Christina: prinses tegen wil en dank

VideoPrinses Christina overleed vanochtend op Paleis Noordeinde op 72-jarige leeftijd aan de gevolgen van botkanker. Ze wijdde een groot deel van haar leven aan de muziek, haar grote passie. Het liefste ging de in 1947 als Marijke geboren prinses anoniem door het leven. ‘Prinses tegen wil en dank’, noemde ze zichzelf meerdere malen. 

Christina werd op 18 februari 1947 op Paleis Soestdijk in Baarn geboren. Zij was de vierde dochter van de toen toekomstige koningin Juliana en prins Bernhard en de jongste zus van prinses Beatrix.  Al snel blijkt zij een ernstige oogafwijking te hebben, gevolg van de ziekte rodehond die Juliana tijdens de zwangerschap opliep. Om haar te helpen, wordt onder meer ‘gebedsgenezeres’ Greet Hofmans naar het paleis gehaald. Voor Christina kan Hofmans weinig doen, maar voor Juliana wordt zij van grote spirituele betekenis. Het leidt tot spanningen aan het hof en zelfs een dreigende echtscheiding van Juliana en Bernhard.

Marijke

In 1963 besluit de prinses dat ze niet langer Marijke wil worden genoemd, ze vindt die naam te kinderachtig. Voortaan is het Christina, oorspronkelijk haar tweede naam. Ze trouwde in 1975 met de Cubaan Jorge Guillermo, met wie zij drie kinderen kreeg: Bernardo, Nicolás en Juliana. Sinds haar huwelijk, dat in 1996 strandde, kwam Christina niet meer in aanmerking voor troonopvolging. Zij woonde onder meer in New York en in Italië.

Christina studeerde zangpedagogiek en was trots lid van het Comité van Aanbeveling van het naar haar vernoemde Concours. Deze jaarlijkse wedstrijd heeft als doel kinderen in Nederland kennis te laten maken met muziek. Alexander Buskermolen, directeur van het Prinses Christina Concours laat weten dat Christina veel heeft betekend voor de klassieke muziek in Nederland. ,,Afgelopen april was ze nog aanwezig bij de finale van ons 52ste Concours, tot het laatste moment was ze betrokken, ze wist zo ontzettend veel over zang en muziek. Door haar naam aan het concours te verbinden, kregen wij een groot platform en inspireerde ze veel kinderen door te gaan in de muziek.’’

Volledig scherm
Prinses Christina arriveert voor een koninklijk diner. © ANP

Volare

Eén van de prijswinnaars was zangeres Roza Herwig:  ,,Ik herinner me over ons contact vooral hoe open, hartelijk en geïnteresseerd ze was. Prinses Christina zorgde ervoor dat het ons aan niks ontbrak en luisterde enthousiast terwijl we repeteerden. Ze had me gevraagd een Italiaans lied te zingen. Ik koos voor het lied ‘Volare’, dat Prinses Christina tijdens de repetitie tot mijn verbazing mee begon te zingen. Het plezier van dit swingende duet zal ik nooit vergeten.”

Directeur Buskermolen werd vorige week benaderd door de Dienst Koninklijk Huis om mee te denken over de muzikale omlijsting van haar uitvaart. ,,Ze heeft zelf haar composities uitgezocht, samen met haar kinderen hebben wij alles tot een mooi geheel gemaakt. Ze krijgt een bijzonder afscheid’’, aldus Buskermolen.

Verzorgd

Royalty-modekenner Josine Droogendijk vindt dat de prinses er altijd verzorgd uitzag. ,,Het was een artistieke dame, dat zag je terug in haar outfits. Het was geen stijlicoon, maar je kon zien dat ze van van mooie stoffen hield. Ze deed me altijd een beetje denken aan haar oma, koningin Wilhelmina. Ze hadden hetzelfde postuur en droegen allebei lange jassen.’’ 

Volgens Droogendijk ruilde Christina regelmatig kledingaccessoires met haar dochter Juliana. ,, Juliana houdt van warme kleuren, dat had ze gemeen met haar moeder.’’ Dat de prinses het belangrijk vond dat haar schoenen qua kleur aansloten bij haar kleding, blijkt volgens Droogendijk uit het feit dat Christina trouwe klant was bij de kleinste schoenenwinkel van Amsterdam. ,,Dat winkeltje bestaat niet meer, maar je kon daar zijden schoenen laten verven. Christina maakte daar regelmatig gebruik van. Ze vond het belangrijk dat de kleuren van haar outfits goed bij elkaar pasten.’’

Anoniem

De prinses stond niet graag in de belangstelling, het liefste ging ze anoniem door het leven. Het verklaart waarom Christina grote delen van haar leven in het buitenland woonde, al kon ze de publiciteit niet altijd ontwijken. Dit jaar was er nog commotie over de waardevolle tekening van Peter Paul Rubens (1577-1640) die ze bij veilinghuis Sotheby's in New York onder de hamer liet komen. Het kunstwerk bracht 7 miljoen dollar (ruim 6,1 miljoen euro) op. Museumdirecteurs waren ontstemd over het feit dat zij niet gekend zijn in de voorgenomen verkoop. Particuliere kunstverzamelaars in Nederland bieden oude meesters doorgaans eerst aan de musea aan, als ze tot verkoop overgaan. Volgens critici was Christina alleen maar uit op de hoofdprijs. 

Het was zeker niet de eerste keer dat Christina kunst liet veilen. In 1988 maakt zij, voor zover bekend, voor het eerst bezittingen via een veiling te gelde. Christina brengt een collectie munten en penningen onder de hamer, afkomstig van haar grootmoeder, koningin Wilhelmina.

In haar Juliana-biografie uit 2017 schrijft onderzoeker Jolande Withuis: ‘Om wat ze ondanks haar handicap had bereikt, was haar jongste dochter Juliana’s grote trots. Zij had het door haar ‘sterke persoonlijkheid’ in het leven ‘helemaal zelf gemaakt’. Dat zij een ‘echt talent’ had, betekende ‘een grote levensvervulling’. Juliana’s bezoeken aan Christina in Canada en de VS waren de ‘feestmomenten’ in haar bestaan.’

Volledig scherm
De winnaars van het Prinses Christina Concours in 2019. © Peter van Mulken