Cruciale vraag na bewaren babylijkjes op zolder: leefden Johanna’s baby’s óf niet?

Leefden de baby’s die Johanna H. in 2002 en 2004 op de wereld zette of waren ze overleden? Om die cruciale vraag draaide het in de strafzaak bij het hof in Den Bosch tegen de 41-jarige Amersfoortse.

‘Ik wil dat hier een einde aan komt. Ik voel zoveel stress. Na al die jaren moet er duidelijkheid komen. Ook voor mijn dochter’’. Johanna H. is in tranen, als de voorzitter van het hof vraagt hoe het met haar gaat. Achter in de zaal klinkt het gehuil van haar puberdochter, waar ze al jaren geen contact mee heeft.

Volledig scherm
Het gerechtshof in Den Bosch. © anp

De Amersfoortse wordt ervan verdacht dat ze zestien en achttien jaar geleden na een eenzame bevalling op het toilet, haar twee baby’s om het leven bracht door ze weg te stoppen in een beautycase en een koekblik. In 2014 stapte ze zelf naar de politie. Ze kon niet langer leven met haar geheim. Op zolder vond de politie de naargeestige bewijzen van haar relaas.

Het strafproces tegen de 41-jarige Amersfoortse duurt al jaren. Tot twee keer toe is Johanna H. vrijgesproken van doodslag op de pasgeboren baby’s. Eerst door de rechtbank in Utrecht, daarna door het gerechtshof in Arnhem. Zij redeneerden dat de zuigelingen mogelijk al vóór de geboorte overleden konden zijn. In dat geval heeft Johanna H. geen schuld aan hun dood. Door te weinig duidelijkheid daarover volgde vrijspraak.

Maar het Openbaar Ministerie liet het er niet bij zitten en stapte naar de Hoge Raad. Die oordeelde dat haar zaak opnieuw moet worden bekeken met behulp van gynaecologen die deskundig zijn op het gebied van gecompliceerde bevallingen.

,,Deze zaak grijpt me bijzonder aan’’, aldus gynaecoloog Joris van der Post verbonden aan het AMC. ,,Het gaat hier om een vrouw die na de geboorte geen afscheid kon nemen van haar levenloze baby’s. Dat zien wij wel vaker.’’

Emotionele verhoren

Johanna H. bewaarde de verpakte babylijkjes aanvankelijk in een vaste kast op haar flatje. Na een verhuizing verdwenen de beautycase en het koekblik naar zolder. Maar had de vrouw haar kinderen nou levend opgeborgen en hen zorg onthouden of waren ze levenloos ter wereld gekomen? In zeven lange emotionele verhoren heeft ze verteld zich niet veel meer van de bevallingen te herinneren. Wel dat ze de lichaampjes onder zich zag liggen. En dat ze in het eerste geval een oude doek greep, om het kind in te wikkelen en zich ervan te ontdoen. Ook vertelt ze hoe ze heeft nagelaten om de baby’s te verzorgen. ,,Ik heb ze laten versterven.’’

De vrouw gebruikte tijdens haar zwangerschappen vier joints per dag, dronk veelvuldig alcohol en gebruikte cocaïne en xtc. Ook lijdt ze aan een darmziekte. Achteraf is vast komen te staan dat beide voldragen baby’s een behoorlijke groeiachterstand hadden. En juist die factoren maken het volgens gynaecoloog Van der Post en zijn collega Van Vught mogelijk dat de baby’s al in de baarmoeder waren overleden. In dat geval kan er geen sprake meer zijn van doodslag.

15 procent

Aanvankelijk rapporteerde Van der Post dat in deze omstandigheid de kans dat een baby nog levend wordt geboren zo’n 85 tot 90 procent moet zijn. Maar op de zitting komt hij tot een veel kleinere kans. ,,Ik acht het aannemelijk dat de baby’s niet meer hebben geleefd. De kans dat ze nog leefden schat ik in op 15 procent.’’ Een onbegrijpelijke wending volgens de openbaar aanklager in hoger beroep. De advocaat-generaal trekt daarop de betrouwbaarheid van de deskundige in twijfel.

De zwangerschapsdeskundige zegt evenwel nieuwe, duidelijke aanwijzingen te hebben dat de baby’s al niet meer leefden toen ze in de toiletpot vielen. ,,Bijna alles past in dat beeld. Nu ken ik het hele dossier en hoef ik me niet meer te baseren op algemene cijfers. Zo voelde de vrouw geen beweging meer in haar buik en ook niet tijdens de baring. Ook vertelt ze dat ze de baby’s niet heeft horen huilen. Bij de tweede bevalling spreekt ze over een grote hoeveelheid bloed die ze verloor. Dan gaan normaal gesproken bij ons de alarmbellen af’’, aldus de gynaecoloog.

Poging tot doodslag

Quote

Haar handelen was erop gericht om zich van de baby’s te ontdoen. Ze had kunnen weten dat ze dat nooit zouden overleven

De advocaat-generaal ziet redenen om vrijspraak te vragen voor de doodslag op de baby’s, maar vindt Johanna H. evenwel verantwoordelijk voor poging tot doodslag. Wat hem betreft is het daarbij juridisch niet van belang of de baby’s nu wel of niet leefden bij de geboorte. ,,Haar handelen was erop gericht om zich van de baby’s te ontdoen. Ze had kunnen weten dat ze dat nooit zouden overleven.’’

Volgens gedragsdeskundigen is de vrouw verminderd toerekeningsvatbaar. Reden voor het Openbaar Ministerie om tbs met voorwaarden te eisen. Als Johanna H. niet akkoord gaat met verplichte anticonceptie, krijgt ze alsnog tbs. De advocaat-generaal eist daarnaast een celstraf die gelijk is aan de tijd dat ze al in voorarrest zat.

De raadsman van Johanna H. zegt niet mee te kunnen gaan met de gedachtegang van het OM. Als de baby’s al dood waren voor de geboorte, zoals de gynaecologen aannemelijk vinden, dan kan zij nooit verantwoordelijk worden gehouden voor poging tot doodslag. ,,Dat is als schieten op een lijk’’, aldus advocaat Hesen. Hij pleitte voor de derde keer voor vrijspraak.

Het hof doet op 29 januari uitspraak. 

  1. Jeroen Stomphorst: Waarom is er geen kattenbelasting? Als ik érgens last van heb, zijn het kattenkeutels
    PREMIUM
    column

    Jeroen Stomphorst: Waarom is er geen kattenbe­las­ting? Als ik érgens last van heb, zijn het kattenkeu­tels

    Morgen is het zover, dan komt onze nieuwe hond. Nou ja, die moeten we zelf ophalen, in Friesland. Tijdens onze zoektocht naar een nieuwe huisgenoot leek het wel alsof nestjes met honden uitsluitend op meer dan 60 kilometer vanaf Amersfoort te vinden zijn. Maar goed, je moet er iets voor over hebben. Onze Kasper hebben we alweer acht jaar geleden laten inslapen en nu komt er dus een opvolger. Heel erg enthousiast ben ik nog niet, maar straks, als ze er eenmaal is (het is een meisje) wordt het vast heel gezellig.