29 NOVEMBER 2006 - ZUTPHEN - Al maanden zijn er mensen aan het werk op de IJsselkade in Zutphen om zestig meter kademuur te herstellen. Vrachtwagens en shovels met materiaal rijden af en aan. Ton Lammerts van de gemeente Zutphen vertelt wat er zich voor, achter, op en onder de kademuur afspeelt.
De IJssel is in Zutphen de komende maanden iets smaller. Een deel van de kademuur dat normaal gesproken onder water staat, wordt gerestaureerd.Het grootste deel van de kade langs de IJssel is na de oorlog vervangen door een betonnen damwandconstructie. Zestig meter bestaat nog uit een gemetselde constructie waarvan de fundering van hout is. De helft van deze houten fundatie is aangetast en er zitten scheuren in de kademuur. Hierdoor zakt een deel van de uit 1858 stammende muur langzaam de IJssel in. ‘Hout onder water verrot niet, maar door de schroeven van schepen ontstaat er waterwerking. In het gebied waar het zand onder de muur is weggespoeld, komt er toch zuurstof bij de palen’, vertelt projectleider Ton Lammerts.
Het bouwen van een nieuwe fundering om de houten fundering is bijna voltooid. Er is een cementen muur (grootscherm) aan de kant van de straat langs de kademuur gebouwd. Deze staat als een scherm twaalf meter onder de grond. Vervolgens zijn er horizontale palen (vernagelingsankers) aangebracht om de kademuur te ontlasten. Aan de kant van de IJssel zijn onder water verankeringspalen aangebracht (fundatiepaal). Onder de muur worden gaten geboord waar stalen balken ingebracht worden die rusten op de fundatiepalen en op het cementen scherm. Als dit gereed is, heeft de nieuwe fundatie de taken van de 130 jaar oude houten fundatie overgenomen.
Onlangs is daarvoor weer een ijzeren damwandscherm aangebracht. Lammerts: ‘Dit scherm wordt tijdens de restauratie als waterkerende wand, een muur, gebruikt als bouwkuip. Het water tussen het scherm en de muur wordt weggepompt en er wordt een betonnen vloer gestort.’ Zo kan de kademuur die anders onder water ligt, gerestaureerd worden.
Na de restauratie van de kademuur, blijft alleen het onderste deel van het scherm en de betonnen vloer achter. Dit scherm (onderloopsheidscherm) moet er voor zorgen dat er geen water onder de gerestaureerde muur kan stromen. Dit om te voorkomen dat er weer zand onder de muur verdwijnt.
Nadat het water uit de bouwput gepompt is, kan de restauratie van de kademuur beginnen. Stenen die los zitten worden eruit gehaald en zo mogelijk herbruikt. Gaten worden opgevuld met een zelfde soort stenen. In de scheuren wordt cement geïnjecteerd. Bij de planning is er overigens rekening mee gehouden dat het 5,5 meter hoge scherm in de IJssel niet hoog genoeg is. Gemiddeld staat de IJssel 4,3 meter hoog. ‘Het water staat nu iets lager, maar kan binnen een week tot zes meter stijgen. Dan loopt de bouwkuip onder en moeten we wachten tot het water in de IJssel weer is gezakt, zodat we de bouwkuip kunnen leegpompen’, vertelt Lammerts. De herstelwerkzaamheden lopen op schema. Naar verwachting heeft Zutphen volgend voorjaar weer een mooie en goede kademuur.
Lastkraan
Onder het terras van Eethuis De Kade zit een een diep gat. Hier heeft vroeger een lastkraan uit 1863 gestaan (een zogenaamde zakkenpakker) om de schepen te laden en lossen. Het gat en zijn gietijzeren mantel met draaikrans worden gerestaureerd en zijn straks weer zichtbaar. Er komt een glazen plaat over het gat. Er zal geen replica van de lastkraan de kade sieren. In Middelburg is wel een exact gelijke kraan uit 1861 teruggeplaatst.
Aan de andere kant van het eethuis (bij de parkeerplaats) wordt de trap hersteld. Betonnen traptreden worden vervangen en in originele staat terug gebracht. Ook andere natuurstenen elementen worden gerestaureerd.
U kon tot 29-12-2006 reageren op dit artikel.