Marion Bloem vertelt haar aandachtig luisterend publiek over haar Indische verleden. Dit naar aanleiding van de manifestatie Nederland Leest en de uitreiking van het bibliotheekpresentje Oeroeg, een verhaal van haar grote voorbeeld Hella Haasse. foto Ronny te Wechel
WARNSVELD - Ze oogt als een jonge meid, maar heeft inmiddels toch al haar 57ste levensjaar bereikt. De 'Indische' schrijfster Marion Bloem steekt haar afkomst niet onder stoelen of banken, mocht dat gezien haar 'Indo-uiterlijk' al mogelijk zijn.
Zo bleek gisteren in het Warnsveldse dorpscentrum De Spil, waar ze voor een gehoor van praktisch allemaal vrouwen een lezing van een klein uur verzorgde.De starttijd van de lezing, tien over half twaalf, doet aan het spoorboekje denken. En dat klopt want ze doet - gesponsord door lightrailvervoerder Syntus - een rondje Achterhoek per rail. Na de lunch in Vorden heeft ze die dag nog vergelijkbare lezingen in Groenlo en Aalten. Medewerkers van Syntus begele den haar. Een extraatje voor alle bieblezers is dat je op vertoon van je ledenpas die dag ook gratis met de Syntus mee mag. Waarschijnlijk is voor Marion Bloem gekozen omdat ze dichtbij het bieblezerscadeau van dit jaar staat. Dat is het verhaal Oeroeg van Hella Haasse. Het speelt in 'ons' Indië van voor de oorlog en gaat over de verhouding tussen de blanke overheersers en hun Javaans personeel.
Bloem is in 1952 in Arnhem geboren. Dat gebeurde nadat haar ouders uit Indië waren gerepatrieerd en een pension in Velp hadden betrokken. Het is echter boeiend om te ervaren hoe ze als jong meisje alles wil weten over dat leven in het verre Indië. "Ik kom uit de vertelcultuur. Mijn vader, ooms en tantes konden prachtige verhalen vertellen." Muisstil luisterde ze daar tijdens visites naar. Ook om te voorkomen dat ze naar bed gestuurd zou worden, want juist als het wat later werd, kwamen de verhalen los. Zij had zelf geen idee hoe dit eiland in de 'Gordel van Smaragd' eruit zag. Haar ouders hadden wel van die postzegelformaatfoto's bij zich, maar dat waren allemaal foto's van poserende mensen. "Je zag niets van de omgeving'', vertelt ze haar aandachtig luisterend gehoor. Toch is ze wel met die Indische cultuur grootgebracht. "Ik kende alléén maar die Indische cultuur," stelt ze het nog scherper. Op 11-jarige leeftijd was ze pas een keer of twee bij een Hollands gezin over de vloer geweest.
Hilarisch is haar verhaal over het bezoek aan een van die Hollandse families. Ze legt uit dat een van de grote verschillen tussen beide bevolkingsgroepen de directheid is. Een Hollander zegt gelijk wat hij wel of niet wil, terwijl de Indische cultuur heel indirect is. Je zegt niet gelijk dat je graag een stukje gebak wilt. Daar moet je bijna toe gedwongen worden. Op een verjaardag van haar Hollandse klasgenootje, waar ze als eerste een stuk gebak uit mocht kiezen, betekende die houding wel dat ze geen gebak kreeg, toen ze voor de vorm een afwijzend gebaar maakte. Terwijl ze het eigenlijk toch we heel graag wilde hebben.
Je kunt het allemaal terugvinden in haar boeken en met name de roman 'Vervlochten Grenzen', dat in augustus is verschenen bij de Arbeiderspers. Het gaat over de driehoeksverhouding, Nederlands-Indië, Indonesië en Nederland. De rode draad daarin is het verhaal van opa, een ex-KNIL-militair die het op zijn sterfbed betreurt dat hij zestig jaar geleden niet koos voor de onafhankelijkheid van zijn geboorteland. Saillant detail: haar vader was KNIL-militair.
Indrukwekkend is het laatste verhaal over de jappenkampen dat ze nog net op de valreep kan voorlezen, voordat ze naar haar volgende lezing gaat. Daardoor is vragen stellen er niet meer bij. We weten dus niet wat ze van het huidige Indonesië vindt. Of ze daar nu zou kunnen of willen leven. Misschien vinden we dat nog in haar jongste boek beschreven.
