'Iedere Nederlander zou gebarentaal moeten leren'

VIDEOHeel Nederland zou gebarentaal moeten leren. Dat vindt Onno Crasborn (46), sinds vandaag hoogleraar gebarentaal in ons land. Als meer mensen het leren, zou de kwaliteit van leven voor duizenden doven en slechthorenden aanzienlijk verbeteren, stelt de professor. ,,Laten we beginnen in het klaslokaal.''

Volgens Crasborn is gebarentaal niet alleen voor de 12.000 doven in Nederland nuttig. ,,Ook anderhalf miljoen slechthorenden en zelfs horenden in Nederland hebben baat bij een basiskennis'',  aldus de taalwetenschapper die vandaag officieel is benoemd aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij is de tweede hoogleraar in ons land die is gespecialiseerd in gebarentaal.

,,Als meer mensen gebarentaal onder de knie krijgen, zou dit de kwaliteit van leven voor duizenden mensen aanzienlijk verbeteren. Het gebruik van gebaren door henzelf en hun omgeving kan het verschil maken tussen wel en niet meer naar feestjes willen gaan.'' Rumoerige omstandigheden zijn namelijk vervelend voor iemand die niet goed hoort. Crasborn: ,,Als we met z'n allen wat visueler zouden communiceren, zou het leven van slechthorenden al een stuk gemakkelijker worden.'' 

Volgens de hoogleraar is het niet nodig een uitgebreide kennis van de 'doventaal' te hebben. ,,Nee, een paar gebaren is vaak al voldoende. Het gaat vooral om interactieve gebaren als 'ga je mee?', 'wil je koffie of thee' of 'vind ik leuk (of niet)'.''

Onderwijspakket 

Crasborn heeft een plan de campagne gemaakt om zijn doel te bereiken. Onder het mom van 'gebarentaal in elk leslokaal' heeft hij samen met taaldocenten een onderwijspakket samengesteld voor leerlingen in de leeftijd tussen 7 en 14 jaar. Inmiddels hebben tientallen scholen zo'n pakket besteld. Zoals openbare basisschool De Cirkel in Utrecht. Meester Joost Rothuis gaf donderdag voor het eerst gebarentaal aan zijn leerlingen van groep 8. Met behulp van werkboekjes en een digitaal lesprogramma ging meester Joost aan de slag. 

Volledig scherm
Meester Joost Rothuis geeft zijn leerlingen les in gebarentaal op OBS De Cirkel. © Marnix Schmidt
Volledig scherm
Onno Crasborn, hoogleraar Nederlandse gebarentaal aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. © Flip Franssen

,,Via het digibord kon ik filmpjes laten zien van iemand die de gebaren voordoet, dat werkt heel goed. Af en toe drukte ik op pauze, want je moet goed kijken naar de stand van de vingers. En herhalen hè, dat is belangrijk.'' De kinderen vonden het leren van het gebarenalfabet het leukste. ,,Nu kunnen we onze eigen naam spellen met onze handen!'' Het blijft niet bij één lesuur, er is stof voor nog zeker tien lessen. ,,Een familielid van een van de leerlingen is slechthorend. Nu ze wat meer kennis opdoet van gebarentaal, kan ze beter met dit familielid communiceren. Daarnaast zien kinderen de gebaren als een soort gezamenlijke 'geheimtaal'. Alleen al om die reden is er voldoende motivatie deze stof te leren'', concludeert Rothuis.  

Tweeduizend scholieren

Hoogleraar Crasborn beseft dat zijn missie niet één-twee-drie kan worden geregeld. ,,Nee, dit is een tienjarenplan. Ik ben blij dat ons lespakket in een paar weken tijd naar 75 klassen gaat, zo bereiken we zo'n tweeduizend scholieren. Hoe jonger je gebarentaal leert, hoe beter. Maar het zou ook goed zijn als zorgpersoneel meer kennis krijgt van gebarentaal. Juist ouderen die in verzorgingshuizen wonen, zijn vaak slechthorend. Het zorgpersoneel zou de opgedane kennis aan de bewoners kunnen overbrengen, ik weet zeker dat sommige mensen hierdoor uit hun isolement komen.''

Wat zegt u?

-Nederland telt ongeveer 12.000 doven en 1,5 miljoen slechthorenden. Een derde van die 1,5 miljoen mensen gebruikt een hoortoestel. 
-Uit onderzoek van het Erasmus MC onder Nederlandse kinderen blijkt dat 14 procent van de kinderen tussen de 9 en 11 jaar gehoorschade heeft. In deze grote, meerjarige studie volgden de onderzoekers duizenden kinderen van embryo tot jongvolwassenschap. Bij iets meer dan 3000 kinderen in de leeftijd van 9-11 jaar zijn gehoortesten afgenomen.
-Kenniscentrum VeiligheidNL noemt slechthorendheid een groeiend probleem dat vaak wordt verwaarloosd. Gemiddeld wachten slechthorenden volgens het expertisecentrum zeven tot tien jaar met het zoeken van professionele hulp. 
-Verwaarlozing van het probleem kan leiden tot gevoelens van angst en depressie met als mogelijk gevolg sociaal isolement en vereenzaming. 
-Gehoorverlies is een wereldwijd probleem. Naar verwachting verdubbelt het aantal slechthorende mensen tot 900 miljoen in 2050. Die stijging wordt veroorzaakt door de algehele groei van de wereldbevolking en de vergrijzing.
-Professor Onno Crasborn probeert via een speciaal lespakket gebarentaal in elk klaslokaal te introduceren. Scholen kunnen een pakket bestellen op gebarentaalinelkklaslokaal.nl. 

Volledig scherm
Onno Crasborn, hoogleraar gebarentaal, wil dat heel Nederland een basiskennis leert van deze handtaal. © Flip Franssen