Volledig scherm
ApeldoornVVD raadslid en transgender Lilian Haak. © Maarten Sprangh © Maarten Sprangh

Transgender Lilian Haak op weg naar Tweede Kamer

Ze heeft de ambitie om de eerste transgender-politica in de Tweede Kamer te worden. Maar eerst wil Lilian Haak vlieguren maken in de Apeldoornse gemeenteraad. De 52-jarige staat als nummer 6 op de lijst van de VVD, waarmee de eerste stap is gezet. ,,Ik wil niet de excuustransgender op de lijst zijn. Dat gevoel heb ik ook absoluut niet. Ik heb deze plek op basis van mijn kwaliteiten gekregen.''

Het is wat dubbel. Aan de ene kant ziet Haak zich niet als de knuffeltransgender die het begrip diversiteit op de kieslijst invulling geeft. Tegelijk praat ze open over wie ze is. ,,Dat kan niet anders'', legt Haak uit. ,,Een transgender komt alleen in het nieuws als hij of zij is vermoord. Of als sekswerker. Maar we zijn natuurlijk gewoon mensen. Mensen die een carrière willen. Voor hen wil ik een rolmodel zijn. Laten zien dat het kan. We zitten niet zielig in een hoekje.''

Vier zonen

Lilian werd Braldt genoemd nadat ze in Assen was geboren. ,,Tot mijn veertigste kende ik het woord transgender niet eens.'' Braldt trouwde en kreeg met zijn toenmalige vrouw vier zonen. ,,Ik was fysiek een man, maar voelde me vrouwelijk in alles. Toen de kinderen ouder werden ben ik dat vraagstuk gaan verkennen, om gelukkiger te worden. Ik ben eerst een jaar als vrouw gaan leven. Ik dacht: 'Ervaar het maar'. Ik ging een rokje dragen. Een hakje. Dat voelde goed. Terugkijkend ben ik veel moediger geweest dan ik dacht. Mensen in de buurt reageerden heel bemoedigend. Op het werk ook. Zei een collega: 'Roze oogschaduw is geen goed idee'. Wist ik veel? Dat zijn dingen die je moet ontdekken. Op een gegeven moment was ik bij de Kringloop. Zegt die eigenaar: 'Mevrouw kunt u het vinden?' Dat was een cadeautje hoor.'' Braldt is nu de tweede naam van Lilian. ,,Het is zo'n bijzondere naam. Hij komt maar vier keer voor in Nederland. Ik wilde die naam in ere houden.''

Nu de jongste 18 jaar is geworden heeft Haak meer tijd voor zichzelf. Politiek was een oude liefde. ,,In mijn tijd op de Universiteit Twente heb ik me ingezet voor de Democraten Drienerlo, een van de partijen in de Universiteitsraad. Ik wil graag iets voor andere mensen betekenen. In Apeldoorn werd de cursus Politiek Actief gegeven, die was bedoeld voor mensen die meer willen weten over het functioneren van de gemeenteraad. Daar is een vuurtje in mij gaan branden.''

Vergrootglas

,,Ik ben daarna een leergang gaan volgen van Transgender Nederland'', vervolgt Haak. ,,Hoeveel transgender-burgemeesters of -wethouders ken je? Er zijn een paar transgenders actief in de lokale politiek, maar je hebt een goed vergrootglas nodig om ze te vinden. Als je als groep zichtbaar wilt zijn dan zul je stappen moeten zetten. De leergang is gestart omdat wij tegen andere zaken aanlopen. De stap naar de politiek zetten is ook een manier van 'outen'. Meer mensen gaan je zien. Dat kan gevolgen hebben voor je gezin, je familie. Onze groep bestond uit acht mensen, met verschillende politieke achtergronden. Het was een heel gezellig clubje, maar we hebben vooral veel geleerd. Ik voel me gesterkt'', geeft Haak de meerwaarde aan. ,,Gesteund dat ik er als transgenderpolitica ook mag zijn, in alle facetten.''

Haak wil er zijn voor minderheden. ,,We zijn niet gelijk, maar iedereen is wel gelijkwaardig. Mensen moeten dezelfde kansen hebben. Dat geldt voor transgenders, maar evengoed voor vrouwen of allochtonen. Er zijn heel veel kleine minderheidsgroepen. Die mensen moeten zich in de politiek ook vertegenwoordigd voelen.''

Symbolen hebben voor haar weinig waarde. Concrete daden, daar gaat het om. ,,Apeldoorn heeft een regenboogzebrapad'', geeft Haak een voorbeeld. ,,Ik vind het mooi, maar wie denkt er aan de rechten van lhbt'ers ( lesbo's, homo's biseksuelen en transgenders-red.) op het moment dat hij of zij over dit zebrapad loopt? Ik zie liever stappen die echt iets bijdragen.''

Relatief veel transgenders zijn werkloos, benoemt Haak zo'n concreet punt. ,,Dat komt voor een deel voort uit plaatsvervangend denken. Dan zegt een werkgever: 'Mij maakt het niet uit, maar mijn klanten willen niet door een transgender worden geholpen'. Of wordt gesteld dat iemand in het transgender-traject langdurig ziek is. Maar ja, iemand die zwanger is, is ook een aantal maanden afwezig. Als gemeente kun je gebruik gaan maken van de expertise van de talentcoach van Transgender Nederland. Durf daar in te investeren om zo gendertalent te erkennen en te helpen bij het zoeken naar werk.''

Alleenstaand ouder

Haak neemt rugzakken vol expertise mee naar de gemeenteraad. ,,Ik ben alleenstaand ouder van vier kinderen. Werkzaam als beleidsadviseur bij de politie op het gebied van cybercriminaliteit. Ik heb onder meer in de medezeggenschapsraad van de Politieacademie gezeten. Die kennis en ervaring kan ik in de politiek goed gebruiken. Dat vind ik ook het mooie aan de VVD. Er is niemand die raar tegen me aankijkt of vreemde vragen stelt. Met de vertrouwenscommissie heb ik vooral besproken wat mijn meerwaarde kan zijn. Daar ben ik op beoordeeld.''

Woensdag 21 maart wordt een spannende dag voor Haak. De VVD heeft momenteel vijf zetels in de Apeldoornse raad. ,,Natuurlijk hoop ik in de gemeenteraad te komen. Anders kan ik me bijvoorbeeld als fractievertegenwoordiger verdienstelijk maken. Ik verheug me er enorm op. Als deze periode mij en de fractie goed bevalt ga ik proberen op de landelijke kieslijst te komen. Ik wil graag de eerste transgender-politica in de Tweede Kamer worden.''

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn

Apeldoorn