Ziekenhuisstaking brengt creativiteit naar boven bij verpleegkundigen

De landelijke ziekenhuisstaking, waaraan 119 ziekenhuizen, poliklinieken en revalidatiecentra meedoen, verloopt rustig. Misschien zelfs wel iets te rustig. ,,De verpleegkundigen zijn te lief om hard actie te voeren”

Volgens schattingen van de FNV hebben vandaag 150.000 ziekenhuismedewerkers het werk neergelegd. Van het Martiniziekenhuis in Groningen tot het Zuyderland Medisch Centrum in Limburg werd gestreden voor een hoger loon en minder werkdruk. In de ziekenhuizen werden duizenden operaties en afspraken geannuleerd. Uitzondering werd gemaakt voor onder meer spoedgevallen, kankerbehandelingen en verloskunde. 

De historische ziekenhuisstaking - deze omvang is niet eerder vertoond - leverde voor zover bekend geen calamiteiten op. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kreeg geen meldingen over patiëntenzorg die in het gedrang kwam, de Patiëntenfederatie Nederland evenmin.

Volledig scherm
etetet © AD

In de ziekenhuizen werd op ludieke, metaforische wijze actie gevoerd. Verpleegkundigen kwamen naar hun werk in een habijt (‘we zijn te lang heiligen geweest’), als ridder (‘het CAO stamt uit de middeleeuwen’) of bonden een paar nepborsten voor (‘we worden uitgekleed’). 

Patiënten werden getrakteerd op cakes in vorm van het mannelijk geslachtsdeel (‘we pikken het niet langer’) en trekdrop (‘we trekken het niet langer’).  

In het HMC Westeinde in Den Haag en het St. Antoniusziekenhuis in Nieuwegein werden vast geanticipeerd op het groeiend tekort aan verpleegkundigen. Hier werden reanimatie- en hechtcursussen gegeven onder het mom van ‘zelfredzaamheid’.  Want als er te weinig verpleegkundigen zijn, moet de burger het toch echt zelf kunnen. In het Zyderland Medisch Centrum in Sittard-Geleen hield het stakende personeel een minuut stilte. 

Volledig scherm
© VICTOR VAN BREUKELEN

Boegeroep

Op het Jaarbeursplein in Utrecht verzamelden zich vanmiddag zo'n tweeduizend ziekenhuismedewerkers met spandoeken. Voorzitter Ad Melkert van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) werd met gejoel en boegeroep door hen ontvangen. Toen hij meldde onder de indruk te zijn van de steun voor de actievoerders van patiënten, begonnen de stakers steeds luider ‘5 procent, 5 procent’ te scanderen, doelend op de loonsverhoging die de vakbonden namens hen eisen. Melkert zei dat dat bedrag wat hem betreft prima zou zijn, maar dat het wel betaald moet kunnen worden. Hij wil weer met de bonden om de tafel, zei hij, om te praten over werkdruk en waardering.

Patiënt Margriet van Loon (63) uit Waalwijk noemt de staking veel te ‘lief’. In haar ziekenhuis, het Elisabeth-TweeSteden in Tilburg, werd ze vandaag op haar wenken bediend. ,,Er is wat minder personeel aanwezig, maar ik ben gewoon verzorgd en gewassen. Een verpleegkundige wilde zelfs een spelletje met mij doen. Leuk natuurlijk, maar eigenlijk zou het personeel meer aan zichzelf moeten denken en vandaag alleen het broodnodige moeten doen.” Van Loon heeft een te hoog suiker, vanwege een hormoonziekte. Dit is slecht voor haar organen. Sinds een week ligt ze in het ziekenhuis. ,,Het personeel kan misschien niet met ziekenhuisbedden en patiënten aan infuuspalen naar het Malieveld, maar het zou wel minder administratie kunnen doen vandaag. Verpleegkundigen zijn veel te lief om actie te voeren. Ik duim dat er iets gaan veranderen, al heb ik er een hard hoofd in.”

De Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen zit deze ochtend aan de tafel met minister Bruno Bruins. Daar zullen ze aandringen op het aanstellen van een bemiddelaar. ,,We hebben dit al een paar keer aan de bonden voorgesteld, maar ze staan daar niet voor open,” aldus een NVZ-woordvoerder. ,,We worden de vakbonden constant geframed alsof we niet meebuigen en we de verpleegkundigen niet waarderen. Dat is quatsch. Er is hier gewoon sprake van een propaganda-oorlog.” Volgens de NVZ hebben ongeveer vijftig ziekenhuizen meegedaan in plaats van de door de FNV geschetste ruim tachtig, maar de NVZ zegt niet alles te hebben kunnen tellen. 

Volledig scherm
'We pikken het niet meer' © DG

Aanvangsalaris

De werkgevers hebben tijdens de cao-onderhandelingen 750 miljoen op tafel gelegd. Dat is volgens de woordvoerder honderd miljoen boven het budget van ziekenhuizen. ,,We buigen dus wel degelijk mee.” De vakbonden eisen een bedrag van 950 miljoen, wat volgens FNV-vakbondsbestuurder Elise Merlijn een heel redelijk bedrag is. ,,Het lijkt veel geld, maar het gaat wel om 200.000 zorgmedewerkers,” zei ze eerder in deze krant. 

De cao ziekenhuizen, waar het vandaag allemaal om draait, kent drie schalen. Een beginnend verpleegkundige zal meestal in schaal 45 starten met een aanvangsalaris van ten minste 2144 euro bruto per maand. Er vanuit gaande dat ze elk jaar een stapje omhoog gaat, kan ze in twaalf jaar tijd doorgroeien naar maximaal 3072 euro. Schaal 50 begint bij 2336 euro bruto tot maximaal 3490 euro. Tachtig procent van het ziekenhuispersoneel valt onder bovengenoemde schalen.

De overige 20 procent specialiseert zich in bijvoorbeeld diabeteszorg of hartbewaking, of is anders opgeleid zoals een operatieassistent. Zij krijgen maximaal 3900 euro bruto. Ziekenhuismedewerkers kunnen hun maandloon volgens vakbond FNV nog wat spekken met maximaal 200 euro door onregelmatige diensten te draaien in de avonden, nachten en weekenden.

“Het is geen vetpot,” beaamde Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan de universiteit van Tilburg, eerder in deze krant. Toch denkt hij dat een hoger salaris – de vakbonden willen er 5 procent per jaar bij – weinig verschil zal maken. ,,We weten uit onderzoek dat werknemers een halfjaartje blij zijn met een loonsverhoging. Wanneer er vervolgens niets verandert op de werkvloer, keert de onvrede terug.”

Officieel loopt de staking tot twaalf uur 's nachts, maar veel acties stoppen al rond 17 uur. 

Lees in het onderstaande, inmiddels gesloten liveblog alle momenten van de landelijke actiedag terug.

  1. Knallende ‘crematie’ van traditie
    PREMIUM

    Knallende ‘crematie’ van traditie

    Het verkeer op de Westduinweg kan aan het begin van de zondagmiddag niet meer voor- of achteruit. Mannen, jongens, en zelfs een kind, springen uit de auto, halen spandoeken te voorschijn. De capuchons van hun zwarte hoodie ver over hun hoofd getrokken. Sommigen van hen zijn nog extra beschermd tegen herkenning door een doek voor hun gezicht. Ze schreeuwen, trekken vast een blikje bier open. Her en der klinken harde vuurwerkknallen. Af en toe leegt iemand zijn blaas in een brandgang.