Volledig scherm
De voorste drie torens op deze plek worden als eerste omgevormd tot woningen. Tot blijdschap van architect Herman Hertzberger. Hij raakt soms gefrustreerd door het idee dat zijn beroemde gebouw nu zo strikt beschermd wordt, dat het vernieuwing in de weg kan zitten. © Maarten Sprangh

Wonen in de wereldberoemde kubussen van Hertzberger in Apeldoorn

In het voormalig Centraal Beheer-gebouw in het centrum van Apeldoorn wordt binnen een paar jaar gewoond. De eigenaar van het complex gaat drie bijzondere proefwoningen realiseren in het beroemde, nu leegstaande kubus-complex.

Vastgoedbedrijf Certitudo Capital en de gemeente Apeldoorn willen van de voormalige thuisbasis van de verzekeraar een bijzonder stuk binnenstad maken. Centraal staat het kantoorcomplex dat architect Herman Hertzberger ontwierp. Alle gebouwen die daar later aan zijn toegevoegd, gaan tegen de vlakte. Daarvoor komt een grote woontoren terug. De omgeving moet parkachtig worden. Welke functies er in het Hertzberger-complex zelf komen, staat nog niet vast. De insteek is een deel om te vormen tot woningen, en een deel tot kantoorruimte. Ook het woord ‘hotel’ is gevallen. Certitudo is momenteel druk aan het tekenen en rekenen over die invulling.

Loft-woningen

Vooruitlopend op de volledige herontwikkeling worden alvast drie kubus-torens verbouwd tot woningen. Het architectenbureau waarmee het vastgoedbedrijf samenwerkt, AHH Architecten, wil die woningen aan de kant van de PWA-laan/het Amaliapark realiseren. De betonnen structuur blijft intact, de raampartijen worden vervangen door puien die op een of andere manier open kunnen.

Het zullen loft-woningen worden: open ruimtes die naar eigen inzicht in te delen zijn. Met veel glas en dus veel daglicht. Het dak verandert in een terras. ,,Waar nu alleen maar tegels zijn, is straks 81 vierkante meter daktuin’’, beschrijft Laurens Jan ten Kate van AHH Architecten. Dat is het bureau dat door Herman Hertzberger is opgericht.

Volledig scherm
De woningen zijn open ruimtes, vrij in te delen, met veel glas. © Ahh architecten

Topmonument

De commissie ruimtelijke kwaliteit (crk), het orgaan dat de gemeente Apeldoorn zwaarwegende adviezen geeft over bouwplannen, is verdeeld over het plan. Het internationaal bekende complex is door de gemeente als ‘topmonument’ aangemerkt en het is nadrukkelijk in beeld voor een plek op de lijst met rijksmonumenten.
Alle reden om heel omzichtig te werk te gaan, vinden de crk-leden die zich bezighouden met monumenten. De eerste ingrepen juist aan de straatkant doorvoeren is wat hen betreft te riskant. Zou een aanpassing aan de andere kant - de zuidzijde, langs het spoor en Laan van de Mensenrechten - niet minder opvallend en dus beter zijn? Wat betreft AHH en Certitudo is dat niet logisch. Aan de spoorzijde is er meer geluid, daarom is die kant in beeld voor kantoorfuncties. Bovendien, stelt architect Ten Kate, is juist het zicht aan die zuidzijde het meest iconisch. Het meest tekenend voor de oorspronkelijke opzet, het beroemde toonbeeld van structuralisme.

Volledig scherm
De ‘oude’ situatie. © tom van dijke
Volledig scherm
Impresse van de nieuwe situatie. © Certitudo Capital

Koudwatervrees

Het plan voor de proefwoningen ziet er prima uit, zeggen ook de monumentendeskundigen. ,,Maar als het mis gaat, gaat het mis voor het oog van iedereen.’’ Koudwatervrees, vinden hun collega-crk-leden. ,,Ja, het is spannend, maar dat is het avontuur dat we aangaan. Wat kan er mis gaan?’’ De uitkomst is nu dat de crk meegaat in het idee aan de centrumkant te beginnen, onder de voorwaarden dat er detailtekeningen van de uitwerking op tafel komen en dat de uitvoering goed wordt gevolgd. 

Ultiem

Een geruststelling voor AHH architecten. Hertzberger zelf wil niets liever dan dat zijn CB-complex een nieuwe functie krijgt. Het zou voor hem de ultieme bevestiging van zijn filosofie zijn: dat een goed gebouw voor meerdere doelen geschikt te maken is. Vandaar dat de 86-jarige zich zeer betrokken voelt bij zijn CB-complex, en nog geregeld in Apeldoorn komt kijken en meepraat. Het idee dat een monumentale status die ontwikkeling in de weg zit - omdat hij ‘CB’ nou eenmaal zo knap heeft bedacht - frustreert alleen maar. Nieuw leven op dit terrein, zijn beroemdste geesteskind, zou de kers op de taart zijn.

Volledig scherm
Documentairemaker Wouter Snip maakte een docu over het gebouw van Centraal Beheer en architect Herman Hertzberger. © Maarten Sprangh
Volledig scherm
Documentairemaker Wouter Snip maakte een docu over het gebouw van Centraal Beheer en architect Herman Hertzberger. © Maarten Sprangh
  1. Veluwse wisentstier mag zich in Brabant voortplanten

    Veluwse wisent­stier mag zich in Brabant voortplan­ten

    Een wisentstier die op de Veluwe is geboren is gisteren naar de Maashorst in Brabant gebracht. Hij mag zich bij de kudde daar gaan voortplanten. Ook een jonge wisent uit Natuurpark Lelystad is naar de Maashorst verhuisd. De stieren zijn genetisch niet verwant aan elkaar en aan de kudde. Daardoor kan de kudde zich verder uitbreiden zonder kans op inteelt. Er zijn nu nog vier wisenten die in een afgesloten gebied bij Radio Kootwijk rondlopen. Het is de bedoeling dat er een stier van buiten bij komt.

In samenwerking met indebuurt Apeldoorn

Apeldoorn