Volledig scherm
Leerlingen van VMBO Maastricht reisden naar Den Haag af om minister Arie Slob te vragen hun diploma's níet ongeldig te verklaren. © ANP

Onderzoek: vraagtekens bij ongeldig verklaren examens VMBO Maastricht

De examens van 353 leerlingen van VMBO Maastricht hadden afgelopen juni niet per se ongeldig verklaard hoeven worden. De Auditdienst Rijk stelt vraagtekens na onderzoek. Het ministerie van Onderwijs zegt dat het de enige manier was om de waarde van de diploma’s te kunnen garanderen. De Onderwijsinspectie krijgt ook kritiek: ze had niet goed zicht op de kwaliteit van een aantal opleidingen.

De Onderwijsinspectie en het ministerie van Onderwijs hadden kunnen besluiten om de diploma-uitreiking te verplaatsen. Nu trapten ze eind juni in allerijl op de noodrem, omdat de uitreiking voor de deur stond. Als de leerlingen hun diploma's eenmaal hadden, konden die niet meer ongeldig worden verklaard. 

Daarom kozen de inspectie en het ministerie ervoor de examens ongeldig te verklaren om te voorkomen dat er onverdiende diploma’s werden uitgedeeld.

Overhaast

Maar die overhaaste ingreep leidde tot grote onrust onder leerlingen en ouders. Zij dachten dat alle 353 vmbo’ers die zomer hun hele examen moesten overdoen. Hoe moesten die leerlingen onder zo'n grote tijdsdruk al die lesstof weer in hun hoofd krijgen? Een week later bleek dat dat niet het geval was. Ze moesten alleen een deel van de schoolexamens inhalen; toetsen die ze eigenlijk hadden moeten maken vóórdat ze aan hun examens in mei mochten beginnen. Gezamenlijk misten ze honderden toetsresultaten. 

In een onderzoek stelt de Auditdienst Rijk (ADR) dat de inspectie eerst had kunnen onderzoeken welke toetsresultaten de leerlingen misten. Dat had ze kunnen doen door de diploma-uitreiking uit te stellen. Om een herhaling van zo'n examendebacle te voorkomen werken ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven nu aan handvatten om in dit soort crises goed en snel te kunnen handelen. 

Nachtmerrie

Afgelopen zomer was een nachtmerrie voor 353 leerlingen van VMBO Maastricht. Pas nadat de examens ongeldig waren verklaard, besloot minister Slob dat de cijfers van behaalde examens mochten blijven staan. Per leerling werd bekeken welke hersteltoetsen ze moesten maken om alsnog aan alle examenvoorwaarden te voldoen. In de zomervakantie zaten honderden scholieren met de neus in de boeken om nieuwe toetsen te maken. 

Van de 353 leerlingen zijn er nu 320 geslaagd. Dertig leerlingen waren sowieso gezakt door slechte examenresultaten, één scholier doet gespreid examen, één blijft op het mbo zonder een vmbo-diploma (dat is toegestaan bij entree-opleidingen) en één moet nog dit jaar een laatste hersteltoets maken. 

Kritiek

Dat het zo ver heeft kunnen komen, verbaast de ADR. De Onderwijsinspectie voerde al sinds augustus 2015 onderzoeken uit bij de scholen van VMBO Maastricht. Een van de afdelingen stond al onder verscherpt toezicht. Ook kreeg de inspectie relatief veel signalen binnen van ouders over problemen in het onderwijs, maar vooral over veel lesuitval. Toch heeft ze niet kunnen voorkomen dat het examendebacle kon gebeuren. 

De inspectie belooft signalen zoals overmatige lesuitval voortaan serieuzer nemen en ouders die zulke waarschuwingen doen, duidelijker te maken hoe de inspectie daarmee omgaat. Bovendien houdt de toezichthouder voortaan weer scherper in de gaten hoe het staat met de schoolexamens, het onderdeel van het eindexamen dat scholen zelf voor hun rekening nemen.

Crisis

Ook schoolbestuur Stichting Limburgs Voortgezet Onderwijs (LVO) kwam zwaar onder vuur te liggen. Hoe kon zo’n crisis ontstaan? En hoe kon de school pas zo laat - nota bene toen alle leerlingen hun examens al hadden gemaakt - de mankementen ontdekken? 

De afgelopen maanden deed de Onderwijsinspectie onderzoek naar de zaak op het VMBO Maastricht. De reputatie van de school stond onder druk in het Limburgse. In vier jaar tijd daalde het aantal leerlingen met 25 procent. In heel Limburg zijn er minder tieners die naar de middelbare scholen gaan, maar dat aantal loopt terug met 4,5 procent. Op het VMBO Maastricht waren zes locaties zeer zwak.

Problemen

Maar ook op andere schoollocaties zijn problemen. De Onderwijsinspectie nam 11 van de 31 locaties onder de loep. Een afdeling van het Sophanium in Gulpen heeft het oordeel zeer zwak gekregen. Nog eens zes andere afdelingen, verdeeld over vier locaties, zijn onvoldoende beoordeeld door de Onderwijsinspectie. De betrokken ouders en leerlingen zijn daarover al ingelicht. 

De Onderwijsinspectie heeft nu strikte afspraken met LVO gemaakt om de kwaliteit op de scholen te verbeteren. Op meerdere locaties is een hoog ziekteverzuim, waardoor veel lessen uitvallen. Ook wisselen leraren veel van baan. Vanuit de directies worden vernieuwingen doorgevoerd zonder dat er draagvlak is onder de leraren.  

Het bestuur is intussen vernieuwd. Ervaren bestuurders vanuit sectororganisatie VO-raad staan de nieuwkomers bij. 

Bekijk hier de reactie van de alsnog geslaagde vmbo'ers: