Deel 4: Baron onder vuur

1/6

Talloze verslaggevers uit binnen- en buitenland hebben Co Besselsen door de jaren heen geïnterviewd en steevast rolde er een spraakmakend verhaal uit.

De directeur van kinderoord de Schaarshoek in Heino nam meestal geen blad voor de mond en de vete met de baron was voor verslaggevers een dankbaar onderwerp. Als de naam Van Ittersum eens een keer niet viel - wat een zeldzaamheid was - dan kon de mediagenieke Besselsen bevlogen vertellen over zijn Grote Ideaal. Het was zijn droom om zoveel mogelijk kinderen een betaalbare en onvergetelijke vakantie te bieden en dat is hem ontegenzeggelijk gelukt. Exact bijgehouden heeft hij de cijfers niet, volgens de staf van Schaarshoek/Summercamp moeten door de jaren heen minstens één miljoen kinderen voor een vakantie in Heino zijn geweest.

Om dit duizelingwekkende getal moet Besselsen in de herfst van zijn leven smakelijk lachen. Hij is er trots op. De nagel aan zijn doodskist, oftewel de baron, is hij dan voor heel even vergeten. De oprichter van het kinderoord kan zich nog altijd flink opwinden als het over zijn eeuwige rivaal gaat. Besselsen: ,,De baron... Praat me niet van die vent. Wat kan ik over hem zeggen? De Duitsers hebben in hun taal het juiste woord voor deze man. Rücksichtslos. Dat is hij.''

Dat Co Besselsen (75) zich op deze manier uitlaat over Van Ittersum is niet gebruikelijk. In het verleden koos hij doorgaans voor mildere omschrijvingen. Zelfs toen het bestaansrecht van het kinderoord op het spel stond, noemde hij de baron in een interview van de jaren zestig 'tóch een aardige jongen'. Besselsen zelf werd doorgaans beschreven als een man waar Nederland trots op mag zijn. Een man met een hart van goud, een vechter en een idealist, vooral een kindervriend. Maar ook een vrije vogel en een vrijbuiter, een levenskunstenaar. Tevens een man met een ietwat onstuimige dadendrang, een zakelijk instinct en een Don Quichotte, verwijzend naar zijn 'kansloze' strijd met de baron. Co Besselsen maakt anno 2009 van zijn hart niet langer een moordkuil. Ondanks de beroerte die hem een paar jaar geleden deels verlamde, waardoor hij met een stok moet lopen en één arm niet kan gebruiken, kan Besselsen zich mateloos opwinden als het om Willem Hendrik van Ittersum gaat. Besselsen: ,,Altijd ben ik door hem in de verdediging gedrukt. Rechtszaak na rechtszaak en heel veel gemene streken. Het wordt tijd voor de aanval. Hij heeft er werkelijk alles aan gedaan om mij - en dus het kinderoord - in een kwaad daglicht te stellen. Het is de hoogste tijd dat ik eens een boekje over hem opendoe. Die man is zó verschrikkelijk kinderachtig, dat valt met geen pen te beschrijven. Het is toch voorgekomen dat we een paar pauwen hadden, we houden hier namelijk van dieren. Zaten die pauwen in een boom van de baron, wat denk je dat er gebeurt, kreeg ik weer een briefje of wij er eventjes voor konden zorgen dat die pauwen in onze eigen bomen gingen zitten. En als het niet lukte, ze waren namelijk moeilijk te vangen, dan wilde meneer de baron die pauwen wel even hoogstpersoonlijk uit de boom komen schieten.''

Besselsen trekt een vies gezicht. Hij is een tegenstander van plezierjacht en dat is volgens Besselsen nou net een hobby van de baron. Besselsen: ,,Als een dier bij ons ziek is, dan zijn wij bij wijze van spreken ook ziek. Kosten noch moeite sparen we om een ziek of gewond dier te redden. De baron schiet dieren voor de lol dood. Ik zie hem nog zitten, jaren terug, op zo'n campingstoeltje aan de rand van het bos. Een aantal pachtboeren van zijn landgoed moest de fazanten opdrijven en hij knalde ze af. Bah. Vrienden van hem komen hier ook jagen. Als ik zie dat ze rondlopen met zo'n geweer, dan maak ik me zorgen over de kinderen. Da's niet gek, toch? Ik heb de politie wel eens gebeld als er jagers rondliepen in de buurt van de kinderen. Dan krijg je te horen dat de heren over een jachtakte beschikken. En dan loopt er nog zo'n vrijwillige boswachter rond. Die schiet ook graag. Een tijd terug knalde hij een ree neer. Ik zeg: waarom doe je dat, man!? Het beestje liep zogenaamd rond met een gebroken poot, jaja. Vallen zetten in het bos, dat kunnen ze. En onze kinderen lastig vallen. Staat-ie midden op de weg. Halt, ausweiss bitte! Het is toch niet te geloven!''

Martyn Besselsen, Co's zoon, moet zijn vader vaak een beetje afremmen als hij zichzelf dreigt te verliezen in zijn boosheid jegens de baron. Martyn Besselsen (41) is sinds 2000 directeur van de Schaarshoek/Summercamp en hij vond na zijn aantreden dat het maar eens afgelopen moest zijn met de eeuwigdurende vete met de baron. Via de weg van de geleidelijkheid zou hij met Van Ittersum de dialoog aangaan. Om zo toch eindelijk, na al die jaren van kissebissen, in harmonie met elkaar verder te kunnen leven. Martyn Besselsen heeft inmiddels geconcludeerd dat dit een heel erg moeizaam traject is. Er zijn gesprekken geweest tussen hem en de baron, het netto resultaat was eigenlijk averechts. Er volgden zelfs nog meer rechtszaken, terwijl de directeur van het kinderoord in de veronderstelling leefde dat alle klachten van de baron, waarover 35 jaar ruzie was geweest, dankzij zijn inspanningen waren verholpen.

