Portret van Van Kinsbergen door Charles Howard Hodges, een Engelse schilder die in 1792 naar Amsterdam kwam en ook portretten maakte van Willem V, koning Willem I, Napoleon Bonaparte en koning Lodewijk Napoleon. foto Archief CODA
APELDOORN - Jan Hendrik van Kinsbergen (1735 - 1819), de beroemde vlootvoogd, Apeldoorns filantroop, de zeeheld die de laatste twintig jaar van zijn leven op het verdwenen landgoed Welgelegen woonde, krijgt een beeld in Apeldoorn.
Wie het gaat ontwerpen, of het een herkenbaar beeld wordt of juist geen letterlijk portret maar een kunstwerk dat meer verwijst, waar het komt te staan, het zijn vragen die nog niet zijn beantwoord. Apeldoorn heeft weinig plaatsen van herinneringen aan de zeeheld die in 1781 tegen de Engelsen vocht en de eretitel ,,held van de Doggersbank'' verwierf. Van Kinsbergen was een vooraanstaande ingezetene van het dorp, iemand met veel gezag en invloed. Hij was een sociaalvoelende man die veel voor de samenleving heeft gedaan. Eind 2004 was hij één van de kandidaten voor de eretitel Grootste Apeldoorner Aller Tijden.
Van Kinsbergen werd begraven in de Oude Kerk op het Raadhuisplein, maar bij de afbraak van het bedehuis, dat plaats moest maken voor het nieuwe Raadhuis, in 1842, verdwenen zijn stoffelijke resten spoorloos. De marmeren grafplaat uit 1820 is nog in CODA te zien.
Een gedenksteen die de Vereeniging Felua in 1935 bij de tweehonderdste geboortedag van Van Kinsbergen schonk aan de gemeente en was aangebracht in het plaveisel van het Raadhuisplein, is in 1977 bij de reconstructie van het plein verdwenen.
Geld dat omstreeks het midden van de negentiende eeuw was bijeengebracht voor een grafmonument, werd uiteindelijk besteed aan de oprichting van het Instituut Van Kinsbergen, 'een inrigting voor jonge heeren'. De Van Kinsbergenschool is verdwenen, het stadscafé ter plekke draagt de naam van de Apeldoornse weldoener. In 2000, bij de opening van de voetgangersbrug De Freule - genoemd naar één van de drie adellijke jongedames die Van Kinsbergen in zijn laatste levensjaren verzorgd en verpleegd hebben in het landhuis Welgelegen - opperde wijlen Ignaat Simons, de amateur-historicus die een boek schreef over het landgoed, een standbeeld voor de admiraal op te richten. De plek lag voor de hand: aan het kanaal waar vroeger het landgoed lag. En dat het een portret in steen of brons moest zijn, leek een uitgemaakte zaak. Dat is het overigens nog steeds voor Apeldoorns burgemeester Fred de Graaf, die zich sterk maakte voor het idee: ,,Natuurlijk moet het aan het kanaal komen, een levensgroot beeld, dat verdient de man. De gemeente heeft hem al anderhalve eeuw niet netjes behandeld, Van Kinsbergen was per slot van rekening een belangrijke man in de stad, hij was het die de burgemeester opdrachten gaf!''
De burgemeester, hartstochtelijk geschiedenisliefhebber met een sterke focus op krijgshistorie, heeft achter zijn bureaustoel in het stadhuis een kopie hangen van een portret van Van Kinsbergen, getekend door Charles Howard Hodges, een Engelse schilder, graveur, tekenaar en kunsthandelaar die in 1792 naar Amsterdam kwam. Hodges maakte portretten van Willem V, koning Willem I, Napoleon Bonaparte en koning Lodewijk Napoleon, en ook van bekenden uit hun omgeving, onder wie dus Van Kinsbergen. ,,Je mag hem gerust een nationale held noemen'', vindt de burgemeester. ,,Hij heeft zijn standbeeld dubbel en dwars verdiend.''
Dat er een kunstwerk komt om het verhaal van de beroemde admiraal en Apeldoorns weldoener levendig te houden, is zeker, maar vorm en plaats staan nog ter discussie. De GABK, de gemeentelijke adviescommissie voor beeldende kunst in de openbare ruimte, heeft twee kunstenaars uitgenodigd een schetsontwerp te maken. De commissie vindt dat het geen letterlijk 'portret' hoeft te zijn. De vertegenwoordigers van de Stichting Apeldoornse Monumenten (die een deel van de kosten wil bijeenbrengen) willen een herkenbaar beeld, niet bij het kanaal, maar op een plek in het Cultuurkwartier, op het terrein van het Stadscafé Van Kinsbergen of dicht in de buurt.
De twee geïnviteerde kunstenaars hebben kort geleden hun ontwerp voorgelegd aan de GABK, die een advies aan het college van burgemeester en wethouders uitbrengen. Te verwachten is dat het college eind juni een besluit neemt. Het kunstwerk zal in het voorjaar van 2008 worden onthuld, maar waar?
En hoe ziet het eruit?
U kon tot 02-07-2007 reageren op dit artikel.