Kort na de ramp op 17 juli 2014 meldde de toenmalige Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry dat op satellietbeelden de baan van een Buk-raket naar het toestel te zien was. ,,We zagen de lancering, we zagen de raketbaan en we zagen de inslag.” De Amerikanen gaven een beeld vrij waarop die baan was ingetekend, maar niet de onderliggende beelden en gegevens.  

Een vertegenwoordiger van het Openbaar Ministerie (OM) heeft wel inzage gekregen van de Amerikanen. ,,Hij heeft in de VS een intelligence briefing gekregen van meerdere Amerikaanse functionarissen en hij heeft ook inzage gehad in verschillende geclassificeerde en niet-geclassificeerde documenten. Een deel van de achterliggende metadata en onderzoeksgegevens is hem niet ter inzage gegeven”, stelde justitie eerder tijdens het proces. 

Zowel nabestaanden als de rechtbank vroegen daarna aan de Amerikanen om de achterliggende informatie vrij te geven. De rechtbank opperde ook desnoods de rechter-commissaris, die toezicht houdt op de voortgang van het onderzoek, dezelfde inzage te geven als het OM eerder kreeg. Maar daar willen de Amerkanen niet aan. ,,We kunnen geen verdere medewerking geven”, was het antwoord uit de VS. Dat zou zijn om ‘de bronnen van de inlichtingen te beschermen’.

_{De tekst gaat verder onder de foto.}

Dat bleek vanochtend op de eerste dag van de inhoudelijke behandeling van het MH17-proces. Vlucht MH17 werd op 17 juli 2014 uit de lucht geschoten boven oorlogsgebied in Oost-Oekraïne. Bij de crash kwamen alle 298 inzittenden om, onder wie 193 Nederlanders. 

Volgens het OM gebeurde dat door een Buk-raket van de 53ste brigade van het Russische leger, die raketinstallatie was de grens over gehaald om de pro-Russische rebellen in het gebied te ondersteunen. Het OM heeft vier verdachten aangewezen, drie Russen en een Oekraïner. De vier maakten in die periode onderdeel uit van de chain of command bij de rebellen en zouden daarom een rol hebben gespeeld bij het transport van de raket. Ze zijn aangeklaagd voor moord op 298 mensen. Wie daadwerkelijk op de knop van de lanceerinstallatie heeft gedrukt en wie het bevel tot vuren gaf, is nog onbekend.

Dinsdag, woensdag en donderdag zal de rechtbank ingaan op het dossier, dat 65.000 pagina's dik is en honderden uren aan geluids- en videomateriaal bevat. Bij de behandeling staan drie vragen centraal: is MH17 inderdaad neergeschoten met een Buk-raket, vanaf welke plek is die dan afgeschoten en welke rol speelden de verdachten daarbij?

Normaal gesproken bespreekt de rechtbank het dossier met de verdachten, maar die verblijven in Rusland en komen niet naar het proces. ,,We zullen daarom de belangrijkste bevindingen uit het dossier voordragen”, aldus de rechtbank. ,,Er zullen onplezierige dingen worden besproken. Ook zaken waar de meningen flink over verdeeld zijn. We moeten ze echter wel bespreken. Als het iemand te veel wordt, kan die persoon de zaal verlaten.” Bij de behandeling is ook een vaste groep nabestaanden aanwezig.

De zaak gaat morgenochtend om 10.00 uur verder.

Bekijk onze trending nieuwsvideo’s in onderstaande playlist: