Veteraan ligt straks naast gesneuvelde kameraad

videoVoor het eerst in Nederland kunnen veteranen straks naast gesneuvelde kameraden worden begraven. Bert van Hedel (65) is een van de tien mensen die alvast een plekje hebben gereserveerd. ,,Dit wordt mijn laatste standplaats.’’

Als de oud-militair uit Kruiningen over de knisperende grindpaden loopt van het Nationaal Ereveld in Loenen, springen de tranen in zijn ogen. Onuitputtelijk zijn de rijen met graven van militairen en burgers die sneuvelden tijdens een gewapend conflict, de meeste tijdens Tweede Wereldoorlog. ,,Dit raakt me heel diep,’’ zegt hij met en snik in zijn stem. ,,Wat een verdriet ligt hier. Zij hebben voor mijn leven gevochten. Voor mijn vrijheid.’’

Van Hedel was nog nooit eerder op deze erebegraafplaats geweest. Hij kent het alleen van tv. Toch wil hij dolgraag hier begraven worden; dichtbij zijn helden die hun leven hebben gegeven voor ons. ,,Ik ben zelf militair in hart en nieren. Kwam als jongen van 19 bij het leger en werkte er 39 jaar. Ik heb een hoop dingen meegemaakt. Veel gezien. Dan wil je ook het liefst met soortgenoten worden begraven.’’

Tot voor kort kon Van Hedel met die wens nergens terecht. Veteranen mogen geen plekje uitzoeken op erebegraafplaatsen zoals deze. Die zijn alleen bestemd voor militairen die zijn gesneuveld tijdens een missie. Of aan militairen die heldendaden hebben verricht. Veteranen die komen te overlijden kunnen wel met een militaire ceremonie worden begraven als ze dat wensen, maar moeten dat nu nog doen op een algemene begraafplaats.

Nederland loopt daarmee achter met veel andere landen. In Amerika zijn bijvoorbeeld meer dan 130 begraafplaatsen speciaal voor veteranen. Ook hier is er al langer grote behoefte aan, bleek uit een enquête van het Veteraneninstituut. Ze becijferden dat zo’n 800 tot 900 mensen een Ereveld voor veteranen als laatste rustplaats zouden kiezen als die er zou zijn.

Quote

Als ik mijn leven hier kan afsluiten is voor mij het cirkeltje rond.

Bert van Hedel, Veteraan

Drie jaar geleden is er daarom begonnen het inzamelen van 6,5 miljoen euro die nodig is om een veteranenbegraafplaats aan te leggen. Dat is er bijna. Nu wordt er nu gewerkt aan een ontwerp. Vanaf 1 mei 2020 heeft de erebegraafplaats Loenen aparte velden waar ook veteranen begraven kunnen worden. Enkele duizenden oud-militairen kunnen er de komende decennia terecht. 

Van Hedel is een van de tien veteranen die nu al een ‘laatste standplaats’ hebben gereserveerd, zoals hij dat zelf noemt. ,,Deze plek is magnifiek, hoe raar dat ook klinkt als je nog midden in het leven staat,’’ zegt hij als hij het open veld in loopt waar nu nog alleen gras groeit, maar straks de grafstenen van veteranen zullen liggen. ,,Wat een rust. Dit voelt heel goed.’’

Waar hij precies komt te liggen maakt hem niet uit. ,,We hebben allemaal hetzelfde pak aangehad. Hebben allemaal uit dezelfde pan gegeten. We waren allemaal militair. Soldaat of generaal, dat maakt niet uit. Daar gaat het om.’’

Een prachttijd heeft hij gehad in het leger, vindt Van Hedel nu. Want welke baas stuurt zijn werknemers er nu op uit om te gaan oefenen in Noorwegen. Of Schotland en Italië.

Volledig scherm
Bert van Hedel is een van de eerste veteranen die een plek heeft gereserveerd op de nieuwe Veteranenbegraafplaats in Loenen. © Koen Verheijden

Trauma

Al viel het afscheid nemen van de krijgsmacht hem acht jaar geleden zwaar. Hij kreeg psychoses zo erg dat de politie hem twee keer heeft moeten ophalen en hij twee jaar in een kliniek heeft gezeten. De drie uitzendingen naar Bosnië en Afghanistan hadden zijn tol geëist, bleek achteraf. ,,Ik heb daar te veel doden gezien,’’ verklaart hij de moeilijke tijd die het leger hem ook heeft gebracht. Niet alleen zag hij twee collega’s sneuvelen. Ook Canadezen. Amerikanen. Een vader. Een zoon, een broer. ,,En als je niet tien, niet twintig maar dertig keer een eerbetoon aan en gevallen kameraad brengt, komt dat hard binnen. Net als dat ik hier loop en al die graven zie. Waarvoor eigenlijk, vraag ik me dan af? Er is nog steeds geen vrede op de wereld. We leren er niets van. En het frustrerende is dat ik het niet kan veranderen. Niemand niet.’’

Van Hedel kwam er weer bovenop. Hij keerde zich niet af van het leger, maar voelt zich door zijn trauma juist nauwer verbonden met het leger dan daarvoor. Daarom vindt hij het ook zo mooi dat hij hier begraven kan worden. ,,Als ik mijn leven hier kan afsluiten is voor mij het cirkeltje rond.’’ 

  1. Schrijver Anton Slotboom en puberexpert Marina van der Wal in Ochtend Show to go

    Schrijver Anton Slotboom en puberex­pert Marina van der Wal in Ochtend Show to go

    Het boek De zin van het leven ben je zelf, over het compromisloze bestaan van de pas overleden Jules Deelder, verschijnt morgen. Journalist Anton Slotboom werkte aan de biografie en kon het boek net afronden toen Deelder overleed. Slotboom vertelt in De Ochtend Show to go wat de rasechte Rotterdammer voor hem heeft betekend en hoe de interviews met hem waren. Ook geeft hij een klein inkijkje in de rol van drugs in Deelders leven en de lessen die hij van hem heeft geleerd.