Volledig scherm
Het wordt warm, voor mens en dier. © Shutterstock

Temperaturen lopen op tot tropische waarden: hitteplan van kracht en code oranje

De komende dagen ligt in een flink deel van het land de temperatuur ruim boven de 30 graden. Vanaf vanmiddag zal code oranje actief worden, maar later deze week is er zelfs kans dat er een weeralarm, een code rood, komt. Het RIVM heeft inmiddels ook een hitteplan afgekondigd voor heel Nederland, waarmee het oproept extra goed te zorgen voor kwetsbare mensen. Extra alertheid kan gezondheidsproblemen door het warme weer beperken. Donderdag wordt de warmste dag van de week met temperaturen oplopend tot 38 graden.

In dit deel van het land krijgen we volgens Weerplaza vanmiddag zeker te maken met tropische hitte. Zo loopt het kwik in bijvoorbeeld Steenwijk en Lelystad op tot 31 graden en wordt het in Vierhouten op de Veluwe en Warnsveld zelfs een graadje warmer. Voor morgenmiddag voorspelt Weerplaza temperaturen die nog eens drie tot vier graden hoger liggen dan vandaag, dus 36 graden in bijvoorbeeld Warnsveld. Die plaats is sinds 1944 houder van het Nederlandse hitterecord. Toen werd 38,6 graden gemeten. Meteorologen achten het mogelijk dat donderdag het bijna 75 jaar oude record sneuvelt.

Het is niet alleen overdag puffen en steunen voor wie slecht tegen de hitte kan; ook ‘s nachts blijft het de komende dagen warm. De minimale temperatuur liggen vannacht al rond de 19 graden. In stedelijke gebieden blijft het zelfs een paar graden warmer omdat daar de hitte moeilijker weg kan en rond de huizen blijft hangen. 

Luchtkwaliteit

De Flevolandse weerman Robert de Vries waarschuwt met deze hitte ook voor een slechtere luchtkwaliteit. Dat zal volgens hem vandaag nog meevallen, maar donderdag is de kwaliteit naar verwachting slecht tot zelfs zeer slecht. ,,Erg vervelend voor mensen die last hebben van de luchtwegen.” Weervrouw Helga van Leur voegt daar via Twitter aan toe dat bij een slechte luchtkwaliteit lichamelijke inspanning ten zeerste wordt afgeraden. ,,Voordeel met deze hitte dat ik niet verwacht dat veel mensen dat van plan zijn.” Haar devies: ,,Heel rustig aan doen.”

Met de hitte op komst zal vandaag in de loop van de dag code oranje actief worden, meldt Weerplaza. Vanmorgen werd al bekend dat het RIVM een Nationaal Hitteplan afkondigt. 

Het criterium voor code oranje is minimaal drie dagen op rij een maximumtemperatuur van 30 graden of meer,  waarbij de minimumtemperatuur boven de 18 graden blijft. Dat is naar alle waarschijnlijkheid de komende dagen zeker het geval. 

Code rood

De komende dagen kan ook nog zomaar code rood actief worden. Om een dergelijk weeralarm te activeren moet er drie dagen aaneengesloten een maximumtemperatuur van 32 graden worden verwacht en moet het 's nachts minimaal boven de 20 graden blijven. 

Om tot een weeralarm over te gaan wordt er wel eerst overleg gevoerd door het zogeheten ‘weerimpacteam’. In dit team zitten de departementale coördinatiecentra, het Nationaal Crisisteam, Het Verkeerscentrum Nederland, de politie, brandweer en ProRail.

Deze instanties hebben het beste zicht op wat het weer voor consequenties heeft op de weg, het spoor en op het water. Het weerimpactteam geeft vervolgens het KNMI een advies om wel of niet op te schalen naar code rood.

Alle hens aan dek

Gisteren werd al bekend dat Rijkswaterstaat en ProRail noodmaatregelen invoeren. Treinreizigers moeten rekening houden met meer vertragingen. Bij temperaturen hoger dan 25 graden kan het spoor wel zeventig graden worden. Dit heeft tot gevolg dat het uitzet (een stuk spoor van dertig meter kan een centimeter langer worden), dat er kronkels in de rails ontstaan en daardoor treinen stilvallen.

De spoorwegbeheerder heeft extra monteurs ingeschakeld om eventuele problemen snel op te sporen én te verhelpen. In de treinen die stilvallen, bestaat het risico dat de airco uitvalt. De extra mensen helpen dan om reizigers zo snel mogelijk te evacueren. Ook gaan ‘waterwagens’ rijden om water uit te delen aan de gestrande passagiers.

Op zo’n negentig stations zijn inmiddels watertappunten geopend waar reizigers gratis een flesje kunnen vullen met kraanwater, meldt NS. De NS gaat zoveel mogelijk moderne Sprinters inzetten die airco hebben. Alleen in uiterste gevallen worden oude dubbeldekkers ingezet die niet over airco beschikken. 

Rijkswaterstaat

Ook Rijkswaterstaat neemt extra maatregelen. Vanaf morgenochtend 10.00 uur geldt een hitteprotocol voor gestrande automobilisten. Zij worden direct naar een veilige locatie, zoals een tankstation of parkeerplaats, gebracht, zodat ze niet in de felle zon op hulp hoeven te wachten.

Wel adviseert de wegendienst om een paraplu mee te nemen die tegen de zon kan beschermen én uiteraard een voorraadje water in te slaan. Ook roept ze weggebruikers op om geen sigarettenpeuken weg te gooien om bermbranden te voorkomen. 

Landelijke Hittegolf

Gisteren werd het ruim 25 graden in de Bilt. Met de huidige verwachting daaraan geplakt (vier tropische dagen op rij), mogen we vrijdag, als de verwachting uitkomt, spreken van een landelijke hittegolf.