Volledig scherm
Foto ter illustratie. © ANP XTRA

Arts vervolgd voor euthanasie

Een arts van een verpleeghuis in Den Haag wordt vervolgd voor de euthanasie op een 74-jarige vrouw in 2016. De vrouw was dement en daardoor was het niet duidelijk of zij echt dood wilde. Mevrouw maakte die dag nog plannen om die avond met haar familie uit eten te gaan. Niemand had haar verteld dat ze zou sterven.

Arts M.A. verklaarde zojuist teleurgesteld te zijn dat het Openbaar Ministerie tot vervolging overgaat, omdat ze ervan overtuigd is dat ze zorgvuldig heeft gehandeld. Volgens het Openbaar Ministerie is het de eerste vervolging sinds euthanasie in 2002 werd toegestaan.

De arts, die inmiddels is gepensioneerd, werd in september van dit jaar al berispt door het regionaal medisch tuchtcollege. Ze zou hebben gehandeld ‘in strijd met de zorg die zij had moeten betrachten’.

Wilsverklaring

De kwestie draait om een zwaar dementerende vrouw van 74 in het Haagse verzorgingstehuis Mariahoeve. De vrouw had een paar jaar voordat ze werd opgenomen een wilsverklaring getekend, waarin ze had opgenomen dat ze wilde sterven als ze dement zou worden en ze daar zelf de tijd rijp voor achtte.

De betreffende arts, in 2016 nog specialist ouderenkunde, meende in de geest van die wilsverklaring te handelen. Volgens haar zou een laatste bespreking van de aanstaande euthanasie niet meer bij de patiënt zijn binnengekomen. Zij was ervan overtuigd dat de vrouw dood wilde.

Het college vindt dat de inmiddels gepensioneerde arts toch had moeten proberen om de levensbeëindiging met de patiënte te bespreken. ,,Het recht om over het eigen leven te beschikken raakt een demente patiënte in beginsel niet kwijt.”

‘Tegenstrijdig’

De schriftelijke wilsverklaring noemt het college ‘onduidelijk en tegenstrijdig’. ,,Er stond in dat patiënte niet naar een verpleeghuis wilde, maar ook stond erin dat patiënte zelf het moment van euthanasie wilde kiezen. Patiënte heeft echter nooit om euthanasie gevraagd, niet (eerder) aan de huisarts en ook niet in het verpleeghuis”, aldus de verklaring van het college.

De vrouw zei de ene keer dat ze dood wilde, maar de andere keer juist weer niet. De arts had haar daarom moeten vragen of zij echt wilde sterven, ook al was zij dement. 

Uit de uitspraak van het Tuchtcollege blijkt dat de euthanasie uiteindelijk plaats vond in aanwezigheid van de echtgenoot, de dochter met haar echtgenoot en de zus van de patiënte.

Doodswens

Uit het verslag van het College blijkt bovendien dat de vrouw op de dag van de euthanasie op geen enkele wijze blijk gaf van een doodswens, sterker nog dat zij op dat moment zelfs nog plannen maakte om diezelfde avond met haar familie uit eten te gaan.

De vrouw werd niet geïnformeerd dat de euthanasie zou worden uitgevoerd. En zij wist ook niet dat sederende medicatie aan haar koffie was toegevoegd toen zij die opdronk, blijkt uit de stukken van het College.

De arts zou volgens de stukken achteraf verklaard hebben dat zij de euthanasie ook uitgevoerd zou hebben, als de vrouw voorafgaand aan de uitvoering had gezegd dat zij niet dood wilde. 

Het OM doet nog onderzoek naar twee andere gevallen van euthanasie. Daar wordt ‘binnen enkele weken’ duidelijk of er een aanklacht komt.

‘Enorm belastend’

KNMG noemt de vervolging voor deze arts ‘enorm belastend’. Voorzitter René Héman zegt: ,,Ik heb respect voor de openheid die deze arts heeft betracht en de wijze waarop zij zich toetsbaar heeft opgesteld. (...) Euthanasie bij gevorderde dementie is in de samenleving, maar ook onder artsen, zeer omstreden en onderwerp van uitgebreid debat.”

Verder wilde KNMG niet inhoudelijk reageren zolang de zaak onder de rechter is. Dat geldt ook voor de vereniging van specialisten ouderengeneeskunde Verenso, die alleen een algemene reactie wil geven: ,,Euthanasie bij dementie is een ingewikkelde kwestie.”

Duidelijkheid

In een schriftelijke verklaring stelt dat arts via haar woordvoerder: ,,Alhoewel ze zich ervan bewust is dat de reden voor de rechtsvervolging het geven van rechtszekerheid aan artsen en patiënten is, wordt ze nu persoonlijk vervolgd. Het OM constateert dat er onduidelijkheid bestaat over beantwoording van de wilsvraag bij euthanasie bij wilsonbekwame patiënten. Het verkrijgen van duidelijkheid juicht de arts toe.’’ 

Inhoudelijk wil ze verder niet meer reageren. De vrouw stelt dat ze de zaak met vertrouwen tegemoet ziet.

Florence, de zorgorganisatie waar de Mariahoeve onder valt, stelde zojuist dat ze niet gaat reageren. ,,Dit is een zaak tussen de patiënt en de arts. Zolang de zaak onder de rechter is reageren wij niet, om de rechtsgang niet te verstoren.’’

De zaak ging volgens Florence rollen toen de euthanasie volgens de protocollen aan de Regionale Toetsingscommissie werd voorgehouden. Die vond het na bestuderen nodig de zaak aanhangig te maken bij het Tuchtcollege, aldus Florence.