Een statige oprijlaan leidt naar de riant gelegen buitenplaats 't Rozendael in Heino. Achter de wit gepleisterde muren woont een man die in het dorp als 'de baron' bekend staat.
Hij is dan ook een nazaat uit een adellijke familie met 'riddermatige' sporen tot in de middeleeuwen. Willem Hendrik van Ittersum is bezig aan zijn laatste maand als voorzitter van het Van Ittersumfonds en een van de hoofdrolspelers in het langdurige conflict met zijn plaatsgenoot Besselsen. Eind deze maand, op 31 december 2009, treedt Van Ittersum statutair terug. De voorzitter maakt plaats voor Dolph van Ittersum, de zoon. Willem Hendrik van Ittersum is vanaf 1963 aan het bewind geweest van de stichting, een periode waarin hij niet stil heeft gezeten. Van Ittersum is trots op wat hij heeft bereikt. Zo werd het landgoedbezit belangrijk uitgebreid, met name door de aankoop van landgoed 't Nijenhuis (exclusief kasteel) in 1987. Het bezit van de stichting beslaat momenteel bijna 500 hectare met daarop circa 30 huizen en boerderijen, de zogenaamde economische dragers. De panden zijn herkenbaar aan identiek roodwit geschilderde luiken.
Kinderoord de Schaarshoek is een enclave binnen het landgoed. Een vreemde eend in de bijt. Als een rode draad door de tijd spelen er conflicten van allerlei aard. Een spervuur met rechtszaken en karrenvrachten met overheidsdossiers markeren de periode van 1963 tot heden. Er lijkt geen einde aan te komen. Er hangen momenteel drie procedures in de lucht: één omdat het kinderoord de erfdienstbaarheidsregels uit 1969 (weer) zou hebben geschonden, één omdat het Van Ittersumfonds het (nog steeds) oneens is met de recreatieve plannen rond recreatieplas het Jacobsgat (eigendom Besselsen) en één omdat het Van Ittersumfonds het niet eens is met het standpunt van B&W Raalte over de onverharde Woolthuisweg, die het fonds wil afsluiten voor doorgaand gemotoriseerd verkeer. Het lijkt wel een afscheidssalvo van Van Ittersum bij zijn aftreden.
Willem Hendrik van Ittersum wil in het kader van de serie wel zijn zegje doen. Van Ittersum: ,,Het verhaal over de controverse met Besselsen heb ik nog nooit en te nimmer verteld. Wij zoeken niet zo snel de publiciteit. We hebben een hele goede reden om kritisch te zijn op de ontwikkelingen die men vanuit de Schaarshoek in gang wil zetten. Het is allemaal best uit te leggen.''
Om maar met de deur in huis te vallen, als het aan de baron ligt kan zijn adellijke titel in de publicaties wel worden weggelaten. ,,Baron, dat is niet meer zo van deze tijd.'' Van Ittersum zegt het enigszins plechtig in zijn werkkamer, die behangen is met schilderijen en foto's van familieleden uit heden en verleden. Vanaf zijn werkplek kijk je uit over de landerijen. Het omstreden kinderoord Schaarshoek/Summercamp is niet in zicht, het ligt hemelsbreed ruim een kilometer verderop, aan de andere kant van de spoorlijn Zwolle-Almelo. Van Ittersum: ,,Voor alle duidelijkheid: wij hebben hier geen last van Summercamp, het gaat om het landgoed, de mensen die er wonen en wandelen.''
Van Ittersum maakt een joviale en opgeruimde indruk. Op het trapje van het landhuis heeft een goede kennis, die net op het punt stond te vertrekken, de toon gezet. ,,Aha, een journalist!' De man heeft een goed advies. ,,Draai 'm de duimschroeven maar eens flink aan.'' Van Ittersum schiet in de lach. De grapjas doet er een schepje bovenop. ,,Ondervraag 'm vooral eens over het uitpersen van al die pachters op het landgoed.'' Van Ittersum begint te schuddebuiken van de pret. Het is oude jongens krentenbrood, helaas moet de oude studievriend vertrekken.
Het gespreksonderwerp is niet echt om te lachen. De lange lijst met confrontaties met Besselsen spreekt boekdelen. Van Ittersum doet er desondanks luchtig over: ,,Ik heb er nooit slecht van geslapen. Nee, echt niet. Noemt Besselsen mij rücksichtslos? Ach, dat is de stijl van Jacob Besselsen. Het is een reuze charmante man, heel slim ook. Hij is mij wel eens te slim afgeweest. Maar hij heeft ook twee keer een boete (totaal 24.500 euro) aan ons moeten betalen. De meeste rechtszaken hebben wij gewonnen. Bouwen zonder vergunning en dan achteraf een vergunning van de gemeente krijgen, dat is typisch Besselsen. Kijk, voor de manier waarop hij bijvoorbeeld busonderneming Elbo heeft opgebouwd heb ik veel respect. Hij is zeker geen nietsnut. Waar ik moeite mee heb is dat hij altijd de grenzen opzoekt en er ook vaak overheen gaat. Wij hebben de zorg voor het landgoed, wat wij proberen is de cultuurlandschappelijke waarden bewaren. Financieel gaat het veel beter dan in de zestiger jaren. Wij hebben 't Nijenhuis erbij kunnen kopen, drie eeuwen geleden was dat ook in de familie. Ons doel is het landgoed met z'n bijzondere waarden in stand te houden. Dan kijk je naar de Schaarshoek met 100.000 overnachtingen per jaar, dat is véél. Er is geluidsoverlast, al moet ik zeggen dat Martyn Besselsen een stuk zorgvuldiger is dan zijn vader. Nu willen ze ook het Jacobsgat ontwikkelen, terwijl wij van mening zijn dat je in de schaal van het landschap moet blijven. Ze hebben al 1000 slaapplaatsen en ze willen er nog eens 150 bij hebben. Dat is schadelijk voor de omgeving, die met Schaarshoek en Jacobsgat deel uitmaakt van de EHS, de ecologische hoofdstructuur. Wij zeggen: concentreer alles nu op één punt, onder andere vanuit het oogpunt van controle. De provincie zegt niet voor niets dat landgoederen de parels van Overijssel zijn.''
