Een illustratie bij een vers van Omar Khayyam, uit een van de tentoongestelde boeken. foto Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek
DEVENTER - Zijn verzen worden nog dagelijks gelezen en geciteerd in de islamitische gemeenschap in Deventer. De Perzische dichter Omar Khayyam mag dan duizend jaar geleden geleefd hebben, zijn poëzie is nog altijd toegankelijk en actueel.
Dat zegt Zafer Aydogdu, integratiemedewerker van de gemeente Deventer en één van de organisatoren van de themamaand over Omar Khayyam.
Het jaar 2009 is door de VN uitgeroepen tot het jaar van Khayyam, omdat zijn werk 150 jaar geleden voor het eerst in het Westen werd vertaald en sindsdien een wereldwijde opmars heeft doorgemaakt.
Een aantal Deventer Khayyam-liefhebbers heeft deze gelegenheid te baat genomen om een themamaand te organiseren, met een lezing, een tentoonstelling in Stadsarchief Athenaeum Bibliotheek (SAB) en een concert in Theater Bouwkunde.
"Vroeger namen we een boek van Omar Khayyam mee in de auto als we ergens naartoe gingen en gingen we onderweg voordragen", zegt Aydogdu. "Tegenwoordig kan het zo zijn dat iemand tijdens het eten citeert uit zijn werk als opmaat voor een discussie."
De Turkse familie Aydogdu komt oorspronkelijk uit dezelfde streek in het huidige Noord-Iran als
Omar Khayyam. Na zijn studies geschiedenis en filosofie in Nijmegen heeft Zafer Aydogdu zich verdiept in de cultuur van zijn vaderland. "Er zijn verschillende groeperingen in Deventer die Omar Khayyam zien als hun geestelijke voorloper", zegt Aydogdu. Overigens is het niet zeker of alle gedichten die aan hem worden toegeschreven ook daadwerkelijk van Khayyam zelf zijn.
Uit zijn werk komt een liberaal beeld van de islam naar voren. "Leef nú, wees nú gelukkig want je weet niet wat er zal gebeuren", vat Aydogdu de opvattingen van Khayyam samen. "Geniet van de wijn en de liefde. En met dat laatste wordt vooral de spirituele liefde bedoeld en zo is het niet altijd opgevat. Je moet de Koran niet te letterlijk nemen. Als er staat dat wijn verboden is vraagt Khayyam: wie heeft de wijnrank dan geschapen?"
De Perzische dichter leefde ten tijde van de bloei van de islamitische wereld, toen het Westen nog in de donkere middeleeuwen gedompeld was. Aydogdu noemt dat de islamitische renaissance waarin kunst, wetenschap en filosofie tot grote hoogten kwamen.
"Een deel van de boodschap is dat er meer overeenkomst is tussen het christendom en de islam dan je tegenwoordig zou denken. Ze putten uit dezelfde bron."
De tentoonstelling in het SAB laat 150 boeken zien met allerlei uitgaven van de Rubaiyat, de gedichtencyclus van Khayyam. De collectie is afkomstig van het Omar Khayyam Genootschap en bevat Nederlandse en buitenlandse uitgaven. Er is veel aandacht voor de Nederlandse dichters Leopold en Boutens, die zijn werk vertaalden en door hem zijn beïnvloed.
In Theater Bouwkunde verzorgt het Barana Quintet op 11 november een concert dat is geïnspireerd op het werk van Khayyam. Aydogdu verzorgt voorafgaand aan het optreden een inleiding.
Deventenaar Gerard Burger opende afgelopen weekeinde de tentoonstelling die nog loopt tot 31 december.
Sorteer reacties
U kon tot 03-12-2009 reageren op dit artikel.