Eigen foto
Eigen foto
Eigen foto
Eigen foto
Illustratie Arte Westerbaan
1/5
HEINO - De Schaarshoek in Heino. Daar liep je als eerzaam Sallander heel
vroeger bij voorkeur met een wijde boog omheen. Het uit 1933 daterende Kamp
Schaarshoek, bewust daar gebouwd vanwege de spoorlijn Enschede-Zwolle,
herbergde in de eerste 25 jaar van haar bestaan een bont gezelschap bewoners.
De Rijksdienst voor de Werkverruiming bouwde Kamp Schaarshoek oorspronkelijk om in de crisistijd werkloze mannen een zinvol bestaan te geven. Het oorspronkelijke plan was ontginning van de bossen. Het werd een DUW-kamp genoemd, naar Dienst Uitvoerende Werken. De ontbossing was voor de landeigenaar destijds een gunstige ontwikkeling omdat cultuurgrond nu eenmaal veel meer opbracht dan bospercelen. Mede door de oorlog kwam er van uitgebreide ontginning niet zoveel terecht.
In de latere oorlogsjaren van '40-'45 zwaaiden de nazi's in Kamp Schaarshoek
de scepter, geholpen door NSB'ers. Er werden joden ondergebracht, alsmede
evacuees uit het westen van Nederland. Na de bevrijding vonden vluchtelingen
uit het voormalig Nederlands-Indië er onderdak, repatrianten uit Nieuw
Guinea kwamen er tijdelijk tot rust, gevolgd door Duitse vluchtelingen ten
tijde van de bouw van de Berlijnse muur en later ook asociale Nederlandse
'Tokkies' waarmee men elders geen raad wist. In die jaren was minister Marga
Klompé (Katholieke Volkspartij, de KVP) onder andere verantwoordelijk voor
de gang van zaken in het kamp. Klompé was vanaf 1955 de eerste vrouwelijke
minister in Nederland met de portefeuille maatschappelijk werk.
Rond 1960 stond Kamp Schaarshoek ruim een jaar lang leeg. Dat is hét moment
voor Co Besselsen. De afgezwaaide sergeant-majoor van het Nederlandse leger
is dan 26 jaar, hij heeft een ideaal. Besselsen, afkomstig uit een
middenstandsfamilie, heeft in het leger een paar keer bijgetekend en de
premies op een spaarrekening gezet. Nu wil hij zijn droom verwezenlijken.
Hij heeft het hele land afgespeurd en komt in Heino uit. De in
Haarlemmermeer geboren Besselsen wil Kamp Schaarshoek omtoveren in een
vakantieoord voor 'bleekneusjes', zoals dat in de taal van toen zo mooi
heette.
Pionier Besselsen moet daarvoor aan tafel met
grondeigenaar baron Dolph van Ittersum. Het klikt tussen de twee. Dat weet
Besselsen zich bijna vijftig jaar na dato nog goed te herinneren. ,,Hij was
een kindervriend, een man met sociale betrokkenheid.'' Tegen
Volkskrant-journalist Jan Joost Lindner zei Besselsen destijds over de
baron: ,,Een echte aristocraat, beslist geen jongen om op de schouders te
slaan. De mensen in het dorp keken erg tegen hem op.''
Besselsen
krijgt van de baron een huurovereenkomst aangeboden om kamp Schaarshoek te
exploiteren als kinderoord. Er rolt een huurovereenkomst van 3 jaar uit de
bus en die termijn is tevens een proefperiode. Als er geen klachten uit de
buurt komen wordt de overeenkomst omgezet in een langjarige
pachtovereenkomst. Besselsen heeft cash geld ter beschikking. Hij betaalt
5000 gulden (2270 euro) in één keer als een soort entree-premie en daarnaast
750 gulden (340 euro) per hectare per jaar. Voor die tijd forse bedragen.
Kamp Schaarshoek is op dat moment 1.5 hectare groot. De opstallen - een
serie slaapbarakken, een keuken en een kantine - koopt Besselsen van een
particuliere eigenaar. De jaren van somberheid en spanningen in Kamp
Schaarshoek lijken te worden verdreven door vrolijke kinderstemmen.
Besselsen ontpopt zich in de Schaarshoek als een creatieve doener. Hij heeft
een groot netwerk en blijkt bedreven in de omgang met jonge mensen. Hij
heeft ook een minpuntje, zegt hij in een van de vele interviews in die tijd:
,,Ik ben een wilde bouwer.'' Zakelijk is Besselsen goed onderlegd. Zo heeft
hij een overeenkomst gesloten met het Duitse Rode Kruis, dat de activiteiten
in Nederland subsidieert. Duitse stadskinderen met een medische of sociale
indicatie mogen in Heino een gezondheidsvakantie doorbrengen. Besselsen
heeft dat via het internationale Rode Kruis in Genève voor elkaar gekregen.
Hij graaft met geestverwanten eigenhandig een zwembad, baron Dolph van
Ittersum doet plechtig de opening van het bassin en de zaken op de
Schaarshoek gaan goed. Al snel komen er enkele tienduizenden kinderen op
jaarbasis naar Heino.
Dan breekt juni 1963 aan. In die tijd is John
F. Kennedy president van de VS en houdt hij zijn beroemde rede in Berlijn,
Feyenoord is landskampioen en The Blue Diamonds staan nummer één in de
hitparade met Ramona. Op 10 juni van dat jaar overlijdt de baron Dolph van
Ittersum op 62-jarige leeftijd aan kanker. Voor Besselsen heeft dat moment,
zo bezweert hij, een zware lading. De jonge baron Willem Hendrik, destijds
26 jaar, trekt vanaf dat moment aan de touwtjes. Voor Besselsen en zijn
kinderoord ziet de wereld er ineens heel anders uit. De baron geeft te
kennen dat de directie van de Schaarshoek met ongeoorloofde bouwprojecten
ver buiten het boekje is gegaan. In Zwolle krijgt advocaat mr. J.P.
Hogerzeil de opdracht van de stichting Baron van Ittersum Fonds om het
kinderoord van Co Besselsen via de rechter te laten ontruimen. Het is
rechtszaak nummer één in een lange rij. De zaak haalt de nationale media in
de jaren zestig. De kiem voor een langslepend conflict is gelegd.
Sorteer reacties
U kon tot 06-12-2009 reageren op dit artikel.