Archeologen onderzoeken een oude stadsbeek, met kademuur en beschoeiingen. Op de voorgrond is beerput te zien. Foto TOM VAN DIJKE
8 DECEMBER 2006 - Aan de Bruggestraat in Harderwijk zijn gisteren de sporen gevonden van een stadsbeek met houten beschoeiingen en een kademuur. Deze waterloop liep aan de achterzijde van de toenmalige bebouwing. Aan de hand van een getraceerde beerput is vast te stellen dat de beek al vanaf de zeventiende eeuw buiten gebruik is geraakt.
HARDERWIJK - De kademuur die vanwege verzakkingen een golvend profiel bezit, is opgebouwd uit veertiende-eeuwse sloopstenen. Projectleider Martin Schabbink van adviesbureau Raap dat sinds vorige week archeologisch onderzoek verricht op de braakliggende locatie, spreekt van een bijzondere vondst.‘We krijgen steeds meer zicht op de middeleeuwse infrastructuur van de Harderwijkse binnenstad. Zo hebben we wellicht ook al het plaveisel van een eeuwenoude straat blootgelegd en zijn we gestuit op het profiel van een muur met een breedte van zeker één meter zeventig.’
Deze muur is aan de achterzijde van het terrein ontdekt en hij staat haaks op de Bruggestraat. Gezien de gigantische breedte zijn slechts twee verklaringen voorradig. Het zou kunnen gaan om de hoekmuur van het voormalige monumentale hospitaal Het Gasthuis, of een stadsmuur. In dat geval liep hij min of meer evenwijdig aan de huidige Vijhestraat.
De Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten in Amersfoort noemt de ontdekkingen van nationaal belang. ‘Van de historische Zuiderzeesteden in Gelderland en Overijssel is relatief weinig bekend omdat er nooit veel archeologisch speurwerk is verricht’, zegt onderzoeker Jan van Doesburg. ‘De vondst van de stadsbeek die - gezien de beschikbaarheid van drinkwater - mede een rol heeft gespeeld bij de ontstaansgeschiedenis, gaat een nieuw licht werpen op het verleden van Harderwijk. De beek verdwijnt weer onder de nieuwe bebouwing, maar de gemeente kan hem naderhand visueel weergeven door bijvoorbeeld een informatiebord.’
Historische bronnen maken melding van de beek die de toenmalige nederzetting binnenstroomde bij de Luttekepoort en via de Wolleweverstraat en de Bruggestraat de Zuiderzee bereikte. De stadsbeek zou eventueel een aftakking van de Hierdense Beek kunnen zijn. Na de stadsuitbreiding van 1315 werd de beek in 1422 in westelijke richting verlegd. In later eeuwen werd het water overkluisd met stenen gewelvenbogen. De archeologen van Raap hebben deze overkoepelingen nu op twee plekken teruggevonden.
Hoewel de grond nog niet tot de beekbodem (ongeveer drie meter onder het huidige maaiveld) is afgegraven zijn de sporen van de stroom overduidelijk. Juist gistermiddag zijn de bovenste gedeeltes van houten beschoeiingen ontdekt en de kademuur is al voor een meter blootgelegd. Deze muur moet een hoogte van minimaal tweeënhalve meter hebben gehad, in verband met het stijgen van het water bij vloed. De beek kende een breedte van twee tot drie meter. Door de vondst van een zeventiende-eeuwse beerput boven de beek staat het vast dat de stroom al vanaf die tijd niet meer in gebruik was.
De opgravingen van de afgelopen anderhalve week hebben verder een schat aan aardewerk, waaronder het nodige materiaal van voor de vijftiende eeuw en vele, voorlopig mysterieuze muren opgeleverd. Opdrachtgever Krijco, dat op de plek gaat bouwen, geeft de archeologen voorlopig tot het einde van de maand de tijd.
R .zie ook derde regiopagina
U kon tot 08-01-2007 reageren op dit artikel.