Wat is wagenziekte? En hoe kom je er vanaf?

VideoBen jij degene die op weg naar Frankrijk altijd met een zakje op schoot moet zitten vanwege wagenziekte? Waar komt dat misselijkmakende gevoel nu precies vandaan? En nog belangrijker: hoe kom je er vanaf?

De oorzaak ligt in de hersenen die tegengestelde informatie ontvangen over de stand van je lichaam, met name veroorzaakt door het evenwichtsorgaan. Herman Kingma (Maastricht University) is vestibuloloog en dé expert op het gebied van evenwichtsstoornissen. Zijn advies voor een lange autorit op de Route du Soleil – een spelletje Nintendo.

Wagenziekte is een bewegingsstoornis dat veroorzaakt wordt door je evenwichtsorgaan, ook wel je vestibulair apparaat. Dit orgaan bevindt zich aan beide kanten van je hoofd, ter hoogte van je oren. Normaal gesproken zorgt dit orgaan ervoor dat je – zoals de naam al zegt - goed je evenwicht kunt behouden. Het meet de stand van je hoofd en kan héél precies voelen waar de zwaartekracht aan je lichaam trekt. Hierdoor kan het vaststellen of je stilstaat, beweegt of draait.

Tekst gaat verder onder de foto...

Volledig scherm
© Dreamstime

Wagenziekte

Samen met het gevoel dat je spieren en gewrichten noteren en de informatie die je ogen doorsturen, maken jouw hersenen de puzzel compleet. Zo weten ze welke kant jij opgaat en hoe snel je gaat. Met dit pakketje aan informatie kunnen je hersenen de rest van het lichaam aansturen, zodat jij zonder problemen allerlei bewegingen kunt maken. Zonder dit systeem zou je waarschijnlijk na een paar stappen al omvallen.

Bij wagenziekte raakt dit systeem in de war. Je hersenen krijgen als het ware tegenstrijdige informatie binnen over de stand van je lichaam. Je voelt dan niet of je zélf beweegt of de omgeving. Als jij in de auto zit, geven je spieren informatie door dat je stilzit, terwijl je evenwichtsorgaan de beweging van de auto voelt en registreert dat je beweegt. De hersenen hebben moeite met deze onduidelijkheid en geven hierdoor impulsen af naar het braakcentrum, wat dan ook vaak resulteert in misselijkheid en overgeven.

Bijrijder

Opvallend is dat je als bestuurder vaak nergens last van hebt. Toch is dit logisch te verklaren als je bedenkt dat de bestuurder zelf de controle houdt van zijn eigen rijgedrag. De hersenen hoeven geen puzzel op te lossen, want je beslist zelf hoe je draait en beweegt. Er is dus geen onduidelijkheid waar het lichaam tegenaan loopt. Jij als bijrijder moet daarentegen constant anticiperen op wat er gaat gebeuren. Vooral bij kleine kantelingen en rotaties is het voor je vestibulair systeem al snel te laat.

Laat als bijrijder de routekaart vooral even liggen, want door het lezen van kleine lettertjes wordt de beweging voor je hersenen alleen maar duidelijker. Het beste wat je volgens Kingma dan ook kunt doen is je hersenen afleiden. Nintendo is hier een perfect voorbeeld van. De ontwikkeling van deze meeslepende games is dan ook een gat in de markt. Sinds de opkomst van dit soort spelletjes is wagenziekte onder kinderen fors afgenomen – ze zijn totaal niet meer bezig met het rijden. Het advies dat wij dan ook vooral mee kunnen geven: een spelletje Nintendo of zorg ervoor dat je zelf achter het stuur gaat zitten. 

Dit is een wekelijkse bijdrage van de Universiteit van Nederland.

De Universiteit van Nederland heeft vanaf nu ook een podcast. Vind ze terug op Spotify (http://bit.do/UvNL-Spotify) en iTunes (http://bit.do/UvNL-iTunes).