Cor van Baarle bladert op museumboerderij Hagedoorns Plaatse door zijn boek 'Handel en Wandel op de Veluwe'. foto Ron Maat
EPE - De volledig vernieuwde uitgave van Handel en Wandel op de Veluwe zal de tongen vermoedelijk wel losmaken bij de liefhebbers van archeologie.
Auteur Cor van Baarle komt hierin met een aantal opmerkelijke hypotheses over de grafheuvels die overal op de Veluwe zijn te vinden. Van Baarle presenteerde zijn boekje gisteren op museumboerderij Hagedoorns Plaatse in Epe. Hij bestudeert veertig jaar archeologie en presenteerde twintig jaar geleden zijn eerste boek. Nu heeft hij opnieuw jarenlang onderzoek gedaan, wat heeft geleid tot een nieuwe publicatie.
Van Baarle schetste gisteren in een toelichting op zijn nieuwe boek dat de grafheuvels op de Veluwe volgens een duidelijke ordening zijn aangelegd. Ze blijken in rijen te liggen. Dat geldt dus ook voor de 37 grafheuvels die tussen Epe en Niersen liggen. Je kunt er als het ware een rechte lijn langs trekken, aldus Van Baarle. Bestudering leert dat er geen sprake is van een weg langs de grafheuvels, die in de oudheid bijvoorbeeld nederzettingen met elkaar verbond. "En wegen hadden ook geen zin voor de handel", licht Van Baarle toe. "De mensen hadden nauwelijks wat over en konden geen handel drijven. Het was eigenlijk een zelfvoorzienende gemeenschap."
Misschien wel de opzienbarendste ontdekking die Van Baarle deed, is dat de ordening van grafheuvels in het landschap te maken heeft met de stand van de zon en de maan. Van Baarle gaat er daarom van uit dat de rijen grafheuvels een eeuwenoude religieuze traditie vormen, een die teruggaat tot de tijd van de hunebedbouwers. De bewoners van de Veluwe en Drenthe in de oudheid vertoonden bovendien veel overeenkomsten.
Waar nederzettingen vaak in lager gelegen beekdalen waren gevestigd, lagen de grafheuvels daarbuiten op hoger gelegen delen. Als je dat bekijkt kun je een lijn trekken van de nederzetting omhoog naar de grafheuvel, betoogt Van Baarle. "Je ziet dat bij de Torenberg bij Apeldoorn en ook bij Ugchelen en bij Boshuis Drie. De nederzetting lag in het lagere gedeelte bij Ermelo en de begraafplaats bij Drie."
Van Baarle vermoedt dat het aanleggen van de hooggelegen, meer afgelegen begraafplaatsen een religieuze achtergrond heeft. "Bij de grafheuvel uit de bronstijd in Garderen is er duidelijk sprake van een oriëntatie op de zon", gaat hij verder. Een jongen in het graf is in een hurkhouding begraven, alsof hij zo weer zou kunnen opstaan. En de doden kregen potjes, zwaarden en dolken mee, spullen die ze in het hiernamaals nodig konden hebben."
De grafheuvelrij tussen Epe en Niersen is gericht op de maan, denkt Van Baarle. Als je langs de lijn grafheuvels Van Epe in de richting van Niersen kijkt, zou je de maan precies tussen de Wisselseberg en de Torenberg kunnen zien. "Als je vrij zicht had", voegt hij lachend daaraan toe. Van Baarle stelt dat hij in zijn boek hypotheses heeft vastgelegd. Veronderstellingen, weliswaar gebaseerd op feiten. Wat hem betreft mag de discussie nu ontbranden.
De van beroep bouwkundig tekenaar Cor van Baarle heeft vele jaren in Epe gewoond, maar is momenteel woonachtig in Elburg. Zijn boek Handel en Wandel op de Veluwe is sinds gisteren voor 12,95 euro bij de boekhandel verkrijgbaar.
Wethouder Van Nuijs nam gisteren het eerste exemplaar van Handel en Wandel op de Veluwe in ontvangst. Van Nuijs had eerder een bezoek gebracht aan diverse plekken met het cultureel historisch erfgoed in Epe. De verschijning van het boekje past helemaal in de aandacht voor dat erfgoed.
Sorteer reacties
lachende en verbaasde gezichten
U kon tot 30-11-2009 reageren op dit artikel.