Deze week spelen ex-daklozen het stuk 'Lazarus?' in Apeldoorn. De acteurs zijn zelf zichtbaar getekend door een leven in armoede en dat maakt het optreden puur, blijkt uit reacties in andere speelsteden.foto Bram Jonker
APELDOORN - ,,Wat zien de mensen, als ze naar mij kijken?", vraagt een dakloze zich peinzend af. In de voorstelling 'Lazarus?', die deze week door de Joseph Wresinski Cultuur Stichting in Apeldoorn wordt uitgevoerd, krijgt armoede een gezicht.
De theatergroep beoogt met deze voorstelling de samenleving bewust te maken van de leefwereld van de allerarmsten. Zo hoopt zij het taboe te doorbreken dat rondom deze groep mensen bestaat.De voorstelling neemt de toeschouwer mee in de wereld van de dakloze: aanwezig op straat, tussen de mensen, maar paradoxaal genoeg toch in een verstikkend isolement. Het theaterstuk heeft drie verhaallijnen. Deze zijn gebaseerd op waargebeurde verhalen, gezien door de ogen van de arme. De rode draad gaat over een moeder die met haar zoon van 38 uit huis gezet wordt. De zoon is licht verstandelijk gehandicapt, de moeder is nierpatiënt. Hun enige bezit is een tas met medicijnen. Ze beginnen een zwerftocht langs daklozenopvang, gemeente en sociale dienst en worden - tot op het pijnlijke af - steeds doorverwezen naar een andere instantie.
Daar doorheen loopt het verhaal over een gezin met vijf kinderen dat al jaren in armoede leeft. Vader zit vaak werkloos thuis. Hij wil graag goed voor zijn gezin zorgen maar ervaart dat hij hierin steeds faalt. Om de pijn te verzachten grijpt hij naar de fles. Als hij weer eens ontslagen is, schaamt hij zich zó diep dat hij niet meer thuis durft te komen en op straat belandt. Tussen de scènes door zijn er flarden van gesprekken en gedachten van enkele daklozen te volgen, met haast filosofische uitspraken zoals: 'Mensen zijn een medicijn voor elkaar. Je moet elkaar opzoeken!'
Het toneelstuk brengt de levens van deze mensen en hun harde werkelijkheid akelig dichtbij. De acteurs zijn zelf zichtbaar getekend door een leven in armoede en dat maakt het optreden waarachtig: het is geen droog acteerwerk, maar heeft iets van werkelijkheid, dat je diep raakt. En dat geeft overtuigingskracht, beaamt Annemarie van Zwieten (52), die naar de première in Zwolle is gekomen met haar dochter Marleen van 13 en een vriendin. Ze zijn erg onder de indruk: ,,Er gebeurt iets met je, het is doorleefd. Wat het verhaal schrijnend maakt, is dat het geen verzonnen verhaal is, maar realiteit. En dat het door ervaringsdeskundigen gebracht is, maakt het heel echt."
Een van de oprichters van de Joseph Wresinski Cultuur Stichting is Laurens Umans, tevens artistiek leider en regisseur van de theatergroep. Hij wordt zichtbaar gedreven door de missie om iets te betekenen voor de armsten van de samenleving. Inmiddels bestaat de stichting tien jaar en heeft ze drie producties gemaakt die in totaal 330 keer zijn opgevoerd. ,,Onze vorige theatervoorstelling, 'Maria, moeder van altijddurende bijstand', liep geweldig goed. We hebben van 2004 tot 2007 drie tournees gespeeld van in totaal 137 uitvoeringen in Nederland, Frankrijk, Luxemburg, Duitsland en Zwitserland. We werken nu met een vast team van acht acteurs. Er gaat heel veel tijd zitten in de voorbereiding, te beginnen met gesprekken en interviews op straat.''
En: ,,Intussen krijgen de acteurs theater- en muzieklessen en gaan we de rollen instuderen. Ook moeten er praktische dingen geregeld worden zoals het bouwen van een decor. Naast het regisseren besteed ik veel tijd aan fondswerving, want we moeten wel uit de kosten zien te komen.'' De voorstellingen zijn bewust gratis toegankelijk.
'Lazarus ?' wordt uitgevoerd op woensdag 10 en donderdag 11 februari in het Christelijk Lyceum aan de Jachtlaan 108. Aanvang 20 uur.
Meer: www.wresinskicultuur.nl
