Volledig scherm

De 'andere' wereld van de autist

APELDOORN - Chiel staat te boek als autist. Hij werkt op een zorgboerderij. Koeien, geiten, schapen, poezen en honden - allemaal krijgen ze van hem een aai over de kop of onder de kin.

Chiel heeft veel aandacht voor de dieren. Onder mensen is hij stil en teruggetrokken, vaak onbenaderbaar. Maar in de stal en op het erf van de boer loopt hij met een glimlach rond. De dieren begrijpen hem. Ze komen op hem af, communiceren zonder woorden. De kans is groot dat Chiel een boerenknecht wordt zoals er maar weinigen zijn.

Jurgen vult vakken bij een supermarkt. Het is een stageplaats van school en Jurgen heeft het er enorm naar zijn zin. Vakkenvuller, niet het meest geliefde beroep onder 'gewone' scholieren. Maar Jurgen vindt het belangrijk goed in de gaten te houden wat op dreigt te raken om tijdig de schappen weer te vullen. ,,Als een omaatje bijvoorbeeld een pakje boter komt kopen, moet het er wel zijn,'' vindt Jurgen, die zijn taak serieus opvat. Hij is trots dat er genoeg van alles is èn dat het allemaal ook netjes recht in de koeling staat.

Autisme en autisten - waar hebben we het dan precies over? Een Deventer trio maakte een boek over een Apeldoornse school. De Zonnehoek, gesticht in 1960, oneerbiedig gezegd een 'autistenschool'. Die categorie vormt de helft van de 240 leerlingen tellende schoolgemeenschap. Veel kinderen hebben een verstandelijke handicap. Of een combinatie van ASS (Autisme Spectrum Stoornis) en verstandelijke handicap. Er zitten ook kinderen met het syndroom van down ('mongooltjes') tussen. Al die kinderen komen niet alleen uit Apeldoorn, maar worden met busjes uit de wijde omgeving opgehaald: Deventer, Zutphen, Ede, Epe, Harderwijk.

Sjon Heijenga maakte op verzoek van de Apeldoornse school prachtige foto's voor het boek 'Autist op weg (in werkelijkheid)' dat op vrijdag 23 november tijdens het jaarcongres over speciaal onderwijs in sportcentrum Papendal bij Arnhem wordt gepresenteerd. Freelance journalist Ernst Bergboer schreef de teksten en Arno ten Hoeve tekende voor de vormgeving.

Sjon Heijenga ging boeken maken nadat hij overspannen thuis zat als werknemer bij een uitgever. Hij besloot zijn boeken uitsluitend te richten op de mooie dingen van het leven. 'Communiceren van schoonheid' noemt hij het. Vaak zijn het boeken over de natuur waar hij niet alleen de foto's voor maakt maar ook de teksten voor schrijft. Hij werkt vanuit zijn christelijke levensovertuiging en dat is in zijn boeken goed te zien. De intentie van zijn werk staat haaks op 'het vele negatieve wereldnieuws dat dag in dag uit over ons wordt uitgestort.' Heijenga wil tegenwicht bieden. ,,Er is immers ook heel veel moois op aarde.''

Per 1 januari richt hij een stichting op die zijn boeken gaat uitgeven. Hij denkt zo in commercieel opzicht meer resultaat te kunnen boeken. Via via kwam Sjon Heijenga in contact met de Apeldoornse Zonnehoek-school, gevestigd aan de Heemradenlaan in De Maten. ,,Als jij zulke mooie foto's van de natuur kunt maken, kun je dat ook van onze kinderen,'' werd hem gezegd. Heijenga ging aan de slag en al fotograferend is hij 'van die kinderen gaan houden.' Doel van het boek is autistische kinderen - waar zoveel vooroordelen over bestaan en waar vooral bij het grote publiek zoveel gebrek aan kennis over is - uit hun anonimiteit halen.

Thea Schipper, adjunct-directeur van christelijke school De Zonnehoek: ,,Slechts één op de tien kinderen die van school komen, kan terecht in het reguliere bedrijfsleven. De rest gaat naar een sociale werkplaats of andere beschermde werkomgeving.''

Er komt enerzijds meer begrip voor mensen met een handicap, constateert ze; tegelijkertijd wordt de maatschappij zakelijker en harder. Daardoor kunnen zij niet meekomen in het snelle en veeleisende productieproces. Een autist kan veel, draait voor repeterende handelingen zijn hand niet om. Maar leeft ook in een andere wereld. Uit sociaal en economisch opzicht bekeken, veelal de verkeerde wereld.

Dé Nederlander bestaat niet, zei onlangs prinses Màxima. Dé autist bestaat niet, schrijft Ernst Bergboer in het boek 'Autist op weg (in werkelijkheid).' Want: zoals elk 'normaal' mens is ook elk mens met een autistische handicap een eigen individu.

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn

Apeldoorn