APELDOORN - De oude olifantenstal misschien, de indrukwekkende muur van de
voormalige jachthondenkennel niet. Zelfs geïnteresseerde historici weten
niet precies wat er nu wel of niet de bescherming van een monumentenlijst
geniet. Ondanks dat het gaat om historische panden die in hun samenhang
enorme cultuurhistorische waarde hebben.
Stadhouder Willem V keek goedkeurend naar zijn olifanten en de prinsjes
Willem en Frederik holden spelend langs de stal, om even later een kijkje te
nemen bij de jachthonden en de valken. Binnen de uit 1686 stammende ommuring
naast paleis Het Loo, was het een hele menagerie. Net als iedere vorst
onderhield de stadhouder een dierenverzameling. Het begin van de latere
dierentuinen.
Wie tegenwoordig onwetend door de omgeving van het
paleis wandelt, zou amper vermoeden dat de rustige omgeving eeuwen geleden
een onlosmakelijk onderdeel vormde van het het leven op en om het paleis.
Binnen de oude muren staat nu een boomgaard. De oude olifantenstal is de
plek waar nu de appels worden verkocht. Juist die samenhang maakt het zo
belangrijk dat ook bebouwing behouden blijft die qua aanblik op het eerste
gezicht niet zo belangrijk is, vindt professor Johan Carel Bierens de Haan.
Behalve adjunct-directeur van Paleis Het Loo is hij hoogleraar
monumentenzorg en cultuurhistorie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.
Het Waardmanshuisje is een mooi voorbeeld van zo'n pand dat op het oog niet zo
belangrijk is. Nu er een sloopvergunning is aangevraagd, is het noodzakelijk
om uit te leggen dat dit wel degelijk het geval is, weet Bierens de Haan.
,,Het gaat om het ensemble, dingen die onlosmakelijk bij elkaar horen'',
zegt hij. ,,Nu vind je dat ze ver uit elkaar liggen, maar in de vroege
ontstaansgeschiedenis van het paleis vormden ze een eenheid. Niet voor niets
is monumentenzorg tegenwoordig omgevingsgericht. Het object wordt in zijn
context gezien.'' De kolossale muren die nu de boomgaard in de buurt van het
paleis begrenzen, zouden daar ook een voorbeeld van moeten zijn. Net als het
Waardmanshuisje hebben ook deze muren, waarbinnen de jachthondenkennel lag,
echter geen monumentenbescherming.
Aanwijzing van Paleis Het Loo
als beschermde 'buitenplaats' is wel voorbereid maar voor zover bekend nooit
uitgevoerd. Betrokkenen suggereren dat een besluit zou zijn aangehouden na
bezwaren vanuit het koninklijk huis. Ook diverse cultuurhistorisch
belangrijke panden binnen de omgeving van het paleis en de woning van
prinses Margriet hebben op dit moment geen bescherming. Vorig jaar begonnen
de prinses en mr. Pieter van Vollenhoven aan een verbouwing van de niet
beschermde historische Marianneschuur tot tijdelijke woning annex kantoor.
Hebben panden wel monumentenbescherming, dan is het moeilijker om
wijzigingen aan te brengen.
De Rijksdienst voor Archeologie,
Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) kon gisteren niet uitleggen waarom de
'buitenplaatsbescherming' nog niet is doorgevoerd. Weet de gemeente wel of
panden als de Marianneschuur van prinses Margriet en de Valkenierswoningen,
de olifantenstal, dienstwoningen en een timmerwerf, aan de Tuinmanslaan,
beschermd zijn? Woordvoerder Pieter Bosveld zegt dat dit volgens
gemeentelijke gegevens 'in procedure' is. Gisteren heeft de gemeente de RACM
formeel gevraagd wat dat betekent.
Wel is bij burgemeester Fred de
Graaf bekend dat 'de familie op Het Loo' bij de rijksdienst heeft
'gerefereerd aan oude afspraken', die al sinds de jaren zestig zouden
bestaan, zegt Bosveld. Anders had de verbouwing van de Marianneschuur niet
kunnen doorgaan, zegt hij. De burgemeester speelde echter geen rol in de
afspraken en was er niet bij toen ze werden gemaakt, benadrukt hij.
U kon tot 09-08-2008 reageren op dit artikel.