Co Besselsen heeft daar een sterk 'zie-je-nou-wel-gevoel' aan overgehouden. Co Besselsen: ,,Hij gaat gewoon door met pesten. Van dat kinderachtige gedrag van de baron heb ik wel honderd voorbeelden. Het blad van onze bomen mag niet in zijn sloot waaien, onze uitkijktoren mag niet over zijn grond uitkijken en vakantievierende kinderen moeten zwijgend door het bos lopen. Die baron heeft last van grootheidswaan. Weegt het belang van één man zwaarder dan het belang van duizenden en duizenden kinderen? Hoe kan het dat de autoriteiten al die jaren zo achter hem hebben aangelopen? Ik zal je meteen het antwoord geven, hij betaalde ze gewoon! Honderd procent zeker dat hij burgemeesters betaalde. In de statuten van het Van Ittersumfonds werden ze superintendenten genoemd. Burgemeester Verheyden van Heino bijvoorbeeld, hij is inmiddels overleden, vertelde het mij destijds zelf: ,,Hij is mijn man niet'', zei Verheyden over de baron, ,,maar dat douceurtje ga ik wel even afhalen.''

Besselsen wil ermee zeggen dat de acties van de verschillende overheden in een bepaald daglicht moeten worden gezien. Besselsen: ,,Vandaag de dag komt een burgemeester niet meer weg met dergelijk gedrag. Het was destijds echt ondernemertje pesten. In één jaar tijd hebben we hier 169 ambtenaren voor controle gehad. Elke keer met politie erbij. Alsof we criminelen waren. Burgemeester Polderman was toen aan het bewind in Wijhe, hij moet er achter hebben gezeten, want het is meteen gestopt toen Bert Hinnen burgemeester werd. De baron kwam altijd in het gemeentehuis kijken als er weer een bouwvergunning van ons lag. Dat weet ik van onze architect Henne Moezelaar. Van Ittersum keek alleen maar naar het maximale bebouwingspercentage. Als we zouden overschrijden, dan kon hij weer een zaak beginnen en ons via de rechter een boete opleggen.''

Besselsen wil zichzelf niet kwalificeren als een heilig boontje. Hij zegt: ,,Ik heb best wel eens dingen fout gedaan in mijn leven, maar altijd met open vizier en al helemaal nooit om bewust een ander dwars te zitten. Conflicten zocht ik niet op. Ik was bezig met mijn droom. Ik deed het voor de kinderen, persoonlijk gewin is nooit de drijfveer geweest. De baron heeft onmenselijke trekjes. In 1963 wilde hij me eraf gooien maar omdat hij de rechtbank misleidde door te ontkennen dat er een huurcontract was, moest hij de Schaarshoek aan mij verkopen. Dat zat hem natuurlijk niet lekker, hij greep ook nog naast het Jacobsgat, zijn plan van een bungalowpark vond geen doorgang en in mij trof hij een tegenstander die zijn mond open durfde te trekken. Dat was hij niet gewend. Zelfs vandaag de dag durven mensen die bij hem een boerderij pachten hun mond niet open te doen.''

Besselsen zegt wel een idee te hebben waarom: 'schrikbewind'. ,,Als je tegengas geeft, dan lig je er gewoon uit. Er is zelfs een pachter, heel weinig mensen weten dit, die een schot hagel in de buik heeft gekregen. Ongelukje tijdens de jacht. Dit schijnt een neef van de baron op zijn geweten te hebben. De pachter is invalide geraakt en dat soort dingen hebben ze niet graag in de publiciteit.''

Nu het conflict tussen het Van Ittersumfonds en de Schaarshoek in de Stentor wordt gereconstrueerd, is Co Besselsen vol overgave in de oude paperassen gedoken. ,,De Stentor mag alle stukken zien, we hebben geen geheimen, ik hoop dat Van Ittersum eveneens alles op tafel legt, maar dat zal wel niet want dan komen al zijn gemene streken aan het licht. Ik hoop dat ik het nog mee mag maken dat hij bij de rechtbank komt voor wéér een proces en dat de rechters tegen hem zeggen: het spijt ons, u kunt gaan, hier besteden wij onze tijd niet meer aan, u nemen we niet langer serieus. Het heeft de gemeenschap in al die jaren te veel geld gekost, het moet een keer ophouden.''

Meer Salland

• 10:35 Portret oud-prinsen Zwabberaars
• 10:35 Verwarring bij presentatie Willy 1
• 10:33 Wijhenaar Brand (68) tweede NK Masters
• 08:41 Zilver op NK voor Lieke Muller van AV Salland
• 08:36 Judoka's Salland tevreden over prestaties
• 08:25 Ruim 10.000 euro voor manifestatie
• 07:00 Plekken vissers onder druk
• 07:00 CDA Raalte gaat rustig zoeken naar wethouder
• zo 12-02 Raaltenaar negeert net opgelegd rijverbod
• zo 12-02 Lezersfoto: IJsvorming aan stuw in Wijhe