Naam van bonobo eert vermoorde biologe

Ymke Warren, de vermoorde biologe, op de plaats waar ze zich thuisvoelde: bij de gorilla's. Eigen foto

Anna Bodon, de Amsterdamse die elk jaar een aantal maanden in haar zomerverblijf in Joppe woont, bedacht de naam voor de jonge bonobobaby in de Apenheul.foto Ab Hakeboom

1/2

Enkele weken daarvoor was haar nicht Ymke Warren, een biologe die jarenlang gorilla's bestudeerde, in Kameroen vermoord. Op de een of andere manier wilde ze met de naam een postuum eerbetoon brengen aan Ymke.

Ze wist het meteen. Wat haar betreft, zou de jonge aap verder door het leven gaan als 'regenboog'. Dit natuurverschijnsel staat voor Bodon synoniem voor kleur, hoop en liefde. Een overgang van regen naar zonneschijn. Waarbij ze de moord op haar nicht vergelijkt met regen, en de geboorte van het aapje in Apenheul beschouwt als zonneschijn.

Jarenlang verrichtte Ymke onderzoek naar gorilla's en hun leefwereld in Afrika. Het continent van de vele kleuren, maar ook het continent waar mensen soms onder erbarmelijke omstandigheden moeten zien te overleven. "Als je met zoveel ontberingen moet werken als daar, word je gedreven door hoop. En hoopvol was ze."

Verliefd was ze geraakt op Afrika. Op haar 22e jaar reisde Ymke, dochter van een Nederlandse moeder en een Engelse vader, als afgestudeerd biologe af naar het continent. De vrouw, die al op jonge leeftijd eekhoorns bestudeerde, richtte zich bij haar onderzoeken op gorilla's.

Voor projecten streek ze neer in Rwanda, Kenia en op het laatst in Kameroen. Ze leefde soms in de bergen naast de gorilla's. En onderzocht bijvoorbeeld het eetgedrag van de apen. Waarom ze toch een toevlucht zochten tot de mango's en bananen die achter een afscherming op boerenbedrijven werden geteeld, terwijl er voldoende eten voor hen in het wild beschikbaar was.

Deze zomer verstoorde een Afrikaan haar levenswerk. Ymke was net veertig jaar. De dader is volgens Bodon gepakt, maar het precieze motief is in nevelen gehuld. "Ik vertel dit verhaal niet voor mezelf. Ik doe het, omdat haar onderzoek belangrijk is voor ons als mensen. We kunnen ermee ons eigen gedrag beter begrijpen."

Het leven van Warren roept associaties op met het leven van Dian Fossey. De Amerikaanse observeerde jarenlang gorillagroepen in de bergwouden van Rwanda. Bij het grote publiek werd ze pas bekend, nadat haar leven was verfilmd in 'Gorillas in the Mist'. Ook zij is om het leven gebracht.

Terug naar de naam voor het baby-aapje. Het park in Apeldoorn had graag een naam die aansloot bij de Afrikaanse cultuur. Dus liet Bodon de vertaalsite op internet het werk doen. En zo kwam ze bij de naam Monyama, dat in het lingala, een van de talen in Congo, regenboog betekent.

Hoeveel symboliek die naam ook in zich draagt, Bodon heeft nog een wens. Ze wil de directie van de Apenheul adviseren de naam Ymke aan Monyama te koppelen.

Vier toegangskaarten voor Apenheul heeft Bodon gewonnen. Ze verheugt zich er op om de bonobo te zien. De aap die voor haar een bijzondere betekenis heeft.