Nieuwe muziek dankzij twee Arnhemse wiskundeknobbels

VideoARNHEM - Met behulp van wiskundige formules een fraai muziekstuk componeren. De Arnhemse vwo-leerlingen Thijmen Schouten en Boris ter Beek ontdekten dat het kon.

Volledig scherm
Boris ter Beek (links) en Thijmen Schouten op het Thomas a Kempis. © Rolf Hensel

De pen vliegt over het papier. Toonsoorten krijgen letters, letters worden vervangen door getallen, de getallen gaan maal drie (y = 3x), de nieuwe getallen worden gedeeld door acht, zo ontstaan nieuwe (rest)getallen en die corresponderen weer met de letters waarmee het allemaal begon. ,,En zo heb je ineens een nieuwe melodie.”

Thijmen Schouten (18) en Boris ter Beek (17) lachen als ze het verbaasde gezicht van de verslaggever, gespeend van elk wiskundetalent, zien. Nog een keer uitleggen dan? Ze doen het met liefde en geduld. En zowaar. De schrijver van dit verhaal begint een deel van de uitleg van ‘Een formule voor muziek’ te snappen.

Profielwerkstuk

‘Een formule voor muziek’ is de naam van het profielwerkstuk van de twee 6 vwo-leerlingen van Thomas a Kempis. Een werkstuk dat binnen de muren van de Arnhemse school won in de categorie Natuur en Techniek en vervolgens, op aanraden van de afdelingsleider, werd ingestuurd naar de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Om zo mee te kunnen dingen naar een landelijke onderscheiding.

De eerste stap naar die nationale erkenning is inmiddels gezet. De KNAW beoordeelde 323 inzendingen van 153 verschillende scholen en bepaalde vervolgens dat ‘Een formule voor muziek’ tot de beste drie profielwerkstukken behoort in de reeds eerder genoemde categorie. Ook voor de drie andere categorieën, Cultuur en Maatschappij, Economie en Maatschappij en Natuur en Gezondheid, is een top drie samengesteld. 

2.000 euro

De rangorde wordt op 11 juni in Pakhuis de Zwijger in Amsterdam bekendgemaakt. De winnaars toucheren daar 2.000 euro, als studiebeurs voor het eerste collegejaar. De nummers twee en drie moeten het met respectievelijk 1.500 en 1.000 euro doen.

,,Dat we zijn doorgedrongen tot de finale voelt al als een overwinning”, zegt Thijmen Schouten diplomatiek als naar de Arnhemse kansen op de eindzege wordt gevraagd. ,,We weten niet precies waar onze concurrenten mee komen”, vult Boris ter Beek aan. ,,We kunnen de waarde van hun bevindingen zonder hun toelichting niet goed inschatten.”

Bach

De twee denken vooral te kunnen scoren op het aspect ‘baanbrekend’. Dat er verband kan worden gelegd tussen wiskunde en muziek wist de componist Johann Sebastian Bach in de achttiende eeuw al. Maar nog niet eerder is een goed werkende methode ontwikkeld om met hulp van wiskundefuncties getallenreeksen om te zetten in toonreeksen, waardoor het maken van melodieën echt mogelijk is.

Tekst loopt door onder de foto.

Volledig scherm
Thijmen Schouten (links) en Boris ter Beek in de hal van hun school. © Rolf Hensel

,,Onze methode is helemaal nieuw”, zegt Thijmen Schouten vol overtuiging. ,,Nieuw in de wereld. Het zal me oprecht niet verbazen als de basis die wij hebben bedacht in de toekomst een vervolg krijgt. De liedjes die we hebben gecomponeerd, zullen zeker indruk maken.” 

Trots

Boris ter Beek: ,,Onze grootste wiskundige uitdaging was om een snelle herhaling van een melodie te voorkomen. Wat werkt wiskundig gezien wel en wat werkt niet? Daar hebben we voorschriften voor gemaakt. Als je je daaraan houdt, kun je echt leuke dingen maken. Wij zijn er in ieder geval hartstikke trots op.”

De Arnhemmers denken dat ze met hun bevindingen, die ze hebben samengevat in een beknopte handleiding, amateurs en professionals op weg kunnen helpen richting nieuwe melodieën. Een inspiratiebron is blootgelegd. Ambitie om zelf het nieuwe Songfestivallied te componeren, hebben ze in ieder geval niet. ,,We kunnen net twee melodietjes op een piano spelen. Dat schiet niet op. Wat wij hebben bedacht, is in principe bedoeld voor elke muziekliefhebber. Maar het komt het beste tot zijn recht in de handen van een goede componist.”

Boris ter Beek (17)

Geboorteplaats: Zwolle

Woonplaats: Arnhem

School: Thomas a Kempis, 6 vwo (Economie en maatschappij én wiskunde B)

Slagingskans: Honderd procent. Vermoedelijk een lijst met alleen achten en negens.

Over het profielwerkstuk: ,,We zijn begonnen met digitale geluidsanalyse. Dat was bizar moeilijk. Daarna hebben we iets gekozen dat behapbaar en toepasbaar was.”

Vervolgopleiding: Toegepaste wiskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Toekomstige baan: ,,Daar heb ik nog geen enkel idee over.”

Wat is er zo leuk aan wiskunde? ,,Dat wiskunde leuk kon zijn, ontdekte in pas aan het begin van de vijfde klas. Toen had ik nog wiskunde A. In een maand tijd heb ik daarna de stof van een jaar moeten inhalen om op wiskunde B-niveau te komen.”

Hobby’s: ,,Ik speel drums.”

Thijmen Schouten (18)

Geboorteplaats: Eindhoven

Woonplaats: Arnhem

School: Thomas a Kempis, 6 vwo (Natuur en techniek)

Slagingskans: Honderd procent. Vermoedelijk een lijst met alleen achten en negens.

Over het profielwerkstuk: ,,We moesten er 80 uur per persoon aan besteden. Daar zijn we, met alle plezier, dik overheen gegaan.”

Vervolgopleiding: Wiskunde en Natuurkunde aan de Universiteit Utrecht.

Toekomstige baan: ,,Ik zie wel wat de studie me brengt. Bedrijfsleven, overheid; het kan alle kanten op.”

Wat is er zo leuk aan wiskunde? ,,Dat het honderd procent logisch is, dat het altijd honderd procent moet kloppen. Het is allemaal opgebouwd uit 1 plus 1 is 2. Alles moet uitkomen.”

Hobby’s: ,,Ik voetbal bij SML. Maar nu ik ga studeren, stop ik daarmee.”

De Stentor gebruikt je persoonsgegevens om deze reactie te kunnen plaatsen. Meer informatie vind je in ons privacy statement
  1. Jan Markink en GroenLinkser moeten Arnhemse bestuurscrisis oplossen

    Jan Markink en GroenLink­ser moeten Arnhemse bestuurs­cri­sis oplossen

    ARNHEM - Er komt een lijmpoging die de crisis in het Arnhemse college van burgemeester en wethouders moet oplossen. Dat is de uitkomst van het debat dat de gemeenteraad van Arnhem woensdagmiddag en - avond heeft gevoerd over de bestuurscrisis. De raad nam met 19 tegen 20 stemmen een motie van de SP aan waarin is vastgelegd dat Gelders gedeputeerde Jan Markink en een nader te bepalen GroenLinkser een eerste verkenning gaan uitvoeren tot een oplossing.