In pyjama en met bed en al in de vrachtwagen: hoe de ‘Joodse hemel’ veranderde in een nazi-hel

reconstructieIn januari 1943 zijn bijna 1300 bewoners van de Joods-psychiatrische instelling Het Apeldoornsche Bosch op beestachtige wijze afgevoerd naar Auschwitz. Het is een van de grootste rampen op Nederlandse bodem in de Tweede Wereldoorlog. ,,Wij konden nooit vermoeden hoe gruwelijk het was.’’ Maandag is in Apeldoorn de herdenking.  

IJselijke kreten weerklinken in de koude winternacht van 21 januari 1943 op het lommerrijke terrein van Het Apeldoornsche Bosch, dat verscholen ligt aan de oostelijke rand van het dorp. Het geluid dat honderden gillende, krijsende  en kermende patiënten voortbrengen gaat door merg en been. De chaos regeert. 

Op het binnenterrein rijden Duitse vrachtwagens af en aan richting station, vaak met open laadbak. De bewoners, van wie velen zwaar gehandicapt, gaan in pyjama met bed en al de vrachtwagens op. Worden zelfs gestapeld, waardoor zij die onderop liggen de verstikkingsdood sterven. Zij die bovenop liggen, grijpen vergeefs naar de kale takken boven hun verwarde kruin. 

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn

Apeldoorn