Volledig scherm
© ANP XTRA

Zo gaat de nieuwe sekswet er straks uitzien

Minister Ferd Grapperhaus van Justitie en Veiligheid komt met een wetsvoorstel om seks tegen de wil van een ander altijd strafbaar te stellen. Dit is volgens de minister nodig om slachtoffers van seksueel misbruik beter te kunnen beschermen. Hoe zit het voorstel precies in elkaar en wat zijn de gevolgen?

De minister meent dat de bescherming van slachtoffers nu nog wettelijk tekortschiet. De rechter moet iemand wat hem betreft straks al kunnen veroordelen als de dader wist of had moeten weten dat zijn slachtoffer geen seks wilde, ook als er geen verzet is geweest bij het slachtoffer. Daarom moeten er nieuwe omschrijvingen van seksueel misbruik komen in de wet met een eigen strafmaat, naast bijvoorbeeld verkrachting en aanranding.

Hoe is de wet nu?

Grof gezegd moet het Openbaar Ministerie nu voor verkrachting bewijzen dat er een vorm van dwang in het spel is. De pleger moet bijvoorbeeld geweld gebruiken, dreigen met geweld of psychische druk hebben toegepast. Het moet zo zijn dat het slachtoffer zich niet aan de situatie kan onttrekken. Ook de opzet moet gericht zijn op seksueel misbruik. Binnen de huidige wetgeving is een veroordeling lastig als het slachtoffer op geen enkele manier heeft aangegeven dat de seks onvrijwillig is. Tenzij het slachtoffer bijvoorbeeld sliep of heel erg dronken was, dan is er namelijk sprake van seks met een wilsonbekwame.

Waarom moet de wet anders?

Volgens de minister is het nu soms lastig te bewijzen of er sprake is geweest van seksueel misbruik. Als een slachtoffer bijvoorbeeld heel erg schrikt of bang is, kan er sprake zijn van ‘bevriezing‘ of ‘verstijving‘. Het slachtoffer zegt dan niets, waardoor de dwang moeilijk te bewijzen is en de pleger vervolgens kan zeggen dat er nooit verzet is geweest. De minister wil ‘dwang’ dus veranderen in ‘tegen de wil’. Hierdoor kunnen slachtoffers makkelijker aangifte doen.

Wat gaat er veranderen?

Als de wet van kracht wordt, komt er in feite een grotere verantwoordelijkheid te liggen bij de mensen die een seksuele daad aangaan. Als de ander tijdens de seksuele handelingen niet helder communiceert, moet je onderzoeken of bij de ander wel sprake is van vrijwilligheid. Door het te vragen bijvoorbeeld of door als het ware goed te letten op lichaamstaal. Als de ander een afwerend gebaar maakt of een afhoudende houding aanneemt, kan dat een signaal zijn dat zij of hij onvrijwillig meedoet. Wie daar niets mee doet, kan strafbaar zijn.

Hoe zit het met de opzet straks?

In het strafrecht is opzet van groot belang. Als je bijvoorbeeld een fiets leent van je vriend zonder het te vragen, is dat nog geen diefstal. Je moet de opzet hebben om te stelen en die opzet moet bewezen worden. Ook hier volgt een aanvulling. De minister wil een schuldvariant voor seksueel misbruik invoeren. In een dergelijk geval is de pleger zich er zelf dan niet van bewust dat hij seksueel misbruik pleegt (hij of zij weet het niet en heeft dus niet de opzet), maar had hij het door alle omstandigheden wel moeten kunnen weten en kan hij dus ook consequenties verwachten.

Hoe is dit te bewijzen in de rechtszaal?

Zedenzaken zijn vaak een-op-eenzaken. Er ligt immers vaak slechts een aangifte en een verklaring van de verdachte. Soms belt een aangever na het misbruik een derde, bijvoorbeeld een vriendin of moeder. Ook die verklaring, met waargenomen emotie in de stem bijvoorbeeld, kan als bewijs dienen. Het is ook met het nieuwe wetsvoorstel aan de rechter om te bepalen welke verklaring de meest geloofwaardige is. De dwangcomponent bewijzen uit de verklaringen is dan echter niet meer nodig.

Wat zijn dan de straffen?

Bij een ongewilde seksuele aanraking van een ander denkt de minister aan een maximale celstraf van vier jaar. Als het gaat om het zogenoemde binnendringen van een ander moet er maximaal zes jaar celstraf volgen. Dit zijn wel papieren maxima. Een rechtbank kijkt voor de exacte straf altijd per geval wat passend en geboden is.

Blijft het daarbij?

Nee, de minister wil ook grensoverschrijdend seksueel gedrag in de openbare ruimte aanpakken. Zoals op straat, tijdens het uitgaan of online, op Twitter bijvoorbeeld. In sommige steden is intimidatie op straat al strafbaar. De minister overweegt nu om fysieke seksuele intimidatie en (non-)verbale seksuele intimidatie landelijk strafbaar te stellen als misdrijf tegen de openbare orde.

  1. Vader omgekomen zusjes spoorongeval Oss: ‘Hand in hand lagen ze in het mortuarium’
    video

    Vader omgekomen zusjes spooronge­val Oss: ‘Hand in hand lagen ze in het mortuarium’

    De vader van Dana en Liva, de twee zusjes die zijn omgekomen bij het spoorongeluk met de Stint, precies een jaar geleden, heeft vanmiddag tijdens de herdenkingsdienst in Oss iedereen bedankt die aan het monument heeft meegewerkt. Hij stond in een emotionele speech stil bij het verlies van zijn dochters. ,,Soms loop ik naar de kamer in de hoop dat daar twee hele mooie meisjes liggen.’’