Bijzonder zeldzaam en waardevol oorlogsboek van jodin uit Zutphen duikt op bij kringloop

Het zeer zeldzame boekje Aan de Gaskamer Ontsnapt! is onlangs opgedoken in de collectie van de Achterhoekse kringloopketen Aktief. Van het boek zijn wereldwijd nog maar zeven exemplaren openbaar bekend, waarvan vijf in Nederland.

Het boek 'Aan de Gaskamer Ontsnapt!' van Rosa de Winter-Levy.
Volledig scherm
Het boek 'Aan de Gaskamer Ontsnapt!' van Rosa de Winter-Levy. © archief

Aan de Gaskamer Ontsnapt! is een persoonlijk oorlogsrelaas van jodin Rosa de Winter-Levy uit Zutphen, die beschrijft hoe ze naar concentratiekamp Auschwitz wordt gedeporteerd, wat ze daar meemaakt, hoe ze wordt bevrijd door de Russen en uiteindelijk wordt herenigd met haar dochter.

De Doetinchemse uitgeverij C. Misset publiceerde het boek zeer kort na het einde van de oorlog, in september 1945.

Een Aktief-medewerker stuitte onlangs op het boekje en ontdekte dat het honderden euro’s waard is; een versie van het 44 pagina’s tellende boek is op veilingsite CataWiki onlangs verkocht voor 320 euro. ‘Maar er de hoofdprijs voor vragen, dat voelt niet fijn. Bovendien belandt het dan in een privéverzameling, terwijl het misschien in een museum meer op z’n plek zou zijn’, aldus Aktief.

‘Boek interessant voor ons archief’

Rense Havinga, conservator van het Vrijheidsmuseum in Groesbeek.
Volledig scherm
Rense Havinga, conservator van het Vrijheidsmuseum in Groesbeek. © Theo Peeters

Daarom is het aangeboden aan het Vrijheidsmuseum in Groesbeek. Conservator Rense Havinga laat weten dat het boek ontbreekt in de collectie van het Vrijheidmuseum. ‘En het zou dus zeker interessant zijn voor ons archief’.

Aan de Gaskamer Ontsnapt! wordt niet direct tentoongesteld. Maar volgens Havinga is het zeer gewenst voor toekomstig onderzoek, wisseltentoonstellingen en educatieve projecten. Ook kunnen andere musea het boekje lenen van het Groesbeekse museum.

De zeven nog bekende openbare exemplaren van het boek liggen in bibliotheken, zoals de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag of bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie in Amsterdam, blijkt uit gegevens op WorldCat.org. Daarop staan de collecties van meer dan 10.000 bibliotheken over de hele wereld. Onbekend is hoeveel boekjes nog in particuliere handen zijn.

Het boek is online op verschillende plekken te lezen, zoals op Delpher, de site van de Koninklijke Bibliotheek waar historisch Nederlands drukwerk digitaal beschikbaar is gemaakt.

Achterhoek