BORCULO - Een kind dat in bed angstig luistert naar een overvliegende bommenwerper. Vergeelde foto's van oorlogsslachtoffers.
Zie ook:
In totaal schreven de tweedeklassers van het Staring College en het AOC in Borculo de afgelopen maanden 114 gedichten voor de jaarlijkse gedichtenwedstrijd van de Borculose Stichting Nationale Feest- en Herdenkingsdagen. Gisteren beloonde voorzitter Wicher Soek de vier beste inzendingen met een cadeaubon. Bovendien mogen de vier winnaars hun inzending voorlezen tijdens de nationale herdenking op 4 mei, 's avonds in de Joriskerk in Borculo.
Dat laatste is wel even schrikken in de lokalen van het Staring. College. "Dat wil ik helemaal niet!", fluistert Merle in paniek, als ze één van de zes genomineerden blijkt te zijn. "Dat doe ik niet hoor!" Bleekjes wacht ze af, maar gelukkig voor Merle wint ze niet: Stefan ter Haar en Anne Kogelman mogen hun gedichten binnenkort voor een volle en stille kerk voordragen. "Moeilijk? Nee hoor", zegt Stefan ter Haar (14). "Ik wist meteen waar ik over wilde schrijven: een vliegtuig dat overvliegt. En ik vind het wel goed geworden." Het voorlezen in de kerk vindt hij 'een beetje' eng. Dat geldt ook voor Anne Kogelman. Haar naamloze gedicht vraagt waarom het telkens nodig is om oorlog te voeren.
Waarom oorlog?
Waarom moorden?
Kan het niet gewoon met woorden?
"De oorlog was heel erg", weet ze. "Mijn oma heeft het meegemaakt. Ik wist er ook al wel veel van, ik heb al eens een spreekbeurt over Anne Frank gehouden."
Het Staring College leverde in totaal 72 gedichten in. Alle inzendingen zijn beoordeeld door een driekoppige jury. Daarbij is onder meer gekeken in hoeverre de leerlingen het ook echt begrepen hebben, aldus Wicher Soek, voorzitter van de organiserende stichting. "Er worden bij elk gedicht aantekeningen gemaakt, en ik neem aan dat ook gewoon op gevoel gekeken is naar welk gedicht de jury het mooist vindt."
De komst van het internet maakt de taak van de jury er niet makkelijk op. Niet alleen moeten de drie leden een zorgvuldige keuze maken uit de 114 inzendingen, ook moeten ze ervoor waken dat leerlingen zich al te veel hebben laten 'inspireren' door bestaande gedichten. Van de vier winnaars is dit jaar in zeker één geval geen sprake van geheel eigen werk. Delen van het gedicht zijn rechtstreeks uit een bestaand gedicht gekopieerd. De leerlingen van het Staring krijgen bovendien van hun docent een 'gatentekst' aangeboden, die ze in feite alleen aanvullen als ze het moeilijk vinden om zelf iets te maken.
Wicher Soek vindt het niet belangrijk of de winnaars hun cadeaubon op eigen kracht hebben gewonnen. "Ik vind dat geen probleem, het gaat mij erom dat er aandacht aan de Tweede Wereldoorlog wordt besteed", zegt hij. "Wij zijn allang blij dat de scholen meedoen."
De drie vertegenwooordigers van de Borculose stichting, keurig in zwart kostuum met oranje stropdas, haasten zich vervolgens naar het AOC, een halve kilometer verderop. Op het AOC zijn 42 gedichten gemaakt door de tweedeklassers. Jory Haneveld (15) uit Barchem en Kelly Hemmink (15) uit Ruurlo worden in de kantine onder veel gejoel van medeleerlingen tot winnaar uitgeroepen.
Jory heeft gewonnen met haar vier 'elfengedichten'. Een elfengedicht bestaat, de naam zegt het al, uit elf woorden. Deze bijvoorbeeld:
Ster.
Gele Ster.
Voor elke jood.
Geen winkel, geen park.
Jodenhaat.
Waarom een elfengedicht? "Het is leuk om te doen en het is een uitdaging om de goeie woorden te vinden", legt Jory uit. Zowel Kelly als Jory hadden weinig moeite met het onderwerp, de Tweede Wereldoorlog, hoewel Kelly denkt dat het moeilijker is om iets te schrijven over een gebeurtenis waar je niet bij bent geweest. "Ik heb er heel lang over nagedacht. Maar vind dat het uiteindelijk wel goed gelukt is. Als ik het moet voorlezen, heb ik er zelf wel echt een gevoel bij."
Allebei schrijven ze al veel. "Ik schrijf ook vaak gedichten en die moet ik ook wel eens voor anderen kopieren", vertelt Kelly. Ook Jory schrijft verhalen. "Ik wilde wel graag winnen en ik dacht dat ik een kans maakte. Maar ja, Kelly deed ook mee", lacht ze. In de klassen van Jory en Kelly was het niet verplicht om mee te doen. Dat vinden ze na even nadenken allebei terecht. "Als het verplicht is maar je kan het echt niet, dan wordt het toch alleen maar gepruts", vindt Kelly.
Docent Karin Rouwhorst geeft geschiedenis en maatschappijleer aan het AOC. Zij verzorgde de lessen uit het lespakket van het Nationale Comité 4 en 5 mei. Het onderwerp leeft nog steeds, zegt ze. "De Tweede Wereldoorlog is nog altijd een van de meest populaire onderwerpen. Op de basisschool is het vaak al uitgebreid besproken en veel leerlingen kennen nog altijd wel iemand die het heeft meegemaakt."
Rouwhorst probeert in de lessen ook de link te leggen tussen de holocaust en de wereld van nu, waar volkenhaat en vooroordelen nog altijd voor oorlogen zorgen. "De methode die we krijgen gaat daar heel goed op in", zegt ze. "Maar het is natuurlijk ook gewoon een taak van de school, om dat verband duidelijk te maken."
Het gedicht van Kelly Hemmink staat hierboven in zijn geheel afgedrukt.
