polen. Het lichaam van Oberdak, dat eerder is
opgegraven op het Ereveld Loenen, is maandag al per auto overgebracht.
Richard Schuurman woont de begrafenis bij en zal ook een korte toespraak
houden. "Ik ben blij dat Ludmila nog heeft mogen meemaken dat Csezlaw
thuiskomt." Voor haar zoon, die de contacten met Nederland onderhield,
komt het te laat. Hij is een maand geleden overleden.
Czeslaw
Oberdak maakte in 1944 een noodlanding in de omgeving van Ommen en werd
vervolgens als onderduiker op verschillende locaties opgevangen. De
Harderwijkse P. Maaskant van Poelgeest weet nog goed dat Oberdak zich in
september 1944 met vijf Amerikaanse militairen in het huis van haar ouders
aan de Hondegatstraat schuil hield. Haar broer Henk van Poelgeest werkte in
de familiebakkerij naast de woning en onderhield de contacten over de hulp
aan gestronde piloten.
De 88-jarige Harderwijkse wist dat Oberdak
als vermist te boek stond en het treft haar dat na al die jaren nu
duidelijkheid is gekomen over zijn lot. "Want dat is toch een prettig
idee", vindt ze.
Volgens woordvoerder Ed Kraszewski van de
KLPD hebben de verhalen van Schuurman in deze krant er voor gezorgd dat de
Poolse regering in 2005 officieel een rechtshulpverzoek aan Nederland deed
om uit te zoeken wat er met Oberdak was gebeurd. De nationale recherche deed
dat onderzoek en verhoorde onder meer Schuurman en verzetsmensen.
Uiteindelijk wisten ze een compleet beeld te schetsen en dat werd ook keurig
bij de Poolse autoriteiten ingeleverd, maar het verzoek om identificatie
bleef achterwege. "Toen hebben nationale recherche en de bergings- en
identificatiedienst van de landmacht op eigen initiatief besloten door te
pakken. Ze wilden dat er een punt achter de speurtocht kon worden gezet."
Voor het verlossende DNA-onderzoek was het nodig het lichaam voor de derde
keer - op te graven. Dat gebeurde en de uitslag liet geen twijfel bestaan.
Oberdak was gevonden.
Een uitgebreid verhaal over de Zaak
Oberdak zaterdag in onze bijlage Spectrum
U kon tot 09-01-2010 reageren op dit artikel.