Op twee plaatsen in Harderwijk zijn resten gevonden van het Nieuwe Blokhuis, een dwangburcht uit 1519. foto Ruben Schipper
HARDERWIJK - Bij het voortgaande archeologisch onderzoek in Harderwijk zijn gisteren op twee plaatsen overblijfselen van het reusachtige Nieuwe Blokhuis, een dwangburcht daterend uit 1519, opgegraven.
Bij de Grote Oosterwijck betreft het een gedeelte van een toren met een muurdikte van één meter twintig en waarschijnlijk een binnenmuur van zestig centimeter breed. Aan de Zoutkeetstraat is een muur van vermoedelijk een bastion blootgelegd, van eveneens één meter twintig dik. Beide locaties waren aangewezen om daar, net als op 21 andere plekken in de Harderwijkse binnenstad, een ondergrondse afvalcontainer te plaatsen. Deze blijven voorlopig boven het maaiveld, want op alle twee de plekken stelt archeoloog Twan van Rooij van Adviesbureau Raap nader onderzoek in.
Het Nieuwe Blokhuis was, zo weet regioarchivaris Henk Hovenkamp, een vrij massief verdedigingswerk met diverse woongedeeltes, torentjes, stallen en opslagruimtes. Aan de stadszijde liep ter afscheiding een gracht, met daarover heen een toegangsbrug.
Van de geschiedenis is heel weinig bekend, maar het kasteel staat wel ingetekend op een stadsplattegrond van Harderwijk door Jacob van Deventer uit 1560. Opdrachtgever tot de bouw in 1519 kan hertog Karel van Gelre geweest zijn. De gehele burcht moet een lengte hebben gehad van wel 150 meter en liep vanaf de Zoutkeetstraat tot aan de huidige boulevard.
Begin zestiende eeuw was de tijd van de Gelderse oorlogen tegen de Bourgondische overheersing. De dwangburcht was bedoeld om de stad en de omgeving onder controle te houden. De Harderwijkse bevolking was zeer afkerig van de burcht en in 1566 is het kasteel gewapenderhand aangevallen door de burgerij. Uit het archief blijkt tevens dat het Nieuwe Blokhuis zo rond 1580 tot vreugde van de Harderwijkers al weer is afgebroken.
Regioarcheoloog Maarten van Wispelwey die gistermiddag de opgraving bij de hoek van de Grote Oosterwijck met de Havendam in ogenschouw nam, reageerde opgetogen op de vondst. "Wat mogen we blij zijn met de komst van al die ondergrondse containers en het daarmee gepaard gaande onderzoek. Het is fantastisch dat we nu zicht krijgen op zo'n imposant bouwwerk. Het pleintje met het bekende beeld van het Vissersvrouwtje krijgt nu een heel andere betekenis."
Wispelwey en Hovenkamp weten bijna zeker dat er nog heel veel muurresten van het Nieuwe Blokhuis in de bodem moeten zitten. Met grondradar zijn de contouren van de kasteelmuren in kaart te brengen. Bij een toekomstige herinrichting van het plein kunnen deze dan op een of andere manier voor het publiek zichtbaar gemaakt worden.
De opgraving van gisteren heeft ook consequenties voor de realisatie van het Project Waterfront. "Omdat het voorste gedeelte van de burcht onder de boulevard zit, moeten we nu al aangeven dat daar eerst archeologisch onderzoek plaats moet vinden."
U kon tot 12-11-2010 reageren op dit artikel.