Van Ittersum overhandigt een document met de titel: enkele ervaringen met Schaarshoek en Jacobsgat. Op twee kantjes A4 wordt chronologisch geschetst wat er tussen 1987 en heden allemaal misging tussen beide stichtingen. De kiem van het conflict ontbreekt. Wat is er zo rond 1963 allemaal gebeurd? Van Ittersum: ,,Uit mijn hoofd kan ik me niet alle details herinneren. Ik studeerde in Rotterdam, misschien zat ik toen af en toe te dutten. Conflictsituaties waren wij hier niet gewend. De onenigheid begon over een aantal slaapgebouwen die Besselsen zonder overleg had gebouwd. Uiteindelijk zijn we vrijwillig overgegaan tot verkoop. Aan een stichting met een sociale doelstelling, op voorwaarde van stevige regels.''
Van Ittersum wil benadrukken dat er wat hem betreft geen persoonlijke rancunes zijn. Van Ittersum: ,,Met niemand anders hebben wij problemen. De doelstelling van het kinderoord, daar hebben wij altijd achter gestaan. Ik ben vorig jaar nog op de open dag van Summercamp geweest. Co Besselsen stond voor me met zijn wandelstok en deed net of hij wilde schieten. Dat soort humor kan ik wel waarderen. Laatst kwamen Co en zijn zoon Martyn hier nog langsrijden in de auto. Zwaaien allebei! En natuurlijk zwaai ik terug. Wij doen ook niks fout.'' Om er lachend aan toe te voegen: ,,Ik ben een nette vent.''
De pijn blijkt bij Van Ittersum voor een deel in (oude) perspublicaties te zitten. Met name de interviews die Besselsen in de jaren zestig gaf, zitten hem nu nog niet lekker. Van Ittersum: ,,In de pers ben ik door Besselsen vaak zwart gemaakt. Zo heeft hij destijds in de krant gezegd dat er zo weinig mensen uit Heino bij de begrafenis van mijn vader waren. Helemaal niet waar! Dat heb ik hem wel erg kwalijk genomen.'' Ook werd de baron destijds allesbehalve een kindervriend genoemd omdat hij het kinderoord wilde laten ontruimen. Dat laatste kan niet ontkend worden. Van Ittersum is nadien vader geworden van vier kinderen (Anna, Sophie, Margriet en Dolph) en zegt dol te zijn op zijn nazaten én zijn drie kleinkinderen. Met andere woorden: waar haalt Besselsen het toch vandaan om hem persoonlijk te kwalificeren als kinderhater? Die negatieve beeldvorming zit hem dwars. Van Ittersum: ,,Het is een verkeerd beeld van mij. Er klopt geen moer van. Geen idee waar hij dat vandaan haalt. Het is kennelijk de stijl van Besselsen. Als je weet hoe de band met onze kinderen is, dan zeg je dit soort dingen niet.''
Door de tijd heen werd de sfeer tussen beide heren grimmiger. Van Ittersum: ,,Een van de bewoners van het landgoed is een week lang geschaduwd door medewerkers van Besselsen. Waarom? Om hem te intimideren. Ik kan me nog goed herinneren dat hij op een gegeven moment zijn huis niet onbeheerd achter durfde te laten. Gijs Jolink, de zoon van de zanger van Normaal, heeft er om die reden nog een avondje bij hem thuis zitten oppassen. Samen met zijn kameraad Rutger van Ittersum, een neef van de familie. Er is ook nog een zaak met handtastelijkheden geweest. Ik was er niet bij, de betrokkenen moeten dat maar toelichten.''
Nu Van Ittersum binnenkort terugtreedt als voorzitter en zijn zoon Dolph hem opvolgt, gaat er dan een andere wind waaien? Van Ittersum: ,,Dat moet je aan mijn zoon vragen. Als huidig voorzitter zeg ik dat het geen pesterij is richting Besselsen. Wij willen de Woolthuisweg (waar Besselsen privé woont) afsluiten voor doorgaand gemotoriseerd verkeer om te voorkomen dat er nog meer mobiliteit op het landgoed ontstaat en dat Besselsen met touringcars naar het Jacobsgat rijdt. Het is het wandelgebied bij uitstek voor de inwoners van Heino. Ik zou me kunnen voorstellen dat er voor Co Besselsen een uitzondering wordt gemaakt als de weg wordt afgesloten. Als er maar géén bussen doorheen rijden. Het is nu eenmaal 's zomers een droge weg, aanwonenden hebben daar last van. Over die afsluiting heeft de gemeente Raalte een merkwaardig beleid: eerst nee, toen ja en nu weer nee. We hebben als stichting nu weer bezwaar gemaakt. Inderdaad, dat wordt weer een rechtszaak.''
Sorteer reacties
U kon tot 02-01-2010 reageren op dit artikel.