"Wat, een sauna in Putten, op de Veluwe, bij die boeren? Ben je nu helemaal gek geworden?" Dat waren de reacties die Hans Lebbink, eigenaar van Beautyfarm Sauna Drôme Putten in 1971 kreeg.
In dat jaar kocht hij aan de Tolweg voor 100.000 gulden een terrein om er een sauna te beginnen. "Destijds zaten sauna's in de grote steden. Amsterdam en Rotterdam. Ik was de eerste die naar buiten ging. Mijn gevoel zei me: Zorg dat je de ruimte hebt, gezonde lucht en een prachtige omgeving met bos en uitzicht op het water." Hoewel niemand destijds een stuiver voor zijn kansen gaf, heeft pionier Lebbink gelijk gekregen. "Met de bekrompenheid van de Veluwnaren viel het wel mee. Op een gegeven moment zaten twee boeren, in hun badjas, aan de bar om via handjeklap een stuk maisland te verkopen", lacht Lebbink. Sauna Drôme is, hoewel fors uitgebreid, nog steeds intiem en gezellig. Maar de basis blijft de sauna. Zweten, afkoelen, een hapje en een drankje. Dat moet zo blijven, meent Lebbink: "Ik zit liever in een gezellige bruine kroeg dan aan een lege bar in het Hilton."
Wat een contrast met het fonkelnieuwe wellness centrum De Veluwse Bron bij Emst, een complex van liefst 9000 vierkante wellness-meters. Een investering van 18 miljoen euro is er mee gemoeid. Hier komt alles bij elkaar. Verschillende faciliteiten uit de Romeinse thermen waaronder een laconium, caldarium en tepidarium; een Finse sauna; een Turkse hamam; haardsauna's; een heus tropisch strand; een gletsjergrot; hydro-massagebanken; een kinderdagverblijf; fysiotherapie; aparte vertrekken voor beauty en health en ga zo maar door."
"Het is echt schitterend, maar ik verdwaal er in", verzucht Lebbink. Eigenaar Gert van der Steen glimlacht. "Daarom zijn we ook van plan een meeting-point in te richten", zegt de ondernemer uit Epe.
Van der Steen zette, voor hij in het wellness avontuur stapte, een succesvol helikopter verhuur- en instructiebedrijf op. Ook had hij een verffabriek in Apeldoorn die hij met winst verkocht om aan zijn droom, de bouw van een kuuroord, te beginnen. Al in 2000 ging hij aan de slag met het idee waar hij heilig in geloofde, mede geïnspireerd door het succes van Duitse kuuroorden.
"De term wellness komt niet van mij zelf. Die is vooral door het kenniscentrum van de Rabobank gebruikt."
Tegen de achtergrond van de groeiende groep vijftigplussers met een ruim bestedingspatroon en aandacht voor lichamelijke en geestelijke verzorging, omarmde de bank Van der Steens ondernemersplan maar wat graag. Ook Hans Dolman van het in 2006 geopende Sauna, Beauty en Spa Resort 'Thermen Busloo' liet gedegen marktonderzoek verrichten. "De Nederlanders ontdekten in landen als Oostenrijk, Duitsland, Turkije en Zwitserland steeds meer dat die baden perfect zijn om nieuwe energie op te doen. Tot 2000 hing er in Nederland echter een beetje een geiten-wollen-sokken cultuur rond sauna's."
Thermen Bussloo probeerde De Veluwse Bron op achterstand te zetten door tot aan de Raad van State toe te procederen tegen de komst van de concurrent. Dolman: "Vier van dergelijke centra is te veel in zo'n gebied. De markt staat te veel onder druk. Je kunt zeggen 'laat de markt het maar uitzoeken' maar ik heb wel de verantwoordelijkheid voor 170 mensen die op de loonlijst staan."
In de tussentijd had Harald van Panhuis in Hierden alle tijd om het in 2001 gekochte restaurant en partycentrum 'De Zwaluwhoeve' uit te bouwen tot een topsauna en beautyresort die zicht tot de besten van Nederland mag rekenen met jaarlijks 250.000 bezoekers. "Ik wist van begin af aan al dat er een markt voor was. Je zag het in de jaren tachtig en negentig in de openbare zwembaden. Ze kregen er glijbanen, bubbelbaden en stoomcabines bij. Dat sloeg enorm aan bij het publiek."
