Hij stond te boek als een talentvolle basketballer, maar Rick Scholte sloeg een andere weg in; die van de wetenschap. Met succes. Vorige maand promoveerde de 29-jarige Zwollenaar op een techniek die de wereld wellicht kan verlossen van de overlast van mobieltjes en scooters. Foto: Peter Spijker / Cursor
ZWOLLE - Cassettedecks en versterkers kregen in de jaren zeventig rijtjes lampjes die meedansten op het volume en de frequentie van muziek.Dat wás toen wat; geluid werd zomaar zichtbaar. Ongeveer zo, maar oneindig veel complexer en nauwkeuriger, werkt de techniek die Rick Scholte heeft ontwikkeld. Het lukte hem om frequentie en kracht van geluid minutieus in beeld te brengen.
Zie ook:
Dat dat de wereld zal veranderen is overdreven, maar het kan ons leven wel
aangenamer maken: "Ik wil een steentje bijdragen aan een stillere
maatschappij."
Hij kon goed leren én goed sporten. Volgde het
atheneum op het Carolus Clusius College en werd bij eredivisionist Landstede
Basketbal als interessant talent in de gaten gehouden. Maar ja: topsport en
een zware opleiding laten zich lastig combineren. Scholte gaf voorrang aan
zijn studie elektrotechniek, aan de Universiteit Twente. Zijn afstudeerstage
volgde hij bij Philips Applied Technologies in Eindhoven. Daar maakte hij in
december 2003 een onvergetelijke indruk. Hij stond wat te meten met
apparatuur waarmee hij geluid visualiseerde, toen hem opviel dat er in een
zaal beneden hem koortsachtig werd overlegd. Philips-techneuten bleken te
worstelen met een externe cd-brander. Op de Filipijnen stonden de
productielijnen al klaar, maar het apparaat maakte te veel lawaai. Het lukte
de ingenieurs niet om het geluidsniveau omlaag te krijgen; was dat niet
binnen vier dagen opgelost, dan kon er een streep door het project. Scholte
vroeg of hij het misschien eens mocht proberen. Dat mocht. Hij plaatste een
exemplaar voor zijn meetapparatuur. Die maakte duidelijk dat vanuit de
'dug-out', het gaatje waarin de laser bij het openen van het klepje wordt
geparkeerd, een geluidsgolf door het doosje rolde dat één kant van het
cd'tje indrukte. Daardoor raakte de as uit balans, wat weer nieuwe geluiden
veroorzaakte. De geluidsgolf moest onderbroken worden, maar hoe? Eén dag
voor de deadline vond Scholte de oplossing. Hij plakte spaakjes aan de
onderkant van het dekseltje, waardoor het geluid uit de dug-out werd
verstrooid en de cd niet meer eenzijdig werd ingedrukt. Philips haalde
opgelucht adem; alleen al in de eerste twee maanden van 2004 zouden 300.000
cd-branders van de Filipijnse productielijn rollen.
Scholte heeft
het systeem waarmee hij de cd-brander onderzocht de afgelopen jaren
geperfectioneerd. In zijn werkkamer op het Eindhovense universiteitscomplex
demonstreert hij de werking: "Ik heb 32 sensoren op een wagentje
gemonteerd, dat door het geluidsveld van een apparaat heen rijdt. Per
frequentiegebied wordt zo de geluidsdruk gemeten."
Dat klinkt
eenvoudig, maar dat is het allerminst. "In de wereld zijn een paar
mensen op dit gebied actief, maar ik ben er het verst mee. Ik kan tot op de
halve millimeter nauwkeurig werken, een factor tien tot honderd meer dan dan
de rest." Scholte weet de geluidsgolven prachtig te visualiseren. Het
indrukwekkendst zijn de video's, waarop we de geluiden zien bewegen als op
een tijdopname van een buienradar. "Kijk." Scholte start een
filmpje op zijn laptop. "Een gsm-fabrikant wist niet waar een hoge
fluittoon uit een mobieltje vandaan kwam. Toen ben ik gaan meten." Zijn
apparatuur maakt zichtbaar hoe vanuit één punt in de printplaat geluid door
het apparaatje golft, dat op zijn beurt weer andere geluiden oproept. "
Een condensatortje was door het elektrische circuit gaan resoneren. Dat
componentje werd vervangen en het hele probleem was opgelost."
Zoals Scholte het vertelt is het redelijk begrijpelijk, maar de naar
Eindhoven verhuisde Zwollenaar begeeft zich in een hyperabstracte wereld.
Een theorieboek van zijn inspirator Earl Williams ("Hij heeft de
theorieën ontwikkeld, maar slaagde er niet in om het praktisch toepasbaar te
maken") is voor 99,99 procent van de Nederlanders even onbegrijpelijk
als hiëroglyfen of spijkerschrift. "Ik ben er inmiddels aardig
handig in geworden om het voor een groot publiek inzichtelijk te maken. En
ik ben graag maatschappelijk relevant bezig. Ik denk dat ik kan helpen om
bijvoorbeeld verkeerslawaai of hinder van mobieltjes te verminderen."
Daar valt een wereld te winnen, want volgens diverse onderzoeken is
omgevingslawaai onze grootste ergernis. "En een grote risicofactor. In
de Europese Unie sterven elk jaar 50.000 mensen aan hart- en vaatziekten die
veroorzaakt zijn door geluidsoverlast." Voorspelling: we gaan nog veel
van Rick Scholte horen.
U kon tot 25-02-2009 reageren op dit artikel.