Dominee Uitenhuis spreekt in Borculo vanaf een legervoertuig de menigte toe.
Volledig scherm
Dominee Uitenhuis spreekt in Borculo vanaf een legervoertuig de menigte toe. © Archief Historische Kring Borculo

Berkelland is vandaag 75 jaar geleden bevrijd!

VIDEOBORCULO - Bijna overal in het noordoostelijk deel van de Achterhoek geldt 1 april als de datum waarop in 1945 geallieerde militairen als bevrijders konden worden onthaald. Op veel plaatsen is op 31 maart nog fel strijd geleverd door Duitse soldaten, en er zijn vrijwel overal slachtoffers gevallen.

De bevrijders van Eibergen naderden, na de tankslag in de Winterswijkse buurtschap Woold, vanuit de richting Zwillbrock! Ze stuitten ter hoogte van waar nu het oorlogsmonument aan de Groenloseweg/Burgemeester Wilhelmweg-hoek Rekkenseweg is, op tegenstand door Duits geschut dat hier stond opgesteld. Neede werd vanuit Borculose/Haarlose zijde benaderd, waarbij door de bezetter vanaf de Borculoseweg werd geschoten. 

Een eindeloze rij geallieerde voertuigen trekt over de Borculoseweg Neede binnen.
Volledig scherm
Een eindeloze rij geallieerde voertuigen trekt over de Borculoseweg Neede binnen. © Foto: W. Kluivers, collectie G.A. Hemelman

Niemandsland

Borculo leek 31 maart een soort niemandsland, maar helemaal weg bleken de Duitsers ook hier niet, bij het oprukken van de geallieerden. Er werd nog geschoten en er viel ook nog een slachtoffer. Zo’n schijnbaar vacuüm deed zich ook tussen Eibergen en Beltrum voor. Waar verzetsmensen als ‘officiële’ NBS’ers (Nederlandse Binnenlandse Strijdkrachten) al min of meer openlijk taken op zich namen, liep een tweetal NBS’ers in de buurtschap Lintvelde een groep Duitse militairen tegen het lijf. 

Explosieven

Twee bakkersknechten poseren bij de zuivelfabriek in Beltrum met de bevrijders.
Volledig scherm
Twee bakkersknechten poseren bij de zuivelfabriek in Beltrum met de bevrijders. © archief Stichting Oud Beltrum

De terugtrekkende Duitsers bliezen in Eibergen de Berkelbrug op. De springlading waarmee de watertoren had moeten worden opgeblazen, bleef ongebruikt in een naburig weiland liggen. Even verderop kwamen in de nacht van 27 op 28 maart 1945 gedropte wapens neer, om het verzet voor de bevrijding van Twente te bewapenen. 

Onder vuur

Boerderij De Stökker in Noordijk werd op 6 maart 1945 geraakt door een V2-raket. De aanval gold waarschijnlijk een afluisterinstallatie in de buurt.
Volledig scherm
Boerderij De Stökker in Noordijk werd op 6 maart 1945 geraakt door een V2-raket. De aanval gold waarschijnlijk een afluisterinstallatie in de buurt. © collectie Herbert Leussenkamp

In de middag van 31 maart 1945, omstreeks vijf uur, naderde een Engelse verkenningseenheid met een Stuart tank Neede vanuit Haarlo. Een aantal achtergebleven Duitse militairen, dat zich verschanst had in de steenfabriek op Kisveld, nam de eenheid onder vuur. De tank werd door een Duitse antitankgranaat getroffen. Hierbij kwam sergeant Edward H. Foster om het leven. 

Op de foto met de bevrijders bij bakker en postbode Hondorp in Gelselaar.
Volledig scherm
Op de foto met de bevrijders bij bakker en postbode Hondorp in Gelselaar. © Archief Historische Vereniging Borculo

In vlammen opgegaan

Te hulp geroepen versterking bond de strijd aan met de Duitsers, die zich overgaven nadat hun officier was gesneuveld. Als gevolg van die gevechten, gingen acht boerderijen en woningen in vlammen op. Ook Wasserij Slagman en de steenfabriek liepen schade op.

De verkenningseenheid trok zich tijdelijk terug in Haarlo. De volgende morgen, op zondag 1 april, trokken de Engelse Coldstream Guards zonder verdere tegenstand Neede binnen en was het dorp definitief bevrijd.

Kamp Leppink, het arbeidskamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst aan de Diepenheimseweg in Lochuizen.
Volledig scherm
Kamp Leppink, het arbeidskamp van de Nederlandsche Arbeidsdienst aan de Diepenheimseweg in Lochuizen. © Foto W. Kluivers, collectie G.A. Hemelman

Eindeloze stoet

Op 1 april en de dagen daarna trok een eindeloze stoet van voertuigen en manschappen door Neede in hun opmars richting Delden en Haaksbergen. Een eenheid van de Coldstream Guards bleef achter in Neede en werd her en der ingekwartierd.

Ruurlo werd pas op 2 april bevrijd.

Hieronder een video van hoe de bevrijding in 2010 werd gevierd in Eibergen met voertuigen van Keep them Rolling

Herinnering aan de groep Strijdend Gedeelte (SG) van de NBS in Eibergen, zoals deze op 31 maart 1945 ‘bovengronds’ kwam.
Volledig scherm
Herinnering aan de groep Strijdend Gedeelte (SG) van de NBS in Eibergen, zoals deze op 31 maart 1945 ‘bovengronds’ kwam. © Archief Historische Kring Eibergen

Achterhoek