Van Panhuis, groot gebracht in de wereld van graafmachines, containers en grondverzet, begon bescheiden met vier saunacabines. Dat de Hierdense onderneming in no time zou uitgroeien tot een toonaangevend bedrijf dat regelmatig op RTL 4 en andere zenders is te zien en emplooi geeft aan 350 mensen, had Van Panhuis ook niet voorzien. "Je moet een eigen visie hebben, dat is heel belangrijk. Maar de plek is ook belangrijk." De Zwaluwhoeve, op 500 meter afstand van het bos, had zich geen betere plek kunnen wensen. "Het dorpse karakter van Hierden, het is het sfeertje, de mogelijkheid om zo dichtbij in het bos te fietsen en de A28 maken het een toplocatie."
Wat zijn de verschillen? "In wezen komt het allemaal op hetzelfde neer", vindt Lebbink. "Of je nou in Putten, Emst, Bussloo of Hierden komt. De consument wil zich geestelijk ontspannen. Zweten in de sauna, afkoelen in de buitenlucht en lekker eten en drinken."
De basis is gelijk en de tarieven verschillen niet wezenlijk. inhoudelijke verschillen zijn er wel degelijk. Sauna Drôme is gezellig, persoonlijk en idyllisch met uitzicht op een meertje. Kinderen zijn er welkom. De sfeer is informeel. Gasten die een borreltje willen drinken kunnen overnachten in een Bed & Breakfast.
Thermen Bussloo legt een consequente link tussen baden uit verschillende wereldculturen en daarop aansluitende thematische behandelingen. De Himalaya zoutgrot en de panorama saunatuin zijn uniek. De Veluwse Bron is giga-groot, supermodern, architectonisch gedurfd, volop uitgerust met de nieuwste trends en snufjes en bestaat uit een labyrint van baden en cabines waar maar geen einde aan lijkt te komen. Wat te denken van een ijskoude gletsjer-grot waar het min dertig graden Celsius is? Van der Steen heeft de nieuwste gezondheidstrends, variërend van voetreflex-therapie tot en met bioresonantie, natuurlijke geneeskunde en acupunctuur in het gebouw geïntegreerd.
Maar overnachten kan niet op het Kievitsveld en kinderen tussen vijf en twaalf zijn niet welkom. "Bommetjes maken in een wellness centrum, nee liever niet." Thermen Bussloo gaat nog verder en weert kinderen onder de veertien. Kinderoppas is er niet.
De Zwaluwhoeve is met een boerderij-achtige uitstraling totaal niet te vergelijken met Bussloo en en Emst. Beauty-specialisten halen het mooiste en het beste uit de bezoekers, man en vrouw. Kortom, de saunahopper vindt in Putten, Hierden, Emst en Bussloo totaal verschillende werelden.
Volgens Van der Steen is de markt voor wellness en health nog lang niet verzadigd. "Als de vergelijking met het buitenland wordt gemaakt kan het voorzieningenniveau nog met de helft worden opgeschroefd." Lebbink is het daar mee eens. "Als je het goed doet, is er nog ruimte voor nieuwkomers." Van Panhuis: "Maar een ondernemer die geen eigen visie en eigen concept heeft, maar een kopie maakt redt het zeker niet."
Ze geloven zeker dat de inspanningen van organisaties als het Veluws Bureau voor Toerisme om de Veluwe als wellness-gebied op de kaart te zetten, vruchten afwerpt. Het toverwoord is arrangementen. Dat wil zeggen, samenwerking met hotels en recreatieparken als 't Smallert en Dolfinarium. Van der Steen: "Wat is er nou mooier dan 's ochtends naar de burlende herten te kijken in het wild en 's middags te ontspannen in een wellness centrum?" Van Panhuis: "Vakbeurzen zijn heel belangrijk. Natuurlijk komen daar de klanten. Maar het zijn ook trefpunten van reisorganisaties, ondernemers in recreatie en toerisme, gemeenten en andere bestuurlijke organisaties. Je kunt daar uitleggen wat je aan doen bent. Zo ontstaan contacten, samenwerkingsverbanden en zinvolle arrangementen. Het is een trend dat het aantal kortere vakanties toeneemt. Je kunt een stedentrip naar Barcelona maken maar net zo goed drie dagen naar de Veluwe. Zorg dat het dat laatste wordt."
U kon tot 03-11-2008 reageren op dit artikel.