Het Game of Thrones-effect: hordes toeristen door films, series en videoclips

videoHet Kroatische stadje Dubrovnik wordt ook wel ‘de Parel van de Adriatische zee’ genoemd, vanwege de historische binnenstad met smalle straatjes en middeleeuwse pleinen en kerken. Die schoonheid ontging ook de producenten van HBO niet: ze besloten er een deel van Game of Thrones op te nemen. Vanavond is de allerlaatste aflevering van de hitserie te zien. ,,Meestal zorgt dat voor een extra toerisme-impuls’’, weet Stijn Reijnders, hoogleraar Cultureel Erfgoed aan de Erasmus Universiteit.

Het massatoerisme is voor de 55.000 inwoners van Dubrovnik eerder een vloek dan een zegen. Het toerisme maakte van hun woonplaats de afgelopen jaren een pretpark: op piekdagen kwamen er zo'n 10.000 toeristen naar de kustplaats, jaarlijks meer dan 800.000. Om overlast tegen te gaan, mogen er sinds begin vorig jaar maximaal vierduizend mensen tegelijkertijd naar Dubrovnik afreizen. 

Reijnders denkt dat Dubrovnik nog lang niet van de toeristen af is. ,,Game of Thrones is de meest bekeken tv-serie ooit. Je ziet dat toeristen zelfs na afloop van populaire series blijven komen.’’ En Dubrovnik is zeker niet de enige plek die te maken heeft met hordes toeristen naar aanleiding van een film, serie of videoclip.

Volledig scherm
dubrovnik © Shutterstock

Justin Bieber

De schilderachtige IJslandse kloof Fjaðrárgljúfur was een rustige, afgelegen plek, vaak over het hoofd gezien door de vele toeristen die IJsland aandoen. Maar door een videoclip van popsensatie Justin Bieber veranderde dat in één klap. De toeristenstroom werd zo groot dat het milieuagentschap van IJsland moest ingrijpen. 

In de videoclip van de hit I'll Show You (2015) zien we Justin Bieber dartelend door het IJslandse natuurschoon. Het gaat in het bijzonder om de kloof Fjaðrárgljúfur, rijk aan prachtige watervallen en met mos bedekte rotswanden. Het is niet moeilijk om verliefd te worden op de plek, die in de clip van Bieber door het schouwspel van licht haast magisch aandoet. 

Sinds het verschijnen van I’ll Show You komen de toeristen dan ook in hordes. De IJslandse natuurminister zag zich genoodzaakt het gebied af te sluiten. De kloof is omringd met hekken en boswachters hebben de moeilijke taak gekregen om de veelal opdringerige fans uit het overbelaste gebied te houden. Het verbod loopt in ieder geval tot juli, om zo de natuur de tijd te geven om te herstellen.

Lord of the Rings

Het verschijnsel dat mensen naar plaatsen reizen die zij kennen uit populaire films, clips of tv-series, heeft ook invloed op de Nieuw-Zeelandse natuur. Volgens Reijnders is The Lord of the Rings-trilogie het beste voorbeeld van mediatoerisme. ,,Voor Nieuw-Zeeland was dat de beste advertentie ooit. Sinds de trilogie is het aantal toeristen verdubbeld.’’

De trilogie werd op 150 locaties op zowel het Noorder- als het Zuidereiland van het land gefilmd. Het land dat vooral in de vorige eeuw kampte met economische problemen, trok zoveel toeristen na de filmreeks, dat de toerisme-inkomsten de ‘Frodo-economie’ werden genoemd. Frodo refereert naar het hoofdpersonage in de reeks. 

Reijnders, die voor de Erasmus Universiteit onderzoek doet naar mediatoerisme, wijst ook hier op de ecologische keerzijde van het toerisme. ,,Die massa's toeristen laten ook afval achter, dat heeft enorme gevolgen voor het milieu.’  Om de toenemende schade aan de natuur te compenseren, kondigde de Nieuw-Zeelandse milieuminister vorige week daarom een toeristentaks aan. Vanaf oktober moeten toeristen 20 euro neertellen voor ze het land binnen mogen. 

Volledig scherm
Mount Sunday in Nieuw-Zeeland. © Getty Images

Narcos

Colombia, het land dat in de tv-serie Narcos wordt omgeschreven als ‘zo mooi, dat het oneerlijk is ten opzichte van de rest van de wereld’ heeft zich mede dankzij het succes van de serie over drugsbaron Pablo Escobar ontpopt tot razendpopulair vakantieland.

Vooral de toename van het aantal bezoekers aan de stad Medellín is te danken aan het succes van Narcos. Sinds het verschijnen van het eerste seizoen van de serie in 2015, komen acht keer zoveel toeristen per jaar naar de stad. ,,Colombianen zijn helemaal niet blij met het Narcos-effect’’, zegt Reijnders. ,,Het negatieve stereotype rond drugsgebruik wordt extra gepropageerd. Die mensen zitten daar helemaal niet op te wachten. Ze ontkennen niet dat er drugshandel plaatsvindt, maar het is maar één onderdeel.’’

Volledig scherm
Medellín. © ANP

Frozen-effect

En ook Noorwegen ontkwam niet aan het filmtoerisme. Al tijdens de opnames van de film Downsizing in 2017 sprak de burgemeester van het Noorse Flakstad zijn zorgen uit over de grote stroom toeristen die naar zijn dorp kwam. Daar verbleef Matt Damon enkele maanden voor de opnames van de  sciencefiction-komedie. ,,Het toerisme is uit balans, we moeten maatregelen gaan nemen voor volgend jaar”, zei burgemeester Fredrik Sørdal volgens The Local tegen een Noorse zender

De burgemeester was bang voor het Frozen-effect. De Disneyfilm uit 2013, geïnspireerd op het Noorse landschap, deed het aantal vluchten naar het Scandinavische land razendsnel stijgen. Door Frozen werden de Noorse Lofoten, een eilandengroep voor de kust van Noorwegen, overstelpt met toeristen. 

  1. Stel houdt geslacht baby al 17 maanden geheim: ‘Hij of zij mag zelf kiezen wat het wordt’

    Stel houdt geslacht baby al 17 maanden geheim: ‘Hij of zij mag zelf kiezen wat het wordt’

    Een echtpaar uit de plaats Keynsham in het zuidwesten van Engeland houdt al zeventien maanden het geslacht van hun baby Anoush geheim voor de buitenwereld. Volgens moeder Hobbit Humphrey (38) en vader Jake England-Johns (35) gaat het om een bewuste keuze. ,,We willen ons kindje beschermen tegen al dan niet onbewuste vooroordelen over gender, opdat hij of zij de kans krijgt zich zelfstandig als jongen of meisje te ontwikkelen.”