Toilettafel van koningin Emma. foto Paleis Het Loo
APELDOORN - Paleis Het Loo houdt van 9 februari tot en met 4 mei de tentoonstelling 'Fris en rein aan het hof; vorstelijk toiletgerei uit de negentiende eeuw'. Centraal in deze expositie staan voorwerpen die in de Nederlandse paleizen werden gebruikt voor de persoonlijke hygiëne. Aanleiding is het uitroepen door de Verenigde Naties van 2008 tot Internationaal Jaar van de Sanitatie.
In de collectie van Het Loo worden talrijke intieme en minder intieme objecten bewaard die sinds het begin van de negentiende eeuw gebruikt zijn bij de lichamelijke verzorging: toilettafels, bidets, zitbaden, kamergemakken, scheerstandaards en lampetstellen, in alle soorten en maten. Ze geven een beeld van de ontwikkeling van sanitaire voorzieningen, van het traditionele kamergemak (de po, verstopt in een elegante armstoel), tot het eerste, ten tijde van koning Willem III aan het hof geïntroduceerde, draagbare spoeltoilet met 'moderne' pomp.Het nemen van een bad werd in de vroege negentiende eeuw populair, vooral in de hogere kringen. De koninklijke familie en leden van de hofhouding gebruikten zinken zitbaden, die aan de buitenkant echte meubels leken door beschildering in hout.
Voor de jonge koningin Wilhelmina werden betegelde badkamers met stromend water voor bad en douche ingericht.
Speciale wastafels met lampetstellen dienden voor de dagelijkse wasbeurt. Lodewijk Napoleon liet de Hollandse hovelingen kennismaken met het typisch Franse bidet. Dat van zijn vrouw koningin Hortense is op Het Loo bewaard gebleven. Opmerkelijk is het bidet van koningin Anna Paulowna, waarbij in de rugleuning reukflesjes werden opgeborgen. Koninginnen en prinsessen maakten zich mooi aan de toilettafel, die soms schuil ging achter een wolk van tule, of 'toile', waarvan het woord toilet is afgeleid.
De toiletserviezen waren van kristal of aardewerk, bestaande uit parfumflesjes, poederdoosjes, borstelbakjes en houders voor ringen.
