Exclusief

Het beste van De Stentor

In DS+ vind je een selectie van onze beste verhalen. Elke dag alles van De Stentor lezen? Neem dan een abonnement.

Anesthesist Harry Naber met de opiaatkast op de intensive care. Daarin liggen de zware morfines en ook o.a. cocaïne.
Volledig scherm
Anesthesist Harry Naber met de opiaatkast op de intensive care. Daarin liggen de zware morfines en ook o.a. cocaïne. © Freddy Schinkel

Cocaïne als verdovend middel in het ziekenhuis?

Onder het mes vanwege een neusoperatie? Dikke kans dat er wordt verdoofd met behulp van cocaïne. Bijna elk ziekenhuis heeft een beveiligde medicijnkast waarin doosjes met het poeder staan. Verslavend is het niet: ,,Je hebt er geen prettige ervaring bij, zoals wanneer je het gebruikt tijdens het uitgaan", zegt anesthesioloog Harry Naber van ziekenhuis Isala.

Een oud-collega van hem werd dinsdag door de rechter veroordeeld, omdat hij cocaïne uit de opiaatkast van het Zwolse ziekenhuis had gestolen. Het kostte hem eerder al zijn baan, omdat de vertrouwensrelatie was beschadigd. ,,Cocaïne wordt, net als alle morfine-achtigen, bewaard in een afgesloten opiaatkast", legt Naber uit. ,,Daarin liggen ook de oxycontin en oxycodon. Dat is in Amerika momenteel heel hip als drug. Prince is er bijvoorbeeld aan overleden."

Cijferslot

Bij de kasten - in de praktijk kan het ook om een kluis of lade met een cijferslot gaan - kunnen alleen mensen die met de zwaar verdovende middelen moeten werken. ,,Mensen die op de OK werken, moeten het gewoon kunnen pakken. Dus moet je vertrouwen in elkaar hebben. Dat vertrouwen heeft Jeroen dus misbruikt", zegt Naber.

Niemand minder dan neuroloog en grondlegger van de psychoanalyse Sigmund Freud ontdekte eind 19e eeuw als eerste westerling dat cocaïne kan worden gebruikt voor een plaatselijke verdoving. Hij sloeg meteen aan het experimenteren op vrienden en familie - met de nodige verslavingen tot gevolg. Isala-anesthesist Naber noemt cocaïne niet voor niets 'de oervorm van een lokaal verdovingsmiddel'. In Zuid-Amerikaanse landen werd al veel eerder ontdekt dat het middel uit cocabladeren bijvoorbeeld je tong verdooft. ,,Het had wel wat verslavende effecten, maar na gebruik konden mensen een naald door hun tong steken zonder pijn te voelen."

KNO-artsen

In Nederland wordt cocaïne voornamelijk gebruikt door keel-, neus- en oorartsen. Farmaceutische fabrikanten leveren het goedje via de voordeur. Alle andere middelen voor een plaatselijke verdoving verwijden de vaten en zorgen dus voor een zwelling. Cocaïne werkt vaatvernauwend en dat is met de beperkte ruimte in de neus- en keelholtes wel zo handig. ,,Bovendien zorgt cocaïne voor een goede pijnstilling en slinkt het slijmvlies ook. De operatie kan makkelijker plaatsvinden en er treedt minder bloedverlies op", zegt Naber. Zo wordt de patiënt ook nog eens minder snel misselijk. 

Quote

Cocaïne zorgt voor een goede pijnstilling en slinkt het slijmvlies ook

Harry Naber

Volgens Naber wordt zeker 90 procent van de ziekenhuiscoke gebruikt door de KNO-arts. ,,Wij van anesthesie gebruiken het ook wel. Bijvoorbeeld als mensen een zenuwirritatie hebben bij een abces in de mond- of keelholte. Door de neus heen kun je dan de zenuwknoop verdoven, om die irritatie te stoppen."

Partydrug

Het poeder in het ziekenhuis verschilt niet van het poeder dat op straat wordt verkocht als partydrug. Maar in het ziekenhuis wordt door de patiënt geen lijntje gesnoven. Het middel wordt verdund gebruikt om te verdoven. Een wattenstokje wordt nat gemaakt en dat haalt de arts door de cocaïne. ,,Je plaatst het tegen het gebied dat je wilt verdoven en laat het 10 minuten inwerken", legt Naber uit.

Op de harddrugslijst in de Opiumwet staan naast cocaïne wel meer gangbare medicijnen. Ritalin bijvoorbeeld, maar ook morfine en andere zware pijnstillers. Allemaal verslavend en in het ziekenhuis dus allemaal achter slot en grendel bewaard. Nou is het volgens Naber niet zo dat de verdovende cocaïne ook verslavend werkt. ,,Patiënten krijgen een algehele narcose. De roes van de cocaïne treedt niet op. Dat betekent uiteindelijk dat de patiënt er weinig genot aan beleeft. Je hebt er geen prettige ervaring bij, waardoor de kans op herhaling veel minder is. Dat is compleet anders dan wanneer je aan het uitgaan bent en wat meer wil worden gestimuleerd."

In samenwerking met indebuurt Zwolle