APELDOORN - De tijd dat bijna alle vrouwen die geopereerd worden aan borstkanker ook chemotherapie krijgen, is voorbij.
De Apeldoornse afdeling van Gelre Ziekenhuizen test Mammaprint: genonderzoek van de borsttumor.
Het onderzoek is revolutionair en wellicht een doorbraak naar een betere behandelvorm voor ook andere soorten kanker. "Maar let wel: we noemen alles kanker, maar borstkanker is niet te vergelijken met darmkanker, en darmkanker weer niet met longkanker. Het zijn allemaal verschillende ziektes'', zegt internist Stanley Madretsma. De Mammaprint is het begin van dna-genonderzoek. "Revolutionair'', noemen de artsen van het Gelre het. "Ook om anders dan dat de richtlijnen aangeven, te denken.''
De Mammaprint is speciaal voor borstkanker. Na een operatie waarbij de tumor wordt weggesneden, kan met de Mammaprint onderzocht worden hoe groot de kans is dat de kanker binnen vijf of tien jaar terug komt. Zeventig elementen worden onderzocht uit een stukje weefsel van een kubieke centimeter. Het is in feite een vingerprint van de tumor. "We snijden de gehele tumor weg. Maar er zijn wellicht al cellen gaan zweven in het lichaam en die kunnen later actief worden'', zegt chirurg Jan Roussel. "Het gaat om de kans 'dat'.'' Het is een risicoprofiel. Vrouwen die geen uitzaaiingen hebben in de lymfeklieren kunnen met de nieuwe test vaak zonder chemo. "En dat is heel prettig, want chemo kent veel bijwerkingen.'' Het is afhankelijk van de winst op langer leven of chemo aan te raden is. "Dat is altijd een afweging. Idealiter geef je alleen chemo aan mensen die er profijt van hebben'', zegt Madretsma.
Er zijn ook vrouwen die wel kankercellen in de lymfe hebben, maar bij wie dan toch geen chemo nodig is, geeft de Mammaprinttest nu aan. "Maar dat is natuurlijk wel eng voor de patiënte. Vrouwen hebben toch het idee dat ze chemo nodig hebben.'' Het is ook maar in een heel klein gedeelte van de gevallen zo dat de Mammaprint een ander advies geeft dan dat de artsen al vermoeden. "Het is vaak een bevestiging van hoog- of laagrisicoprofiel en dat hangt dan weer samen met al dan niet uitzaaiingen naar de okselklieren.''
Het landelijke onderzoek waar Apeldoorn aan meewerkt volgt zesduizend vrouwen en de werking van Mammaprint. Ook worden verschillende chemotropieën onder de loep genomen.
De Mammaprint is een Nederlandse vinding en wordt ondertussen door Achmea vergoed. Nog niet alle andere zorgverzekeraars zijn echter gevolgd. De doktoren van het Gelre gaan er vanuit dat dat wel snel zal gebeuren. Mammaprint is patiëntvriendelijker en als er geen chemo gegeven hoeft te worden, scheelt het ook nog eens heel veel geld. "In het onderzoek in Apeldoorn is de test gratis. Maar als je buiten het studiegebied valt, een zwangere vrouw bijvoorbeeld of dat je in Zutphen naar het ziekenhuis gaat, moest je het tot nu toe zelf betalen. Nu Achmea vergoedt zijn we al een stap in de goede richting.''
U kon tot 05-08-2010 reageren op dit artikel.