Volledig scherm
Voorzichtigheid is geboden bij het vervoeren van Janus. © Ciska Ackermann/Universiteitsmuseum Groningen

‘Een 2600 jaar oude mummie gooi je niet zomaar in de kofferbak’

Na 94 jaar tentoon te zijn gesteld in het Universiteitsmuseum in Groningen is de geliefde mummie Janus terug in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, zijn ‘eigenaar’. Aan het autoritje van zo’n tweeënhalf uur zijn heel wat meer uren voorbereiding voorafgegaan.

Ja, het heeft nogal wat voeten in de aarde, het transport van een mummie. Je legt hem nu eenmaal niet eventjes in de achterbak. Maar Pieter ter Keurs, hoofd van de collecties en onderzoeksafdeling van het Rijksmuseum van Oudheden, is meer van de glas-halfvol-benadering. ,,Het is een stuk makkelijker dan een levend mens vervoeren, als die daar geen zin in heeft.”

Maar toch. Overal lagen gevaren op de loer bij het vervoeren van die arme, al 2600 jaar oude Janus, die in Groningen uitgroeide tot een publiekstrekker. Veel warmer dan 18 graden mag hij het niet krijgen, en ook een te hoge luchtvochtigheid kan zijn einde betekenen. Ter Keurs: ,,Dan kan er bijvoorbeeld schimmel ontstaan.”

Aanraking

Zelfs de aanraking van een mens wordt, voor de zekerheid, geschuwd. ,,We weten niet heel zeker wat er gebeurt als we ‘m aanraken, want dat doen we nooit”, zegt Arjen Dijkstra van het Groningse Universiteitsmuseum.

Quote

We weten niet heel zeker wat er gebeurt als we ‘m aanraken, want dat doen we nooit

Arjen Dijkstra

Hoe hij dan vervoerd wordt? Niet Janus zelf wordt opgetild, maar zijn onafscheidelijke houten plank waar hij al decennialang op ligt. Ter voorbereiding op zijn reis naar Leiden is hij vervolgens ingepakt met speciaal beschermend materiaal en in een op maat gemaakte kist gelegd. Dijkstra: ,,Daarin heeft hij heel weinig bewegingsruimte, zodat hij tijdens zijn reis niet alle kanten op schiet.”

Het vervoeren zelf hebben de betrokken partijen overgelaten aan de ‘handlers’ van een transportbedrijf, gespecialiseerd in het vervoeren van kwetsbare materialen. In een speciale auto, die aan alle klimaateisen voldoet. ,,Zelfs als die auto een ongeluk krijgt, en op zijn kop belandt, hoort de mummie nog zo goed vastzitten dat er niets mee gebeurt”, weet Ter Keurs.

Klimaatkist

Zover kwam het gelukkig niet. Inmiddels is Janus veilig in Leiden, waar hij aan een uitgebreid onderzoek met de modernste technieken wordt onderworpen. Maar daarna wacht hem mogelijk een nog wat ingewikkelder reisje, naar een expositie in Japan. In een speciale klimaatkist, per vliegtuig. Ter Keurs: ,,Dat is veiliger dan per boot, vanwege de behandeling in de haven. Daar gaat het er vaak wat rommeliger aan toe dan op een luchthaven.” Janus maakte al eerder een verre reis: hij werd namelijk begin vorige eeuw geroofd uit Egypte. 

En dan ligt er nog een extra probleem op de loer: eindeloos papierwerk. ,,Je vervoert uiteindelijk toch een mens”, vertelt Ter Keurs. ,,Eentje van duizenden jaren oud weliswaar, maar dat maakt niet heel veel uit. Al zijn de regels bij net overleden mensen nog wel wat strenger.”

Volledig scherm
Janus, ingepakt en wel, in zijn kist. © Ciska Ackermann/Universiteitsmuseum Groningen