Handelen in een roes

Rob Visser en Ton Elias. Foto Maarten Sprangh

* 10.15u:
Rob Visser loopt met echtgenote Herma naar de nabijgelegen Loolaan en gaat op in de snel groeiende menigte die de kleurrijke optocht blijmoedig aanschouwt.
Ton en Nynke Elias fietsen naar haar ouders, vlakbij de Loolaan. Daarna kijken ze naar de optocht waarin dochter Mascha als charleston-danseres voorbijtrekt.

* 11.50: Ton Elias geniet, totdat?..: ,,Een luide knal, een geluid dat ik niet thuis kan brengen. Tegelijkertijd zie ik mensen door de lucht op ons afkomen. Een vrouw valt vlak voor ons neer, in een ooghoek zie ik een zwarte auto door de mensenmassa voorbij schieten. Ik denk eerst aan een grap, een bizarre act.’’

* 11.51: Ton Elias komt in actie. ,,Een natuurlijke impuls, vanaf mijn 18e werk ik in de zorg. Ik ren naar die mevrouw. Een onbekende man, arts-assistent in opleiding, komt er bij. Ik reanimeer, hij geeft hartmassage. We werken vakbekwaam samen, minutenlang.’’

* Ca 12.00: De optocht stagneert. Onbegrip, on-weten.

* 12.10: Oud-tv-nieuwslezer Henny Stoel meldt de verbouwereerde menigte aan de Loolaan dat er een ‘ernstig ongeluk is gebeurd en dat de rest van de feestelijkheden met onmiddellijke ingang is afgelast.’
Dominee Visser spreekt Henny Stoel. Zij, bijna gebiedend: ,,Rob, jij bent dáár nodig,’’ Stoel wijst in de richting van de Naald.

* 12.15: Ton Elias is zo’n 25 minuten aan het beademen. Geen resultaat. Een GGD-arts onderzoekt. Elias: ,,Het is een ongeschreven wet dat je niet stopt met reanimeren totdat een arts zegt dat het geen zin meer heeft.’’

* 12.20: De GGD-arts stelt vast dat verdere behandeling niet meer helpt. De Zutphense mevrouw is gestorven.

Rob Visser – nog altijd niet op de hoogte van de toedracht - ziet en voelt de ontsteltenis op de chaotische plek bij de Naald. Onthutste mensen, verstilde lichamen op het asfalt, dekens, politiemensen die een haag vormen, een helikopter in de lucht. Visser: ,,De sfeer is vreemd geladen, een walm vol onbenoembare, heftige emoties.’’ Een agent zit huilend op een bank, een brandweerman, ook overmand door emoties, schuift aan. Visser laat hen hun ongeloof uitspreken.

* 12.25: Een hulpverlener legt een laken over de gestorven mevrouw. Ton Elias vertelt een brigadier wat hij heeft meegemaakt, vraagt of hij elders kan helpen. Dat is niet het geval. Hij zoekt een bankje op en komt, geleidelijk aan, tot zich zelf. ,,Een onwezenlijk gevoel. We hadden er alles aan gedaan, maar het mocht niet baten.’’

* 12.35: Een politieman vraagt dominee Visser naar hotel Bloemink te gaan waar ‘een man er helemaal doorheen zit.’ Het is een politiefotograaf , volledig uit zijn doen. ,,Zó zag ik feestende mensen door mijn lens en zo zag ik dode mensen.’’ Visser neemt de man mee naar huis waar hij urenlang blijft.

* 12.45: Ton Elias zoekt Nynke op, bij zijn schoonouders., ,,Er zijn veel vragen. Fijn dat ik mijn verhaal kan doen.’’

* 13.30: In dezelfde ‘beroepsflow’ waarin Elias aan het reanimeren ging, voelt hij dat zijn hulp mogelijk nodig is in het ziekenhuis. Hij gaat erheen en ziet dat veel collega’s dezelfde gedachte hebben gehad. ,,Het is er erg druk maar goed georganiseerd. We hebben steun aan elkaar. Veel saamhorigheid.’’

* 13.45: Jeroen Visser, zoon van , maant zijn vader: ,,Pa, jij bent nodig in de Grote kerk. Mama zit daar met heel veel mensen.’’ Visser, al achttien jaar dominee van de Grote Kerk : ,,We voelen direct dat we de kerk moeten ombouwen tot een warm huis waar iedereen, gelovig of niet, steun en troost kan zoeken bij elkaar. Koffie, kaarsen, tafels met schriften waar mensen hun gedachten kunnen uiten. Binnen de kortste keren is het geregeld.’’

* 15-16.00: In de Grote Kerk rijpt het idee om die avond een bezinningsbijeenkomst te houden. Rob Visser legt contact met burgemeester De Graaf. Verwarring ontstaat als, via sommige media, de indruk groeit dat er een officiële ‘Dienst’ zal worden gehouden. Dat is niet de bedoeling. Uiteindelijk wordt besloten de bezinningsbijeenkomst een dag later, zaterdag 1 mei, te houden.

* 16.00: Visser besluit samen met de Kerkenraad - die net een levendige discussie over pluriformiteit heeft afgerond - dat de Grote Kerk die vrijdag zo lang mogelijk open zal blijven om een beschermend onderdak te bieden aan iedereen die een uitweg zoekt voor de heftige emoties.

* 16.30: Ton Elias keert vanuit het ziekenhuis terug naar huis. Nog altijd verbijsterd kijkt ook hij naar de televisiebeelden, keer op keer herhaald.

* 16-23.00: Journalisten van SBS, RTL tot Nova, Pauw en Witteman én buitenlandse zenders bombarderen dominee Rob Visser met vragen over zijn opmerkelijke ‘Open Kerkactie’.

* 22.15: Dominee Visser laat zich, na drie eerdere afwijzingen, alsnog overhalen om zijn verhaal te doen in de live-uitzending van Pauw en Witteman die om 23.00 uur begint. Visser: ,,Ik schaam mij Het Evangelie niet.’’ Voor zijn deur staat al uren een taxi klaar.


Zaterdag 1 mei 2009:
De hele dag is de Grote Kerk open. Duizenden mensen zoeken er hun heil én elkaar. Ze wandelen naar de Naald via de Loolaan die een ‘soort bedevaartsroute wordt.’
* 02.00: Dominee Visser komt thuis. Deze dag staat in het teken van de bezinningsbijeenkomst, die avond. Samen met pastor Harrold Zemann verplaatst Visser het doopvont uit de protestantse Grote Kerk. Zemann zegent het water zodat katholieke mensen een kruis kunnen slaan.

* 13.00: Ton Elias wordt gebeld door een zus van de mevrouw die hij de vorige dag heeft proberen te reanimeren.

* 17.00: Ton Elias ontmoet in Zutphen de moeder, de zus en overige familileden van de gestorven mevrouw. Hij kan hen uit de eerste hand, informatie en daardoor troost bieden: hun dierbare heeft niets meer gezegd, niet bewust geleden. ,,Zij is gestorven met dat prachtige beeld van al die blije mensen.’’

* 20.00: Bezinningsbijeenkomst in de Grote Kerk, meer dan 1500 mensen. Dominee Visser In zijn preek : ,,De geschiedenis had dit hoofdstuk over moeten slaan.’