VELUWE - Vergeten kinderen kun je ze noemen.
Want maar weinig mensen beseffen wat kinderen doormaken als de psychiater mama weer eens tijdje in de kliniek houdt voor behandeling. Of als papa opnieuw een poos weg moet om af te kicken van zijn verslaving aan drank of drugs. Laat staan als ouders problemen hebben maar geen hulp en de spanning in het gezin oploopt.Ingrid Ligtermoet wil een lans breken om meer aandacht voor deze kinderen te verwerven. De Amersfoortse, die al jaren actief is in de jeugdzorg, heeft het initiatief genomen tot het maken van de dvd 'Klein gebaar, groot geluk'. Op deze dvd komt het probleem van een grote groep kinderen volop in de aandacht. Ingrid Ligtermoet kan spreken uit eigen ervaring, want ook zij is opgegroeid in het soort gezin waar ze zich nu voor inzet. Nu wil ze haar eigen ervaring gebruiken om andere kinderen te helpen.
"Ik ben in 1970 in Harderwijk geboren", zegt Ligtermoet. "Wij zijn daarna verhuisd naar Ermelo en daar ben ik vanaf mijn tiende opgegroeid. In die tijd kwam ook naar voren dat mijn moeder psychisch ziek was. Zij werd toen regelmatig opgenomen en behandeld op Veldwijk, zoals dat toen nog heette."
De ziekte van hun moeder had een grote impact op Ingrid Ligtermoet en haar broer en zus. Natuurlijk was hun vader er om de kinderen bij te staan, maar dat maakte het gemis van de moeder niet goed. "Dan was onze moeder weer thuis en zo ineens kon ze weer weg moeten voor een volgende opname of behandeling. Hoe ga je daar als kind mee om? Bovendien wilde je je moeder eigenlijk helpen, maar dat kon je niet."
Opvallend vindt Ligtermoet bovendien dat er al die tijd - ook in die moeilijke jaren - saamhorigheid heerste. "In al die jaren bleef er een enorme loyaliteit in het gezin bestaan en je bleef hoop koesteren." Met de jaren komt dan wel het besef hoe moeilijk die periode is geweest, voegt Ligtermoet er aan toe. "Zoals mijn vader die later zei: "Jullie zijn een hoop tekort gekomen."
Ingrid Ligtermoet zegt dat zij destijds ook bij hulpverleners op Veldwijk niet die ondersteuning vond waaraan ze behoefte aan had. Er was daar niemand die me vroeg: "En hoe gaat het nou eigenlijk met jou?"
Ligtermoet maakt het huidige Meerkanten overigens niet in het bijzonder verwijten. Ze stelt dat de geestelijke gezondheidszorg in zijn algemeenheid - ook vandaag de dag - nog niet goed weg weet met kinderen in deze gezinnen. En dat terwijl 1,6 miljoen kinderen in Nederland opgroeien in een gezin waar een of beide ouders met psychische of verslavingsproblemen worstelen.
"Je realiseert je niet zo snel hoe moeilijk dit voor kinderen is", zegt Ligtermoet. De geestelijke gezondheids- en verslavingszorg is volgens haar nog te eenzijdig gericht op het helpen van de mensen met hun problematiek: "Er zijn aparte afdelingen die onder meer lotgenotengroepen organiseren voor de kinderen. Los daarvan is het behandelend personeel er voor de ouders. Veelal twee gescheiden werelden, terwijl een gezin ook niet gescheiden is maar bij elkaar hoort. Wat ik mis, is dat ze het gezin als een systeem zien. En in dat systeem gaat het mis. Er moet landelijk meer structureel een systeemaanpak komen. Dus niet hulpverlening voor één persoon, maar voor alle leden van het gezin. Aan dat inzicht wordt nog steeds heel weinig aandacht aan besteed. En dat is zo zonde."
Maar er zijn ook veel ouders die geen hulp krijgen of zoeken. Hun kinderen zijn in het geheel aangewezen op de directe omgeving. Bijvoorbeeld als de meester op school vraagt hoe het gaat, of als je wordt uitgenodigd bij een vriend of vriendinnetje te spelen.
Daaraan heeft Ligtermoet wel goede herinneringen. "Het is een klein gebaar van de moeder van je vriendinnetje, als ze je uitnodigt om te komen spelen, zodat je de problemen thuis even kunt vergeten. Dan werd er niet over thuis gepraat, maar was ik er gewoon een middagje uit. Omdat ik het thuis moeilijk had, zocht ik steun elders. En die heb ik gevonden. Maar ook voor kinderen die geen steun durven zoeken is het belangrijk dat ze die aandacht krijgen, van buren, van vrienden, van hun omgeving."
Maar waar kinderen juist behoefte hebben aan aandacht van hun omgeving, blijken mensen vaak huiverig zo'n klein gebaar te maken. Ligtermoet: "De mensen hebben vaak het idee dat ze zich in zo'n gezin mengen. Maar dat hoeft helemaal niet." Ligtermoet hoopt dat meer mensen zelf vaker zo'n klein gebaar zullen maken. Ze denkt ook dat de dvd kan bijdragen tot een beter besef van wat deze kinderen doormaken.
U kon tot 02-04-2008 reageren op dit artikel.