Amateur-archeoloog Cor van Baarle demonstreert conservator Elke Tetterode Ravestein de werking van een werktuig waarmee een gat in vuurstenen werktuigen werd 'geboord'. foto Cees Baars
EPE/HEERDE/ELBURG - Met de expositie 'De eerste boeren, leven op de Veluwe in de prehistorie' haakt Veluws Streekmuseum Hagedoorns Plaatse in Epe in op het vorig jaar verschenen boek 'Handel en wandel op de Veluwe, tussen prehistorie en historie' van Elburger Cor van Baarle.
Die is dan ook inhoudelijk verantwoordelijk voor wat er tot en met 17 december in het museum is te zien. Van Baarlestelde veel voorwerpen uit zijn eigen verzameling beschikbaar. Hij noemt zijn boek 'in feite een museumcatalogus'. Veel van wat in Van Baarle's boek als illustratie is opgenomen, is daadwerkelijk in het streekmuseum aanwezig. Daarnaast werden voorwerpen in bruikleen beschikbaar gesteld door het Rijksmuseum voor Oudheden in Leiden, museum Het Valkhof in Nijmegen, het Drents Museum in Assen en de familie Van Laar, die begin vorige eeuw assisteerde bij officiële opgravingen in Veluwse grafheuvels.
De expositie, die vandaag officieel begint, is in feite een reis door de prehistorie en laat vooral vondsten zien die her en der zijn gedaan, zowel in de gemeente Epe zelf als elders op de Veluwe. De tijdreis begint ruim 5000 jaar geleden, in de Steentijd (5300-2100 BC), als zich de eerste bewoners vanuit Drenthe, Noord-Duitsland en Denemarken op de Veluwe vestigen. Die Veluwe is voor hen een aantrekkelijk gebied vanwege de aanwezigheid van (vooral) water en vruchtbare grond, alsmede veel hout dat als bouwmateriaal kan dienen. De tijdreis voert ook door Brons- en IJzertijd en eindigt min of meer met de omvangrijke ijzerindustrie die zich in de vroege Middeleeuwen op de Veluwe ontwikkelde.
De Veluwe is ook archeologisch gezien een bijzonder gebied, vindt conservator Elke Tetterode Ravestein van Hagedoorns Plaatse, omdat er nog zo veel is te zien. "Het motto van deze tentoonstelling is dan ook: binnen kijken, om buiten beter te zien. We willen de bezoekers kennis laten maken met de rijke historische schatten van deze omgeving." Van Baarle wijst op een paar topstukken in de collectie, te beginnen met een vuurstenen vuistbijl uit de Eemtijd, zo'n 130.000-100.000 BC en gevonden in Epe. "Door een paar jongens die een boomhut aan het bouwen waren. Ze vonden de steen opmerkelijk en namen die mee naar huis, waar hij een tijd in een plantenbak heeft gelegen. Uiteindelijk brachten ze die steen bij mij." Vuistbijlen zijn niet vaak in Nederland gevonden en al helemaal niet op de Veluwe, zegt hij. Bijzonder vindt hij ook een Veluwse Klokbeker uit de Nieuwe Steentijd (5300-2000 BC), gevonden bij Uddel. "Het Veluwse herken je aan de vierkante versieringen. Het is een van de mooiste potten in ons land."
Wat deze pot vooral duidelijk maakt is, zegt hij: "Boeren in de prehistorie waren zeker niet primitief. Eén van de oudste houten wielen ter wereld bijvoorbeeld is in ons land gevonden, in Drenthe. Wat wel een probleem is is dat zo veel kennis is verrommeld. Wat wij nu proberen is verschillende zaken te combineren, in de hoop dat we gaan begrijpen waarover we nu nog in het duister tasten. Want ook dat is archeologie."
U kon tot 20-07-2011 reageren op dit artikel.